Sau hơn 10 năm áp dụng không thay đổi, mức thu nhập tối đa của người phụ thuộc khi tính thuế thu nhập cá nhân được đề xuất nâng lên 3 triệu đồng/tháng. Đây được xem là bước điều chỉnh đáng chú ý nhằm bắt kịp mặt bằng thu nhập và chi tiêu hiện nay...

Một trong những điểm đáng chú ý tại Dự thảo Thông tư hướng dẫn thi hành một số nội dung Luật Thuế thu nhập cá nhân của Bộ Tài chính đang lấy ý kiến là việc điều chỉnh tiêu chí thu nhập để xác định người phụ thuộc khi tính giảm trừ gia cảnh.

Theo phương án được đề xuất, mức thu nhập bình quân tháng trong năm của người phụ thuộc sẽ được nâng lên 3 triệu đồng, thay cho ngưỡng 1 triệu đồng đang áp dụng.

Bộ Tài chính đánh giá, mức điều chỉnh tăng thêm 2 triệu đồng được đánh giá là cao hơn mức tăng của chi tiêu bình quân đầu người và thu nhập bình quân đầu người trong giai đoạn từ năm 2014 đến nay và dự báo cho một số năm tiếp theo, đồng thời cũng cao hơn mức thu nhập bình quân để xác định hộ nghèo tại khu vực thành thị quy định tại Nghị định số 351/2025/NĐ-CP.

Theo quy định đang được áp dụng, cá nhân được xác định là người phụ thuộc khi không có thu nhập hoặc có thu nhập từ tất cả các nguồn nhưng bình quân không vượt quá 1 triệu đồng mỗi tháng trong năm. Quy định này được ban hành từ năm 2013 và gần như chưa được điều chỉnh trong suốt hơn một thập kỷ.

Dữ liệu thống kê cho thấy cơ quan này cho biết chi tiêu bình quân đầu người năm 2024 đạt khoảng 2,977 triệu đồng/tháng, tăng khoảng 1,6 lần so với mức 1,888 triệu đồng của năm 2014. Trong khi đó, thu nhập bình quân đầu người đã tăng lên 5,15 triệu đồng/tháng, gần gấp đôi so với mức 2,637 triệu đồng cách đây 10 năm.

Bên cạnh đó, việc nâng ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc cũng được đặt trong mối liên hệ với chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026–2030. Theo định hướng mới, mức thu nhập để xác định hộ nghèo, cận nghèo, đặc biệt tại khu vực thành thị đã được điều chỉnh tăng.

Vì vậy, việc nâng ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc lên 3 triệu đồng/tháng được cho là phù hợp với mặt bằng chung và đảm bảo tính đồng bộ trong hệ thống chính sách.

Trên cơ sở các yếu tố về thu nhập bình quân, chi tiêu bình quân cũng như tiêu chí xác định hộ nghèo và cận nghèo trong giai đoạn tới, Cục Chính sách Thuế trình Bộ Tài chính đề xuất mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc tương đương với mức thu nhập xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo khu vực thành thị cũng như mức chi tiêu bình quân đầu người.

Bên cạnh nội dung về mức thu nhập, dự thảo cũng tiếp tục làm rõ các nhóm đối tượng được tính là người phụ thuộc.

Theo đó, phạm vi này bao gồm con đẻ, con nuôi hợp pháp, con riêng của vợ hoặc chồng; vợ hoặc chồng của người nộp thuế; cha mẹ ruột, cha mẹ của vợ hoặc chồng; cha dượng, mẹ kế; cha mẹ nuôi theo quy định pháp luật.

Ngoài các đối tượng nêu trên, một số trường hợp đặc biệt cũng được tính là người phụ thuộc, như con đã trên 18 tuổi nhưng bị mất năng lực hành vi dân sự, người khuyết tật, người không có khả năng lao động. Đồng thời, con đang theo học tại các cơ sở giáo dục như đại học, cao đẳng, trung cấp, dạy nghề hoặc học phổ thông (kể cả trong thời gian chờ kết quả thi từ tháng 6 đến tháng 9 của năm lớp 12) cũng thuộc diện được xem xét.

Về thủ tục hành chính, dự thảo nhấn mạnh nguyên tắc người nộp thuế tự đăng ký, thay đổi người phụ thuộc và chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin kê khai. Đồng thời phải xác định, kê khai trung thực thu nhập của người phụ thuộc; trường hợp kê khai sai sẽ bị xử lý theo quy định.

Trên cơ sở thông tin đăng ký thuế của người nộp thuế, cơ quan thuế khai thác, sử dụng dữ liệu thông tin trong Cổng dịch vụ công quốc gia, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành do cơ quan nhà nước quản lý được chia sẻ, khai thác theo quy định của pháp luật để làm căn cứ xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh.

Trường hợp cơ quan thuế không thể khai thác, sử dụng được dữ liệu thông tin xác định người phụ thuộc trong Cổng dịch vụ công quốc gia, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành do cơ quan nhà nước quản lý được chia sẻ, khai thác theo quy định của pháp luật thì người nộp thuế cung cấp các giấy tờ liên quan đến việc xác định người phụ thuộc.

Theo kế hoạch, thông tư mới dự kiến sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Việc điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ góp phần đảm bảo chính sách thuế thu nhập cá nhân bám sát thực tiễn đời sống, đồng thời hỗ trợ tốt hơn cho người nộp thuế trong việc giảm trừ gia cảnh.