“Một vấn đề tôi đặc biệt quan tâm là vai trò của doanh nghiệp lớn trong việc dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và hộ nông dân tham gia chuỗi giá trị. Nếu một chuỗi chỉ bao gồm các doanh nghiệp lớn thì chưa thể tạo ra sức lan tỏa rộng. Doanh nghiệp lớn cần trở thành hạt nhân liên kết, cung cấp công nghệ, tiêu chuẩn, thị trường và phương thức quản trị, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và người nông dân cùng tham gia.

Để doanh nghiệp tư nhân có thể tiên phong, dẫn dắt tăng trưởng, bên cạnh nỗ lực tự thân, môi trường kinh doanh đóng vai trò rất quan trọng. Doanh nghiệp cần một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo để xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn. Đặc biệt, các dự án nông nghiệp công nghệ cao thường đòi hỏi nguồn vốn lớn, thời gian đầu tư dài và liên quan đến nhiều yếu tố như đất đai, hạ tầng, vùng nguyên liệu, môi trường, logistics và thị trường. Vì vậy, doanh nghiệp rất cần sự đồng hành của chính quyền địa phương trong tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục, hạ tầng và tổ chức vùng sản xuất.

Tôi cho rằng “Nhà nước kiến tạo - doanh nghiệp tiên phong - người dân đồng hành” là ba yếu tố cần thiết để hình thành một hệ sinh thái phát triển. Doanh nghiệp không thể thay thế Nhà nước trong việc xây dựng thể chế; ngược lại, Nhà nước cũng không thể làm thay doanh nghiệp trong tìm kiếm thị trường, đổi mới công nghệ và chấp nhận rủi ro kinh doanh. Hai bên cần thực hiện đúng vai trò của mình, cùng hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Muốn vậy, doanh nghiệp phải dám đầu tư dài hạn, đổi mới công nghệ, hợp tác với các đối tác lớn và bước ra khỏi vùng an toàn. Quan trọng hơn, cần xây dựng văn hóa kinh doanh dựa trên chữ tín. Bởi chữ tín không chỉ thể hiện ở việc giữ lời với khách hàng, mà còn ở trách nhiệm với người lao động, người nông dân, đối tác, cộng đồng và việc thực hiện những cam kết mà doanh nghiệp đã đưa ra.

Với Hùng Nhơn, chúng tôi xác định tiếp tục đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, phát triển chuỗi giá trị khép kín, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, tăng cường hợp tác quốc tế và từng bước nâng cao năng lực chế biến, xuất khẩu. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là xây dựng một tập đoàn lớn mạnh hơn, mà còn tạo ra một hệ sinh thái có khả năng mang lại giá trị lâu dài cho người nông dân, doanh nghiệp, địa phương và toàn bộ nền kinh tế”.

“Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đã đặt ra định hướng quan trọng: phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế. Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, có thể thấy doanh nhân Việt Nam hiện nay có khát vọng lớn. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để chuyển hóa khát vọng đó thành năng lực đầu tư, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng dài hạn.

Do đó, cộng đồng doanh nghiệp mong muốn môi trường kinh doanh tiếp tục được cải thiện theo hướng minh bạch, ổn định, dễ dự báo và giảm chi phí tuân thủ. Những điểm nghẽn về thủ tục, đất đai, đầu tư, tín dụng, nhân lực, khoa học - công nghệ và thị trường cần tiếp tục được tháo gỡ.

Doanh nghiệp rất cần một môi trường mà ở đó, những người làm đúng được bảo vệ, người dám đầu tư được khuyến khích, hoạt động sáng tạo được tạo điều kiện và những rủi ro chính đáng trong kinh doanh được nhìn nhận khách quan.

Từ thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh, tôi xin đề xuất một số vấn đề:

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của môi trường kinh doanh. Doanh nghiệp cần có niềm tin và cơ sở vững chắc để xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn.

Thứ hai, tạo điều kiện thuận lợi hơn để doanh nghiệp đầu tư vào khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; đồng thời xây dựng các cơ chế thực chất để doanh nghiệp mạnh dạn thử nghiệm, ứng dụng công nghệ mới.

Thứ ba, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và các cơ sở đào tạo, gắn nguồn lực trí tuệ của đất nước chặt chẽ hơn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Thứ tư, chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là nhân lực đáp ứng yêu cầu hội nhập và kinh doanh quốc tế.

Thứ năm, khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam phát triển về quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, từng bước hình thành những doanh nghiệp có khả năng dẫn dắt chuỗi cung ứng, xây dựng thương hiệu Việt Nam và tham gia sâu hơn vào thị trường toàn cầu.

Thứ sáu, tiếp tục xây dựng văn hóa doanh nhân Việt Nam hiện đại, dựa trên chữ tín, tinh thần tuân thủ pháp luật, cạnh tranh lành mạnh, đổi mới sáng tạo và trách nhiệm xã hội”.

“Chúng tôi lựa chọn hướng phát triển từ bài toán xử lý chất thải công nghiệp. Là doanh nghiệp khoa học và công nghệ, chúng tôi hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, ứng dụng công nghệ để xử lý, tái chế và tái tạo các nguồn chất thải từ công nghiệp, nông nghiệp và các nguồn nguyên liệu thứ cấp. Hành trình này gặp nhiều khó khăn, bởi cách đây 15 năm, vấn đề xử lý chất thải còn rất phức tạp, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và là một thách thức lớn đối với Nhà nước.

Yếu tố cốt lõi giúp doanh nghiệp vượt qua thách thức chính là làm chủ và ứng dụng công nghệ hiện đại. Nhờ công nghệ, tro xỉ và thạch cao được chế biến sâu thành các sản phẩm vật liệu xây dựng có chất lượng cao như tro dùng cho bê tông, gạch nhẹ và vữa công nghiệp.

Bên cạnh những thách thức về công nghệ, doanh nghiệp còn gặp nhiều rào cản liên quan đến thủ tục hành chính, quy chuẩn pháp lý và tư duy quản lý. Nhiều dự án tái chế đặc thù chưa có tiền lệ, khiến cơ quan chức năng tại địa phương còn lúng túng trong quá trình xem xét, gây khó khăn cho việc cấp phép và kiểm định. Nhờ sự tháo gỡ kịp thời của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành, doanh nghiệp mới có thể vượt qua những trở ngại này, từng bước xây dựng thành công các tổ hợp nhà máy tuần hoàn tại nhiều tỉnh, thành phố. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn những bất cập khi hệ thống tiêu chuẩn và định mức kinh tế - kỹ thuật được ban hành chậm. Có những sản phẩm phải mất tới 5 năm mới có định mức để áp dụng vào công trình.

Để mô hình kinh tế tuần hoàn phát triển mạnh mẽ, tôi muốn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện và đồng bộ chính sách. Mặc dù Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành nhiều văn bản, quyết định nhằm thúc đẩy sử dụng vật liệu xanh và khuyến khích đưa các sản phẩm này vào hoạt động mua sắm công, quá trình thực thi trên thực tế, từ cấp trung ương đến địa phương, vẫn cần được theo dõi sát sao và tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc một cách triệt để hơn.

Các cơ quan quản lý cần đẩy nhanh tiến độ ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật, rút ngắn thời gian công nhận vật liệu mới để các sản phẩm xanh sớm được ứng dụng trong thực tiễn. Bên cạnh đó, các gói tín dụng ưu đãi phục vụ đầu tư cần có thông tư hướng dẫn rõ ràng, chi tiết, giúp doanh nghiệp và các nhà khoa học thuận lợi hơn trong tiếp cận nguồn vốn. Nhà nước cũng cần tiếp tục phát huy vai trò của các tổ chức hỗ trợ như Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) trong việc làm cầu nối hiệu quả giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý. Quan trọng hơn, cần kiên định với quan điểm coi chất thải là nguồn tài nguyên thứ cấp, qua đó tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng xanh”.

“Từ một doanh nghiệp khởi đầu với hoạt động xuất khẩu hồ tiêu cách đây 25 năm, đến nay, chúng tôi đã phát triển thành một tập đoàn có 6 nhà máy đang vận hành và 2 nhà máy mới được triển khai trong năm 2026.

Trong gần 20 năm qua, Phúc Sinh liên tục dẫn đầu về xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam, vượt qua cả các doanh nghiệp đa quốc gia và doanh nghiệp nhà nước. Để đạt được kết quả này, Phúc Sinh đã bắt đầu triển khai các tiêu chí phát triển bền vững từ năm 2010, trực tiếp kết nối nông dân, trang trại và nhà máy. Hiện doanh nghiệp có 3 vùng nguyên liệu bền vững tại Sơn La, Đắk Lắk và Lâm Đồng, với gần 20.000 hộ nông dân tham gia liên kết.

Để doanh nghiệp phát triển bền vững, Nhà nước cần tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng và hạn chế những tổn thất không cần thiết cho doanh nghiệp. Một ví dụ là Nghị định số 255/2026/NĐ-CP về giao dịch liên kết, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2026. Nghị định cập nhật, siết chặt nhiều quy định về quản lý thuế đối với giao dịch liên kết, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, vướng mắc trong quá trình tuân thủ.

Các quy định này ban đầu nhằm kiểm soát tình trạng doanh nghiệp đa quốc gia sử dụng vốn vay và các giao dịch liên kết để chuyển giá, giảm lợi nhuận chịu thuế. Tuy nhiên, trên thực tế, doanh nghiệp Việt Nam cũng chịu tác động đáng kể. Phúc Sinh là doanh nghiệp 100% vốn Việt Nam, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực xuất khẩu nông sản. Trong bối cảnh giá cà phê tăng khoảng 300%, giá hồ tiêu tăng khoảng 80%, để thu mua cùng một lượng nguyên liệu, doanh nghiệp phải huy động nguồn vốn lớn hơn nhiều và buộc phải tăng sử dụng vốn vay ngân hàng.

Trong khi đó, các công ty trong hệ thống đều chịu thuế thu nhập doanh nghiệp ở mức 20%. Quy định giới hạn chi phí lãi vay được khấu trừ ở mức 30% EBITDA (lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao tài sản hữu hình, tài sản vô hình) khiến một phần chi phí lãi vay không được khấu trừ khi tính thuế, qua đó làm tăng nghĩa vụ thuế thực tế. Có thời điểm, tỷ lệ thuế thực tế phải nộp lên tới khoảng 35,6%.

Tôi cho rằng đây là mức rất cao, tạo áp lực lớn đối với một doanh nghiệp trong nước đang phải cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Tôi mong muốn quy định này được xem xét, điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là những doanh nghiệp cần nguồn vốn lớn để thu mua nguyên liệu phục vụ xuất khẩu”.

“Tôi rất tâm đắc với những giá trị cốt lõi mà Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước mang lại. Nghị quyết thể hiện sự chuyển dịch về tư duy và thể chế, mở rộng môi trường và không gian phát triển cho doanh nghiệp nhà nước, đồng thời định hình lại sứ mệnh của khu vực doanh nghiệp này. Trước đây, khi nói về vai trò của doanh nghiệp nhà nước, cụm từ “bao trùm nền kinh tế” thường được nhấn mạnh. Tuy nhiên, Nghị quyết số 79-NQ/TW đề cao vai trò dẫn dắt, kiến tạo và mở đường của doanh nghiệp nhà nước.

Để phát huy vai trò dẫn dắt, mở đường, doanh nghiệp cũng phải đủ lớn về quy mô và đủ tầm về năng lực. Thời gian qua, Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) tập trung vào các lĩnh vực chính như năng lượng, công nghiệp (khí - điện, đạm, lọc hóa dầu) và dịch vụ. Hơn một thập kỷ qua, PTSC kiên định theo đuổi định hướng phát triển dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam đã tham gia chuỗi cung ứng của PTSC với vai trò nhà thầu phụ, nhà cung ứng, cung cấp các sản phẩm do chính người Việt Nam sản xuất.

Thời gian qua, Chính phủ đã rất nỗ lực kiến tạo môi trường kinh doanh thông thoáng cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, để doanh nghiệp yên tâm phát triển bền vững trong thời gian tới, vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục giải quyết.

Bên cạnh nỗ lực tự nâng cao năng lực, doanh nghiệp còn gặp khó khăn về thời gian thực hiện thủ tục đầu tư, khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn và nguồn nhân lực kỹ thuật. Đối với các dự án công nghiệp, thủ tục kéo dài có thể làm tăng chi phí vốn và ảnh hưởng đến cơ hội tiếp cận thị trường. Trong khi đó, các dự án đầu tư vào hạ tầng và công nghệ thường cần thời gian để hình thành thị trường, phát huy hiệu quả.

Từ thực tiễn đó, chúng tôi kiến nghị tăng cường tính liên thông trong giải quyết thủ tục và hoàn thiện phương pháp đánh giá hiệu quả đầu tư. Doanh nghiệp mong muốn có quy trình phối hợp rõ ràng giữa các thủ tục về đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, phòng cháy, chữa cháy và các lĩnh vực chuyên ngành. Đối với những dự án mang tính mở đường của doanh nghiệp nhà nước, cần xem xét đồng thời hiệu quả tài chính, giá trị kinh tế - xã hội và năng lực được hình thành sau đầu tư, phù hợp với thời gian thu hồi vốn và yêu cầu quản lý rủi ro.

Một kiến nghị khác là tăng tỷ trọng nội địa hóa và phát triển năng lực của doanh nghiệp Việt Nam thông qua các dự án lớn. Cần nghiên cứu xây dựng quy định về lộ trình tăng tỷ trọng nội địa hóa đối với những chủng loại thiết bị đã được sản xuất trong nước, đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng, an toàn và tiến độ cung ứng. Trên cơ sở đó, xác định tỷ lệ tối thiểu và lộ trình phù hợp cho từng nhóm thiết bị, đưa yêu cầu nội địa hóa vào hồ sơ mời thầu, hợp đồng và tăng cường kiểm tra việc thực hiện.

Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện tiêu chí lựa chọn nhà thầu theo hướng đánh giá đầy đủ tổng chi phí vòng đời, khả năng bảo trì và giá trị thực hiện trong nước; gắn các dự án phù hợp với kế hoạch phát triển nhà cung cấp, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ. Cách làm này sẽ tạo đầu ra cho sản phẩm trong nước, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nâng cao năng lực sản xuất, đồng thời bảo đảm cạnh tranh minh bạch và hiệu quả dự án.

Đặc biệt, cần tăng cường phối hợp đào tạo nhân lực kỹ thuật, nhất là tại khu vực miền Trung. Cần thúc đẩy liên kết giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp trong các lĩnh vực cảng biển, logistics, cơ khí chế tạo, năng lượng và công nghiệp nặng. Trong đó, doanh nghiệp tham gia xây dựng yêu cầu kỹ năng và tạo môi trường thực hành; cơ sở đào tạo gắn chương trình học với công việc thực tế; Nhà nước hỗ trợ đào tạo lại và thu hút chuyên gia. Đây là nền tảng để các dự án đầu tư mới có đủ nhân lực vận hành, phát triển ổn định và lâu dài”.

“Hanel PT đã có 26 năm sản xuất các loại cảm biến, bảng mạch và bộ điều khiển xuất khẩu cho các tập đoàn quốc tế. Đón đầu xu hướng phát triển mạnh mẽ của ngành bán dẫn toàn cầu và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), Hanel PT nhanh chóng tham gia lĩnh vực bán dẫn, sản xuất thiết bị cung ứng cho các tập đoàn của Mỹ và Nhật Bản.

Bên cạnh hoạt động kinh doanh, tôi vinh dự đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất công nghiệp và Chủ tịch Hiệp hội Bán dẫn thành phố Bắc Ninh. Trăn trở lớn nhất của tôi là làm thế nào để ngày càng có nhiều doanh nghiệp trong nước trở thành nhà cung cấp cấp 1 cho các tập đoàn có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Bên cạnh việc đưa sản phẩm ra thị trường thế giới, chúng ta cần đẩy mạnh xuất khẩu tại chỗ bằng cách giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các nhà máy FDI ngay tại Việt Nam. Thách thức đặt ra là làm thế nào để nâng cao hàm lượng trí tuệ và gia tăng giá trị nội địa trong các chuỗi sản xuất này.

Tôi cho rằng đây là cơ hội vàng đối với doanh nghiệp Việt Nam, trong bối cảnh tình hình chính trị ổn định và Việt Nam được quốc tế đánh giá cao về nguồn nhân lực có trình độ, năng lực trí tuệ và kỹ thuật. Tuy nhiên, trong thời đại AI, cơ hội này có thể chỉ còn trong khoảng 5 - 6 năm tới. Công nghệ thay đổi rất nhanh, chỉ sau 3 - 6 tháng, chúng tôi đã phải đổi mới. Vì vậy, mỗi tổ chức cần liên tục tự làm mới mình, từ cấp nhân viên bảo vệ đến chủ tịch, không ngừng nâng cao kỹ năng và khả năng thích ứng để không bị tụt hậu.

Để thúc đẩy quá trình này, hiệp hội kiến nghị Chính phủ tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục hỗ trợ nghiên cứu và phát triển (R&D), đơn giản hóa quy định hành chính để doanh nghiệp thuận lợi tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ. Đồng thời, cần áp dụng cơ chế tự chịu trách nhiệm kết hợp hậu kiểm, thay vì đặt ra những tiêu chí quá khắt khe, chỉ chấp nhận các hoạt động thử nghiệm thành công. Bên cạnh đó, cần chú trọng triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với công nghệ mới, ưu tiên thương mại hóa các sản phẩm công nghệ trong nước để tạo nền tảng vững chắc trước khi mở rộng ra thị trường toàn cầu. Các chính sách hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển thị trường cần tiếp tục được hoàn thiện, tạo động lực để doanh nghiệp công nghệ Việt Nam bứt phá.

Hiệp hội Bán dẫn thành phố Bắc Ninh đã chủ động tăng cường kết nối trực tiếp, thúc đẩy phối hợp nhanh chóng giữa các tập đoàn bán dẫn quốc tế, lãnh đạo địa phương và doanh nghiệp trong nước.

Về định hướng phát triển lâu dài, thông điệp cốt lõi là doanh nghiệp Việt Nam cần hướng tới việc bán niềm tin và giá trị văn hóa, thay vì chỉ đơn thuần bán sản phẩm. Xây dựng thương hiệu quốc gia uy tín sẽ tạo động lực để cộng đồng doanh nghiệp cùng phát triển. Doanh nghiệp cần theo đuổi triết lý “năm niềm vui”, hướng tới tạo ra giá trị tích cực cho khách hàng, nhân viên, nhà cung cấp, môi trường và đất nước trong mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh”.