Các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ - còn gọi là Big Tech - gồm Alphabet, Amazon, Nvidia và Microsoft ghi nhận khoản lãi hơn 160 tỷ USD trong quý vừa qua nhờ giá trị cổ phần tại các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) tăng mạnh…

Khoản lãi đột biến này giúp lợi nhuận của các Big Tech - gồm Alphabet, Amazon, Nvidia và Microsoft - cao hơn đáng kể, nhưng cũng làm dấy lên lo ngại rằng những con số trên sổ sách đang phóng đại sức mạnh của làn sóng AI.

Alphabet, Amazon, Nvidia và Microsoft đều ghi nhận lợi nhuận trước thuế tăng đáng kể nhờ khoản mục “thu nhập khác” trong kỳ báo cáo gần nhất. Phần lớn số tiền này đến từ việc giá trị cổ phần mà các tập đoàn nắm giữ tại những công ty AI hàng đầu tăng lên.

Các khoản lãi này chủ yếu đến từ việc giá trị cổ phần tăng lên, chứ chưa tạo ra dòng tiền thực tế cho doanh nghiệp. Những khoản lãi này phần lớn bắt nguồn từ sự hào hứng của nhà đầu tư đối với AI, do đó có nguy cơ làm sai lệch bức tranh tài chính đúng lúc thị trường đang dựa vào kết quả kinh doanh của Big Tech để đánh giá sức khỏe của toàn bộ hệ sinh thái AI.

“Cách đây vài năm, nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi về tính tuần hoàn trong doanh thu của các tập đoàn công nghệ lớn”, ông Ben Snider, chiến lược gia trưởng về cổ phiếu Mỹ tại ngân hàng Goldman Sachs, nhận định với tờ báo Financial Times.

Theo ông Snider, khoản lãi từ đầu tư vào AI giờ đây đặt ra câu hỏi liệu tăng trưởng mà các công ty công bố có thực sự bắt nguồn từ nhu cầu của thị trường, hay đang tạo ra một bức tranh có phần sai lệch.

LÃI TRÊN SỔ SÁCH NGÀY CÀNG LỚN

Trong những quý gần đây, các khoản đầu tư của Big Tech vào những công ty AI như OpenAI và Anthropic ngày càng tác động rõ rệt đến báo cáo tài chính. Theo quy định kế toán, mức thay đổi giá trị của các khoản đầu tư cổ phần vào cuối mỗi quý phải được tính vào lợi nhuận hoặc thua lỗ của doanh nghiệp.

Năm nay, các khoản lãi này còn tăng vọt nhờ SpaceX niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Alphabet, công ty mẹ của Google, và Nvidia đều sở hữu cổ phần tại công ty tên lửa của tỷ phú Elon Musk.

Trước khi lên sàn, SpaceX đã sáp nhập xAI và đưa triển vọng xây dựng các trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo trở thành một nội dung quan trọng trong câu chuyện thu hút nhà đầu tư. Thương vụ niêm yết này đã làm giá trị cổ phần của các nhà đầu tư hiện hữu tăng mạnh.

Trong quý vừa qua, mục “thu nhập khác” đóng góp hơn 160 tỷ USD vào lợi nhuận của các tập đoàn công nghệ lớn, cao hơn hơn hai lần mức khoảng 69 tỷ USD trong ba tháng trước đó. Xu hướng này có thể tiếp diễn trong năm tới nếu Anthropic và OpenAI thực hiện kế hoạch IPO trong thời gian tới.

Lợi nhuận trước thuế của một số tập đoàn công nghệ và điện toán đám mây lớn đã lên mức kỷ lục trong kỳ báo cáo gần nhất. Tuy nhiên, tại Alphabet và Amazon, phần lớn mức tăng không đến từ các mảng kinh doanh mới hay dòng tiền mới tạo ra, mà từ “thu nhập khác” liên quan đến mức tăng giá trị cổ phần tại SpaceX và Anthropic.

Trong quý 2, “thu nhập khác” của Alphabet tăng gấp hơn hai lần so với quý trước, lên 97,9 tỷ USD. Mục này tại Amazon tăng gấp hơn ba lần, đạt 53,4 tỷ USD.

Nvidia cũng đang nắm giữ một danh mục đầu tư cổ phần lớn. Hãng chế tạo chip cho biết sở hữu gần 123 triệu cổ phiếu SpaceX tính tới cuối tháng 6. Trong ba tháng kết thúc vào cuối tháng 7, Nvidia ghi nhận 7,7 tỷ USD “thu nhập khác”. Con số này thấp hơn quý trước, khi công ty thu được khoản lãi lớn từ cổ phần tại Intel.

LO NGẠI LỢI NHUẬN KHÔNG BỀN VỮNG

Các nhà phân tích cho rằng hoạt động kinh doanh cốt lõi của ngành công nghệ Mỹ vẫn tăng trưởng mạnh. Đây là lĩnh vực có vai trò đặc biệt quan trọng đối với diễn biến chung của thị trường chứng khoán.

Tuy nhiên, những khoản lãi đầu tư AI lớn nhưng biến động mạnh giữa các quý khiến nhà đầu tư khó đánh giá chính xác khả năng sinh lời thực sự của các công ty.

Ông Manish Kabra, Giám đốc chiến lược cổ phiếu Mỹ tại ngân hàng Societe Generale, cho rằng những khoản lãi này khiến nhà đầu tư nghi ngờ khả năng duy trì lợi nhuận của các công ty.

Cùng quan điểm, ông Kasper Elmgreen, Giám đốc đầu tư phụ trách trái phiếu và cổ phiếu tại công ty Nordea Asset Management, cho rằng kết quả kinh doanh nửa đầu năm khiến khả năng duy trì lợi nhuận của các tập đoàn công nghệ lớn trông cao hơn thực tế.

Ông Elmgreen cảnh báo về vòng luân chuyển khép kín của dòng tiền trong ngành AI khi các tập đoàn công nghệ rót vốn vào công ty AI, sau đó những công ty này lại dùng chính số tiền đó để mua con chip, thuê hạ tầng điện toán đám mây và sử dụng dịch vụ của các tập đoàn đã đầu tư vào mình.

Giá trị cổ phần tại một công ty tư nhân chỉ được cập nhật khi công ty đó hoàn tất vòng huy động vốn mới. Trong khi đó, cổ phần tại các công ty niêm yết được định giá lại vào cuối mỗi quý theo giá thị trường.

Do đó, giá trị khoản đầu tư tăng mạnh có thể khiến lợi nhuận trên báo cáo đột ngột tăng cao, dù hoạt động kinh doanh cốt lõi không cải thiện tương ứng. Nếu nhà đầu tư chỉ nhìn vào các con số tổng thể mà không loại trừ khoản lãi này thì có thể đánh giá quá cao tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của các Big Tech.

Bà Louise Dudley, nhà quản lý danh mục cổ phiếu toàn cầu tại Federated Hermes, cho rằng các khoản lãi do cổ phần tăng giá lớn đến mức không thể bỏ qua. Các khoản lãi này khiến nhà đầu tư khó đánh giá chính xác lợi nhuận cốt lõi của Big Tech, đồng thời làm gia tăng rủi ro khi định giá cổ phiếu.

Tuy nhiên, bà Dudley cũng cho rằng các tập đoàn công nghệ xứng đáng được ghi nhận vì đã sớm đầu tư và hợp tác với những doanh nghiệp rất thành công.

Các khoản lãi lớn nhờ cổ phần tăng giá từ đầu năm đến nay có thể khiến Big Tech gặp bất lợi trong những kỳ báo cáo sau. Nếu giá trị các khoản đầu tư không tiếp tục tăng, nguồn lợi nhuận này sẽ thu hẹp hoặc biến mất. Khi đó, lợi nhuận năm tới có thể giảm mạnh do phải so sánh với mức nền cao của năm nay.

“Khoản đóng góp vào lợi nhuận lần này có thể dẫn tới tăng trưởng lợi nhuận âm trong năm tới”, ông Scott Chronert, chiến lược gia cổ phiếu Mỹ tại Citi, cảnh báo.