Từ những vụ việc gây chú ý trong lĩnh vực thực phẩm, nông sản và mỹ phẩm, VIS Global cho rằng phần lớn khủng hoảng chất lượng không bắt nguồn từ một sai sót đơn lẻ mà là hệ quả của những lỗ hổng trong toàn bộ hệ thống quản lý chuỗi cung ứng.

Với gần 10 năm hoạt động trong lĩnh vực kiểm định chất lượng, đánh giá nhà máy và giám sát chuỗi cung ứng, VIS Global nhận định nhiều sự cố chất lượng xảy ra trong thời gian qua cho thấy doanh nghiệp vẫn đang tập trung vào khâu kiểm tra thành phẩm, trong khi rủi ro có thể phát sinh ở bất kỳ mắt xích nào của chuỗi giá trị.

Từ thực tiễn đánh giá và giám sát doanh nghiệp, đơn vị này tổng hợp 5 bài học quản lý chất lượng nổi bật, phản ánh những điểm cần được cải thiện để giảm thiểu rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh.

KHÔNG CHỈ ĐÁNH GIÁ HỒ SƠ, CẦN KIỂM CHỨNG NĂNG LỰC NHÀ CUNG CẤP

Theo VIS Global, vụ việc sữa bột giả được xếp ở vị trí đầu tiên do quy mô thu lợi bất chính ước khoảng 500 tỷ đồng, đồng thời tác động trực tiếp đến các nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương như trẻ em, người cao tuổi và phụ nữ mang thai. Sự kết hợp giữa thiệt hại kinh tế và nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng khiến đây trở thành một trong những vụ việc có tác động lớn nhất trong giai đoạn 2025-2026.

Từ góc độ quản lý chất lượng, VIS Global cho rằng doanh nghiệp không nên chỉ dựa trên hồ sơ năng lực của nhà cung cấp mà cần kết hợp đánh giá năng lực nhà cung cấp (Supplier Audit), đánh giá nhà máy (Factory Audit) và kiểm nghiệm độc lập để phát hiện rủi ro ngay từ đầu chuỗi cung ứng, thay vì chờ đến khi sản phẩm hoàn thiện mới tiến hành kiểm tra.

KIỂM SOÁT NGUYÊN LIỆU ĐẦU VÀO LÀ TUYẾN PHÒNG THỦ ĐẦU TIÊN

Ở vị trí thứ hai là vụ việc liên quan đến khoảng 130 tấn thịt lợn bệnh bị phát hiện trước khi đưa vào sản xuất thực phẩm. Dù chưa trở thành thành phẩm lưu thông trên thị trường, quy mô nguyên liệu vi phạm cho thấy nguy cơ lớn đối với an toàn thực phẩm nếu không được phát hiện kịp thời.

Theo VIS Global, chất lượng sản phẩm được quyết định ngay từ nguyên liệu đầu vào. Việc đánh giá nhà cung cấp, kiểm tra từng lô nguyên liệu và duy trì hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ giúp doanh nghiệp chủ động ngăn ngừa rủi ro trước khi bước vào quá trình sản xuất.

QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG PHẢI BAO TRÙM CẢ SẢN PHẨM VÀ THÔNG TIN CÔNG BỐ

VIS Global xếp vụ việc liên quan đến sản phẩm thực phẩm bổ sung dạng kẹo ở vị trí thứ ba, với khoảng 600.000 hộp sản phẩm đã được tiêu thụ trên thị trường và số tiền thu lợi bất chính gần 18 tỷ đồng. Quy mô phân phối rộng cùng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng khiến vụ việc trở thành một trong những trường hợp đáng chú ý trong giai đoạn này.

Theo đơn vị này, quản lý chất lượng không chỉ dừng lại ở việc bảo đảm sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật mà còn phải kiểm soát đồng bộ công thức, hồ sơ kỹ thuật, nhãn hàng hóa và nội dung truyền thông. Sự thống nhất giữa sản phẩm thực tế và thông tin công bố là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro trong quá trình hậu kiểm.

TRUY XUẤT NGUỒN GỐC TRỞ THÀNH YÊU CẦU CỦA THỊ TRƯỜNG

Ở vị trí thứ tư là vụ việc gian lận mã số vùng trồng sầu riêng. Theo VIS Global, việc 167 mã số vùng trồng bị đình chỉ không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp liên quan mà còn tác động tới uy tín của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đơn vị này cho rằng việc quản lý hồ sơ vùng nguyên liệu, thực hiện đánh giá định kỳ và bảo đảm tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng đang trở thành yêu cầu bắt buộc, đặc biệt đối với các doanh nghiệp xuất khẩu khi các thị trường ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc.

QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CẦN ĐƯỢC DUY TRÌ TRONG TOÀN BỘ VÒNG ĐỜI SẢN PHẨM

Vụ việc liên quan đến hơn 8 triệu sản phẩm mỹ phẩm đã lưu hành trên thị trường được VIS Global xếp ở vị trí thứ năm. Mặc dù chưa có kết luận chính thức về tổng giá trị kinh tế của số hàng hóa này, vụ việc cho thấy công tác quản lý chất lượng cần được duy trì ngay cả sau khi sản phẩm đã đến tay người tiêu dùng.

Theo VIS Global, một hệ thống quản lý chất lượng hiệu quả phải bao gồm hoạt động theo dõi phản hồi khách hàng, đánh giá rủi ro sau lưu hành và xây dựng quy trình thu hồi sản phẩm khi cần thiết. Đây được xem là những công cụ giúp doanh nghiệp hạn chế thiệt hại và bảo vệ uy tín thương hiệu nếu phát sinh sự cố.

CÁC HÌNH THỨC XỬ LÝ ĐỐI VỚI HÀNH VI SẢN XUẤT, KINH DOANH HÀNG GIẢ VÀ HÀNG KHÔNG BẢO ĐẢM CHẤT LƯỢNG TẠI VIỆT NAM

Ngoài thiệt hại về uy tín và doanh thu, doanh nghiệp vi phạm còn có thể phải đối mặt với nhiều chế tài theo quy định của pháp luật Việt Nam.

CHUYỂN TỪ KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG SANG QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG TOÀN DIỆN

Theo VIS Global, điểm chung của 5 vụ việc trên là đều phản ánh những lỗ hổng trong hệ thống quản lý chất lượng ở các giai đoạn khác nhau của chuỗi cung ứng. Điều này cho thấy việc chỉ kiểm tra thành phẩm là chưa đủ để phòng ngừa rủi ro.

Bên cạnh thiệt hại về doanh thu và uy tín, các doanh nghiệp vi phạm còn có thể phải đối mặt với các chế tài theo quy định của pháp luật đối với hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả hoặc hàng hóa không bảo đảm chất lượng.

Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng, an toàn và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, VIS Global cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy Quality Control (QC) sang Quality Management toàn diện. Theo đó, hệ thống quản trị chất lượng cần được triển khai xuyên suốt toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ đánh giá nhà cung cấp, kiểm toán nhà máy, kiểm nghiệm độc lập, truy xuất nguồn gốc đến giám sát sau lưu hành.

Theo đánh giá của đơn vị này, khi chất lượng được quản trị như một hệ thống thay vì chỉ là khâu kiểm tra cuối cùng, doanh nghiệp sẽ nâng cao khả năng phòng ngừa rủi ro, bảo vệ thương hiệu và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước cũng như quốc tế.