Từ việc củng cố tổ chức bộ máy, bổ sung nguồn nhân lực đến đầu tư phương tiện, trang thiết bị và tăng cường tuần tra, kiểm soát, TP.Hồ Chí Minh đang từng bước kiện toàn công tác kiểm ngư nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật thủy sản và đáp ứng yêu cầu quản lý trên toàn địa bàn...

Báo cáo đánh giá thực trạng tổ chức, bộ máy và hoạt động của lực lượng kiểm ngư giai đoạn 2021 - 2025 của UBND TP.Hồ Chí Minh gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa qua cho thấy Thành phố đang từng bước kiện toàn công tác kiểm ngư theo hướng nâng cao năng lực thực thi pháp luật, đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

CỦNG CỐ LỰC LƯỢNG, TĂNG NĂNG LỰC THỰC THI TRÊN BIỂN

Hiện, lực lượng kiểm ngư trực thuộc Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về thủy sản trên vùng nước nội địa, ven bờ và vùng lộng thuộc phạm vi quản lý của Thành phố.

Theo báo cáo của UBND Thành phố, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư hiện có Phòng Kiểm ngư cùng ba Trạm Thủy sản và Kiểm ngư đặt tại Cần Giờ, Phước Hải và Côn Đảo với tổng cộng 53 nhân sự, gồm 3 kiểm ngư viên, 18 công chức và 32 lao động thực hiện nhiệm vụ kiểm ngư.

Đội ngũ trực tiếp vận hành phương tiện được đánh giá có kinh nghiệm thực tiễn, nhiều người đã có hơn 20 năm công tác trên biển. Tuy nhiên, nguồn nhân lực trực tiếp vẫn còn mỏng so với yêu cầu quản lý trên địa bàn rộng, trong khi tỷ lệ nhân sự được đào tạo chuyên sâu về vận hành các hệ thống máy tàu công suất lớn còn hạn chế và chưa có cơ chế đủ linh hoạt để thu hút nguồn nhân lực trẻ có chuyên môn trong lĩnh vực hàng hải.

Cùng với nhân lực, hệ thống phương tiện phục vụ công tác kiểm ngư cũng tiếp tục được đầu tư. Hiện lực lượng đang quản lý và vận hành 6 tàu kiểm ngư cùng 6 xuồng tuần tra với công suất từ 115 cv đến 2.800 cv, phục vụ nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát và chống khai thác IUU trên địa bàn.

Theo đánh giá, các phương tiện cơ bản đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ và được bảo dưỡng, sửa chữa định kỳ để duy trì khả năng hoạt động. Tuy nhiên, nhiều tàu và xuồng đã được đầu tư từ hơn 10 đến trên 15 năm trước, khả năng hoạt động dài ngày trên biển còn hạn chế. Môi trường nước mặn cũng làm gia tăng tốc độ hao mòn thân vỏ, hệ thống động lực và các thiết bị kỹ thuật, kéo theo nhu cầu sửa chữa, thay thế vật tư ngày càng lớn và tạo áp lực đối với kinh phí hoạt động hằng năm.

Bên cạnh việc duy trì đội tàu hiện có, Thành phố cũng xác định tiếp tục rà soát nhu cầu đầu tư, bổ sung phương tiện và trang thiết bị phục vụ lực lượng kiểm ngư trong giai đoạn đến năm 2035, định hướng đến năm 2045 nhằm đáp ứng yêu cầu thực thi pháp luật trên địa bàn ngày càng rộng và phức tạp.

TĂNG CƯỜNG TUẦN TRA, KIỂM SOÁT CHỐNG KHAI THÁC IUU

Song song với việc củng cố nguồn lực, công tác tuần tra, kiểm tra và xử lý vi phạm tiếp tục được đẩy mạnh trong giai đoạn 2021 - 2025.

Báo cáo với Bộ Tài nguyên và Môi trường, UBND TP.Hồ Chí Minh cho biết, lực lượng kiểm ngư đã tổ chức 119 chuyến tuần tra trên các vùng sông, vùng ven bờ, vùng lộng, khu vực cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão thuộc phạm vi quản lý của Thành phố. Qua đó, lực lượng chức năng đã kiểm tra 1.951 tàu cá, phát hiện và xử lý 263 trường hợp vi phạm với tổng số tiền xử phạt hơn 4,288 tỷ đồng.

Các hành vi vi phạm chủ yếu gồm giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật tàu cá hết hạn, không ghi hoặc ghi không đầy đủ nhật ký khai thác, thuyền trưởng và máy trưởng không có văn bằng, chứng chỉ theo quy định, thuyền viên không có tên trong sổ danh bạ hoặc không mang theo giấy tờ tùy thân. Bên cạnh đó vẫn còn tình trạng khai thác sai vùng, sai tuyến và sử dụng các phương thức khai thác ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản.

Bên cạnh xử lý vi phạm, lực lượng kiểm ngư cũng tăng cường tuyên truyền pháp luật ngay trong quá trình tuần tra. Trong giai đoạn 2021 - 2025, có 1.951 lượt tàu cá đã được tuyên truyền trực tiếp về các quy định chống khai thác IUU, vùng khai thác, ngư cụ bị cấm và trách nhiệm bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Hoạt động này góp phần nâng cao nhận thức của ngư dân, đồng thời hỗ trợ cả nước trong nỗ lực tháo gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của Ủy ban Châu Âu đối với hải sản khai thác của Việt Nam.

Mặc dù công tác tuần tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đã được triển khai nghiêm túc, nhưng theo UBND TP.Hồ Chí Minh, tình hình vi phạm trong lĩnh vực thủy sản vẫn diễn biến phức tạp do địa bàn quản lý rộng, lực lượng còn mỏng và các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi. Vì vậy, việc tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đầu tư phương tiện và tăng cường phối hợp giữa các lực lượng được xác định là những giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm ngư trong thời gian tới.

Việc mở rộng địa giới hành chính đã tạo ra yêu cầu mới đối với công tác quản lý nghề cá của TP.Hồ Chí Minh, đặc biệt trong bối cảnh Thành phố quản lý hệ thống sông, cửa biển, vùng ven bờ và các khu vực khai thác thủy sản có lưu lượng tàu cá lớn.