Các chuyên gia nhấn mạnh rằng một lộ trình hành động nhất quán với những hành động ưu tiên cụ thể và khung đầu tư rõ ràng sẽ góp phần tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy đầu tư và triển khai các sáng kiến carbon xanh dương...

Ngày 23/09/2026, Bộ  Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam, tổ chức Họp Nhóm công tác triển khai Chương trình Đối tác Hành động carbon xanh dương (NBCAP) Việt Nam lần thứ hai. Cuộc họp trung thảo luận sáu nhóm hành động ưu tiên trong Dự thảo Lộ trình hành động quốc gia về carbonxanh dương giai đoạn 2026- 2030, đồng thời đối thoại với các định chế tài chính và khu vực tư nhân về các điều kiện cần thiết để huy động đầu tư.

Với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Anh và Diễn đàn Kinh tế Thế giới, cuộc họp đánh dấu bước tiếp theo trong quá trình chuyển các định hướng của NBCAP thành các ưu tiên hành động và cơ hội đầu tư cụ thể.

XÁC ĐỊNH CÁC ƯU TIÊN TRONG DỰ THẢO LỘ TRÌNH HÀNH ĐỘNG QUỐC GIA

NBCAP Việt Nam được hình thành như một nền tảng hợp tác đa bên nhằm thúc đẩy điều phối chính sách, chia sẻ tri thức, huy động nguồn lực và tăng cường các sáng kiến hành động về carbon xanh dương.

Trước đó tại cuộc họp lần thứ nhất tháng 5/2026, NBCAP Việt Nam đã được khởi động. Nhóm công tác đã xác lập cơ chế hoạt động, thông qua đề án triển khai NBCAP và các ưu tiên, trong đó trọng tâm là xây dựng lộ trình hành động quốc gia về carbon xanh dương.

Theo TS. Vũ Đức Đam Quang, Phó Trưởng Nhóm Thường trực NBCAP Việt Nam, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ khi NBCAP Việt Nam ra mắt, Chương trình đã từng bước chuyển từ giai đoạn hình thành quan hệ đối tác sang xây dựng một nền tảng hợp tác có cơ chế tổ chức và định hướng triển khai rõ ràng hơn.

Thông tin về dự thảo lộ trình hành động quốc gia về carbon xanh dương, Nhóm chuyên gia NBCAP cho biết tầm nhìn đến năm 2030, các hệ sinh thái carbon xanh dương của Việt Nam được quản lý thống nhất trên nền tảng pháp lý và dữ liệu đầy đủ, được ghi nhận trong kiểm kê khí nhà kính quốc gia và Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC); đồng thời trở thành nguồn lực tài chính bền vững, mang lại lợi ích cho cộng đồng ven biển.

Dự thảo lộ trình nêu rõ 3 mục tiêu chiến lược gồm: Phục hồi và tối ưu hóa năng lực hấp thụ carbon của hệ sinh thái biển, ven biển; Tích hợp carbon xanh dương vào Đóng góp NDC và mục tiêu khí hậu quốc gia; Bảo vệ đa dạng sinh học gắn với thích ứng biến đổi khí hậu, mang lại lợi ích cho sinh kế cộng đồng ven biển.

Theo dự thảo, có sáu nhóm hành động ưu tiên trong giai đoạn 2026–2030 gồm: chính sách và quản trị; bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái; tài chính và đầu tư; khoa học, dữ liệu và hệ thống Đo lường, Báo cáo và Thẩm định (MRV); khu vực tư nhân và sinh kế bền vững; nâng cao năng lực và truyền thông.

Trong giai đoạn 2026–2027, trọng tâm sẽ là xây dựng các nền tảng cần thiết về thể chế, dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và Danh mục phân loại xanh dương để tạo điều kiện cho triển khai và huy động nguồn lực.

Tầm nhìn đến năm 2030 hướng tới quản lý thống nhất các hệ sinh thái carbon xanh dương, từng bước tích hợp vào Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) và các mục tiêu quốc gia về biến đổi khí hậu, đồng thời hỗ trợ sinh kế bền vững cho cộng đồng ven biển.

Dự thảo lộ trình hành động quốc gia về carbon xanh dương là kết quả của quá trình nghiên cứu, phối hợp và tham vấn, tạo khung định hướng chung để các bên xác định ưu tiên trong bảo vệ, phục hồi các hệ sinh thái carbon xanh dương, đóng góp cho các mục tiêu khí hậu, đa dạng sinh học, khả năng chống chịu ven biển và sinh kế bền vững. Dự thảo lộ trình sẽ giúp xác định các ưu tiên và tạo cơ sở để chuyển những ưu tiên đó thành các chương trình, dự án cụ thể, đồng thời kết nối các dự án với nguồn lực và các đối tác phù hợp, trên cơ sở các ưu tiên phát triển do Việt Nam xác định.

Ông Quang nêu rõ, “giá trị của lộ trình không chỉ ở việc xác định định hướng, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển các định hướng đó thành hành động”. Vì vậy trong thời gian tới cần cụ thể hóa các ưu tiên của lộ trình thành các nhiệm vụ, dự án khả thi, xác định rõ điều kiện về chính sách, dữ liệu, khoa học, công nghệ và tài chính, làm cơ sở để kết nối các sáng kiến, xác định khoảng trống và hình thành danh mục cơ hội.

THU HÚT NGUỒN LỰC VÀO CÁC DỰ ÁN CARBON XANH DƯƠNG

Các hệ sinh thái carbon xanh dương đóng vai trò quan trọng với giảm nhẹ và thích ứng biến đổi khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ bờ biển và phát triển sinh kế bền vững.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của carbon xanh dương, bà Francesca Nardini, Phó Trưởng đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam, cho rằng hệ sinh thái carbon xanh dương không chỉ hấp thụ và lưu trữ carbon mà còn đem lại nhiều lợi ích như thích nghi với biến đổi khí hậu, thích ứng với các rủi ro thảm họa thiên tai; cải thiện khả năng sản xuất thủy sản, bảo tồn đa dạng sinh học, cải thiện sinh kế của cư dân ven biển…

Để biến các mục tiêu thành thực tiễn triển khai, trước hết cần phải có một bộ khung pháp lý quốc gia, có lộ trình hành động để carbon xanh dương thu hút sự quan tâm, đầu tư kỹ thuật, tài chính.

Theo bà Francesca Nardini, lộ trình hành động cần trở thành khung định hướng quốc gia, bảo đảm các nguồn đầu tư và hỗ trợ kỹ thuật gắn kết với những ưu tiên do Việt Nam xác định. 

Nếu lộ trình giúp xác định rõ các hành động cần triển khai thì vấn đề đặt ra tiếp theo đặt ra là làm thế nào để thực hiện và huy động nguồn lực?. Theo chuyên gia, việc huy động nguồn lực không thể chỉ xem xét từ góc độ tài chính, mà còn phụ thuộc vào chất lượng môi trường chính sách, cơ sở dữ liệu, phương pháp đo đạc- báo cáo- thẩm định (MRV), tính khả thi của dự án và khả năng tạo giá trị về khí hậu, đa dạng sinh học, sinh kế.

Chia sẻ điều này, ông Fergus McBean, Bí thư thứ nhất phụ trách Khí hậu và Thiên nhiên, Đại sứ quán Vương quốc Anh tại Việt Nam nhấn mạnh vấn đề hiện thực hóa các ý tưởng, biến thành các dự án thu hút các nguồn lực tài chính đầu tư, mang lại kết quả trên quy mô lớn.

Theo ông Fergus McBean, hiện nay còn khoảng trống trong chuẩn bị dự án, vấn đề dữ liệu, đánh giá rủi ro, cơ chế tài chính cũng như sự liên kết giữa các nhà phát triển dự án và các nhà đầu tư. Vì vậy vai trò của nhóm công tác sẽ kết nối giữa các chính phủ, các đối tác kỹ thuật, các doanh nghiệp và các định chế tài chính, cũng như các nhà đầu tư trong một lộ trình quốc gia chung.

Tại cuộc họp, các cơ quan quản lý, đối tác phát triển, định chế tài chính và khu vực tư nhân đã thảo luận về huy động đầu tư cho carbon xanh dương, những điều kiện cần thiết để các sáng kiến carbon xanh dương có thể từng bước chuyển hóa thành các dự án có khả năng thu hút đầu tư, bao gồm khung chính sách, dữ liệu, tiêu chuẩn, năng lực chuẩn bị dự án và các cơ chế tài chính phù hợp.

Các chuyên gia cũng chia sẻ bài học kinh nghiệm về tài chính cho carbon xanh dương từ Indonesia và Philippines giúp Việt Nam có thể huy động nguồn lực đầu tư carbon xanh dương.

Bà Emily Kelly, Phụ trách Chương trình Đối tác hành động toàn cầu về carbon xanh dương (BCAP) tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới nhận định: “Kinh nghiệm quốc tế từ mạng lưới BCAP, bao gồm tại Indonesia và Philippines, cho thấy một lộ trình hành động nhất quán và khung đầu tư rõ ràng sẽ góp phần tạo ra các điều kiện thuận lợi để thúc đẩy đầu tư và triển khai các sáng kiến carbon xanh dương.