Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa vào ngày 29/1 tới đây không chỉ là một sự kiện ngoại giao quan trọng, mà còn đánh dấu bước ngoặt lịch sử...

Ngày 26/1/2026, Đại sứ EU Julien Guerrier đã chủ trì buổi gặp gỡ báo chí nhằm thông tin về chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa. Sự kiện này được xem là một dấu mốc ngoại giao đặc biệt, diễn ra ngay sau khi Việt Nam tổ chức thành công Đại hội Đảng lần thứ XIV.

Đây là chuyến thăm đầu tiên của một lãnh đạo cấp cao quốc tế tới Việt Nam trong nhiệm kỳ mới, và là lần thứ hai trong lịch sử, một vị lãnh đạo cấp cao nhất của EU tới thăm chính thức Việt Nam, sau chuyến thăm của Chủ tịch Herman Van Rompuy vào năm 2011. Theo lịch trình, sau khi thăm Ấn Độ vào ngày 28/1, Chủ tịch António Costa sẽ tới Việt Nam vào ngày 29/1.

BA TRỤ CỘT CHIẾN LƯỢC

Chia sẻ tại buổi họp báo, Đại sứ Julien Guerrier nhấn mạnh: "Trong bối cảnh địa chính trị thế giới nhiều biến động, chuyến thăm mang theo thông điệp mạnh mẽ về một mối quan hệ thương mại mở, tự do và dựa trên luật lệ".

Nhìn lại hành trình 35 năm, từ những hỗ trợ nhân đạo nhỏ bé dành cho thuyền viên vào năm 1995, mối quan hệ EU – Việt Nam đã có những bước tiến dài đầy ấn tượng. Đến nay, Việt Nam đã trở thành một trong những đối tác quan trọng nhất của EU, thể hiện qua Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) bao phủ nhiều lĩnh vực từ kinh tế, đầu tư đến an ninh quốc phòng.

Đại sứ EU đánh giá thời điểm hiện tại đã “chín muồi” để hai bên nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Việt Nam sẽ là quốc gia đầu tiên trong khối 10 nước ASEAN mà EU lựa chọn để nâng cấp lên mức độ này. Đây là một mối quan hệ mang tính tiên phong và sẽ trở thành hình mẫu cho các mối quan hệ khác của EU tại khu vực.

Trong khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, EU – Việt Nam sẽ tập trung vào ba "trụ cột" vững chắc.

Trụ cột thứ nhất là thương mại. Theo Đại sứ EU, Hiệp định EVFTA đã giúp thương mại song phương tăng 40% trong 5 năm qua. Tuy nhiên, EU mong muốn đạt được nhiều kết quả vượt xa hơn thế, đặc biệt trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang đối mặt với nhiều thách thức.

Trụ cột thứ hai là chuyển đổi xanh. EU đã thảo luận với các Bộ ngành của Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công thương) để thúc đẩy năng lượng tái tạo và đảm bảo an ninh năng lượng cho Việt Nam trong bối cảnh mới.

Trụ cột thứ ba là hòa bình và an ninh. Việt Nam đã tham gia tích cực vào các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc và của EU tại châu Phi. Hai bên sẽ mở rộng hợp tác trong an ninh hàng hải, góp phần xây dựng một thế giới tôn trọng luật pháp quốc tế và đa phương.

Ngoài ba trụ cột trên, hai bên sẽ khai phá thêm các lĩnh vực giàu tiềm năng nhưng chưa được tối ưu hóa như: Chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo; khoa học công nghệ, nghiên cứu và phát triển (R&D); trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ bán dẫn; chuỗi giá trị số hóa và các nguồn tài nguyên thiết yếu; đẩy mạnh ngoại giao nhân dân.

EU SẼ ĐỒNG HÀNH CÙNG KHÁT VỌNG VIỆT NAM

Một trong những điểm nhấn của mối quan hệ trong kỷ nguyên mới chính là sự đồng hành của EU giúp Việt Nam hiện thực hóa tham vọng trở thành trung tâm bán dẫn toàn cầu. Với mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư chất bán dẫn, EU đã cam kết hỗ trợ thông qua dự án giáo dục trị giá hơn 54 triệu Euro vừa được ký kết cuối năm 2025 với sự đóng góp của hai quốc gia thành viên là Đức và Pháp. EU sẽ hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực đào tạo, bao gồm đào tạo và phát triển dạy nghề cho thanh thiếu niên, sinh viên trong lĩnh vực khoa học công nghệ và chất bán dẫn.

Bên cạnh đó, khoa học công nghệ là lĩnh vực hợp tác hết sức quan trọng. EU là một trong những khối có ngân sách dành cho nghiên cứu và phát triển (R&D) lớn nhất thế giới với chiến lược Horizon Europe (Chân trời Châu Âu). EU cũng khuyến khích Việt Nam tham gia mạnh mẽ hơn vào chiến lược nghiên cứu và phát triển Horizon Europe (Chân trời Châu Âu). Dự kiến trong tuần tới, một Ý định thư (MOU) sẽ được ký kết với Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhằm thúc đẩy trao đổi chuyên gia và nghiên cứu AI, công nghệ bán dẫn.

Không chỉ dừng lại ở các hiệp định trên giấy, sự hợp tác EU – Việt Nam còn hiện hữu qua những công trình cụ thể. Trong chuyến thăm này, Chủ tịch Costa sẽ tới thăm tuyến Metro số 3 tại Hà Nội. Đây là minh chứng cho sự quan tâm của EU trong việc tháo gỡ "điểm nghẽn" hạ tầng để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số của Việt Nam.

Thông qua sáng kiến Global Gateway, EU và các định chế tài chính như Ngân hàng Đầu tư Châu Âu (EIB) cùng các quốc gia thành viên như Đức, Pháp, Ý sẽ tiếp tục đổ vốn vào các dự án năng lượng, giao thông xanh, từ đường sắt tốc độ cao đến cảng biển và sân bay.

Nói thêm về thương mại song phương, Đại sứ EU thẳng thắn cho rằng dù EVFTA đã đạt kết quả ấn tượng, nhưng dư địa vẫn còn rất lớn. Hiệp định có thời gian chuyển tiếp kéo dài đến năm 2030, giúp một số dòng thuế tiếp tục được cắt giảm, tạo động lực tăng trưởng.

Trước đó, vào tháng 10/2025, Cao ủy Thương mại EU đã làm việc với Bộ trưởng Bộ Công Thương khi đó là ông Nguyễn Hồng Diên để thảo luận các biện pháp cụ thể nhằm giảm rào cản thương mại và các biện pháp phi thuế quan (NTB). Hai bên đã thảo luận thành lập một Tổ công tác chuyên trách để tháo gỡ khó khăn, khai phá toàn bộ tiềm năng của hiệp định và thúc đẩy các dự án đầu tư cụ thể.

Khép lại buổi gặp gỡ, Đại sứ Julien Guerrier tin tưởng rằng với vận hội mới, Việt Nam sẽ chuyển mình mạnh mẽ, cùng EU bước vào một kỷ nguyên hợp tác mang lại lợi ích bền vững cho cả EU và Việt Nam.