Cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao kỹ năng và bảo đảm an sinh cho người lao động đang trở thành giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp tôm, lúa gạo Việt Nam nâng sức cạnh tranh. Thông qua dự án phối hợp giữa VCCI-HCM và Oxfam tại Việt Nam, hơn 100 doanh nghiệp được hỗ trợ cải tiến quản trị, hơn 23.500 lao động hưởng lợi, góp phần thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm và đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững của thị trường quốc tế...

Ngày 15/10/2026, tại Cần Thơ, Tổ chức Oxfam tại Việt Nam phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - Chi nhánh khu vực TP. Hồ Chí Minh (VCCI-HCM) tổ chức hội thảo tổng kết hợp phần dự án “Cải thiện khả năng tiếp cận thị trường quốc tế của doanh nghiệp tôm và lúa gạo thông qua nâng cao kỹ năng làm việc và an toàn vệ sinh lao động tại doanh nghiệp”. 

HƠN 23.500 LAO ĐỘNG ĐƯỢC HƯỞNG LỢI

Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Ngọc Liêm, Phó Tổng Thư ký VCCI, Giám đốc VCCI chi nhánh khu vực TP.Hồ Chí Minh, nhấn mạnh tôm và lúa gạo là hai ngành hàng nông sản quan trọng, đóng góp lớn vào an ninh lương thực, xuất khẩu và phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong hai chuỗi giá trị này đang đối mặt với những yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế. Các thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ và Nhật Bản không chỉ quan tâm đến chất lượng, giá cả mà còn đặt ra những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về trách nhiệm xã hội, an toàn, vệ sinh lao động, bảo vệ môi trường và quản trị minh bạch theo các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị (ESG).

Tại thị trường trong nước, người tiêu dùng cũng ngày càng chú trọng đến an toàn thực phẩm, chất lượng và nguồn gốc xuất xứ. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt lao động đang tạo thêm áp lực cho hai ngành hàng.

Theo báo cáo tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025, trong giai đoạn 2016-2025, lao động khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản giảm 2,84 triệu người, tương đương 14,66%. Vì vậy, việc tuyển dụng và giữ chân người lao động trở thành bài toán khó đối với nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã trong chuỗi tôm và lúa gạo.

Chia sẻ tại hội thảo, bà Vũ Thị Quỳnh Hoa, Giám đốc quốc gia Oxfam tại Việt Nam, cho biết trong giai đoạn 2022-2026, Oxfam phối hợp với VCCI-HCM và Trung ương Hội Nông dân Việt Nam triển khai dự án an sinh xã hội do Tổng vụ Hợp tác Phát triển Bỉ (DGD) tài trợ, hướng tới cải thiện khả năng tiếp cận an sinh xã hội và việc làm tốt hơn cho nữ nông dân, người lao động trong chuỗi giá trị tôm và lúa gạo.

"Năng lực cạnh tranh và trách nhiệm đối với người lao động không phải hai mục tiêu tách biệt mà bổ trợ cho nhau. Đầu tư vào môi trường làm việc an toàn, thu nhập ổn định và cơ hội phát triển kỹ năng giúp doanh nghiệp duy trì nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm thiểu rủi ro và thích ứng tốt hơn với biến động thị trường. Một trong những kết quả đáng chú ý của dự án là thay đổi nhận thức về vai trò của người lao động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thay vì coi chi phí lao động và cải thiện điều kiện làm việc là gánh nặng, chương trình thúc đẩy tư duy coi người lao động là tài sản quan trọng của doanh nghiệp".

Theo thông tin từ dự án, hơn 100 doanh nghiệp tôm và lúa gạo được tiếp cận, hỗ trợ trực tiếp, vượt 200% kế hoạch ban đầu. Hơn 23.500 người lao động được hưởng lợi trực tiếp và gián tiếp từ các chương trình đào tạo, cải thiện môi trường làm việc, trong đó lao động nữ chiếm trên 55%.

Dự án tổ chức hơn 70 khóa đào tạo về kỹ năng quản lý cấp trung, giao tiếp, trình bày, nhận diện và giải quyết vấn đề; cùng hơn 40 khóa thực hành quản lý trực quan 5S, Kaizen, nhận diện rủi ro an toàn vệ sinh lao động và lãng phí, thu hút gần 4.000 lượt người lao động tham gia.

10 doanh nghiệp tiên phong, trong đó có Minh Phú Cà Mau, Khang An, Bình Tây, Hoàng Minh Nhật và Vinh Hiển, đã triển khai các mô hình thực hành tốt nhằm cải thiện năng suất và điều kiện lao động.

DOANH NGHIỆP TỪNG BƯỚC TÍCH HỢP ESG

Để hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu, dự án xây dựng bộ công cụ quản lý nhân sự hướng tới thực hành kinh doanh có trách nhiệm, đồng thời thí điểm tích hợp ESG vào hệ thống quản trị doanh nghiệp.

Các hoạt động tập trung vào rà soát nội quy lao động, chính sách tuyển dụng, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi và lương thưởng; cải thiện khu vực nghỉ ngơi, bố trí phòng vắt sữa cho lao động nữ và tăng cường đối thoại tại nơi làm việc.

Một số doanh nghiệp đạt các chứng nhận, tiêu chuẩn quốc tế như BSCI, ISO 22001, BRC và Sedex-SMETA. 4 doanh nghiệp thí điểm đạt chứng nhận ESG, tham gia chương trình Top 100 Doanh nghiệp Bền vững Việt Nam năm 2026 (CSI 100) và xuất bản báo cáo bền vững ESG năm 2025.

Quá trình cải tiến được triển khai theo các bước đánh giá hiện trạng, nhận diện khoảng cách giữa chính sách và thực tế, đào tạo bộ công cụ quản trị nhân sự và an toàn vệ sinh lao động, tư vấn trực tiếp tại nhà máy, đồng thời nâng cao năng lực tự đánh giá và số hóa dữ liệu minh chứng.

Theo định hướng này, ESG không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, kiểm soát rủi ro và củng cố uy tín với đối tác quốc tế. Việc cải thiện điều kiện làm việc, bảo đảm quyền lợi người lao động, đặc biệt là lao động nữ, cũng góp phần xây dựng môi trường sản xuất ổn định và bền vững hơn.

Không chỉ tập trung vào các nhà máy lớn, dự án còn hỗ trợ hơn 30 hợp tác xã tôm và lúa gạo kết nối thị trường thông qua các triển lãm như Vietshrimp và Foodexpo. Các hợp tác xã được hướng dẫn chuẩn hóa bao bì, nhãn hiệu, logo và nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng.

Một số hợp tác xã đạt chứng nhận HACCP, trong đó có Hợp tác xã Tân Thuận và Hợp tác xã Nông Ngư Hòa Đê; Hợp tác xã Tài Thịnh Phát Farm đạt ISO 22001. Dự án đồng thời thí điểm mô hình “Quỹ An sinh và Ứng phó rủi ro” tại ba hợp tác xã Tài Thịnh Phát, An Phát Lộc và Nông Ngư Hòa Đê, góp phần tăng cường khả năng hỗ trợ thành viên trước những rủi ro trong sản xuất và đời sống.

Thực tiễn triển khai dự án cho thấy, cam kết của lãnh đạo doanh nghiệp, kế hoạch cải tiến phù hợp với nguồn lực và sự phối hợp giữa doanh nghiệp, đơn vị tư vấn, VCCI-HCM cùng các cơ quan địa phương là những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả.

Bà Vũ Thị Quỳnh Hoa nhấn mạnh vai trò của các doanh nghiệp tiên phong trong việc thu hẹp khoảng cách giữa yêu cầu tuân thủ và thực tiễn, đồng thời lan tỏa những mô hình tốt trong toàn chuỗi giá trị. Trong quá trình này, các tổ chức đại diện doanh nghiệp như VCCI đóng vai trò kết nối, thúc đẩy đối thoại chính sách và hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực thực hành kinh doanh có trách nhiệm.