Barcelona đã chứng minh rằng những công trình kiến trúc có thể đẹp, hiệu quả và trở thành điểm nhấn để khám phá, kể cả khi đó là một ga tàu. Và các vị trí trung tâm có thể trở thành lợi thế chiến lược trong trải nghiệm đô thị và du lịch bền vững…

Từ một ga tàu hơi tối, cũ kỹ, thiếu không gian xanh và không thân thiện với môi trường, nhà ga Sants đang bước vào một cuộc “tái sinh” ngoạn mục. Không chỉ là điểm trung chuyển, nơi đây đang trở thành một không gian sống, gặp gỡ và trải nghiệm văn hoá đô thị.

Tây Ban Nha đã dành hàng chục tỷ euro để nâng cấp cơ sở hạ tầng, mở ra những tuyến đường sắt mới có tốc độ cao và siêu rẻ trong thập kỷ tới. Trong đó, ga tàu Sants sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng với đường sắt nước này.

Dự án sau khi hoàn thành sẽ mang lại sự thuận tiện cho việc đi lại trong nước và đồng thời giúp du khách dễ dàng kết nối với Pháp, Ý thông qua đường bộ với chi phí tiết kiệm, giúp tăng đáng kể lượng khách.

Một nhà ga đẹp, thân thiện, có tổ chức không gian mở chính là lời chào đầu tiên và ấn tượng đầu tiên của một điểm đến. Ở châu Âu, mạng lưới đường sắt cao tốc xuyên quốc gia từ Eurostar, Thalys đến AVE giúp du khách đặt chân trực tiếp vào trung tâm.

Điều đó có nghĩa chỉ vài bước sau khi xuống tàu, họ đã ở Paris, Rome hay Vienna ngay trong lòng đô thị lịch sử, không cần qua những quãng đường di chuyển dài từ sân bay.

Từ Gare du Nord (Paris) đến St. Pancras International (London), từ Milano Centrale đến Barcelona Sants, một điều dễ nhận thấy: những ga tàu lớn nhất châu Âu đều nằm ở trung tâm đô thị. Không ẩn mình ngoài rìa mà hiện diện như một phần của đời sống thành phố. Và chính nhờ vị trí này, “trái tim của đô thị”, đã biến các ga tàu thành cửa ngõ du lịch, không chỉ để đi - đến mà để bắt đầu trải nghiệm.

Thực tế, nhà ga là điểm hạt nhân của giao thông đa phương tiện: tàu – metro – xe buýt – xe đạp công cộng – lối đi bộ. Sự thuận tiện này khuyến khích du khách di chuyển bằng phương tiện công cộng, giảm phát thải, giảm tắc nghẽn, đồng thời tạo nên một hình thức du lịch chậm (slow travel). Mô hình “Transit-Oriented Development (TOD)” này hiện đang được nhiều thành phố trên thế giới học hỏi.

Nằm ở cuối đại lộ Avinguda Roma, giữa hai quảng trường Plaça dels Països Catalans và Plaça Joan Peiró, Sants không còn chỉ là điểm đến mà là phần mở đầu của hành trình trải nghiệm. Với vị trí kết nối sân bay El Prat, mạng lưới AVE và tàu châu Âu, nhà ga này trở thành “cổng du lịch văn hoá”, nơi du khách đầu tiên cảm nhận kiến trúc, phong cách và nhịp sống của thành phố. 

Bắt đầu từ khoảnh khắc du khách đặt chân xuống ga, họ đã được dẫn thẳng vào một khu vực mang tinh thần Barcelona: Parc de l’Espanya Industrial – hồ nước, cầu đi bộ, tượng nghệ thuật khổng lồ, nơi người dân nghỉ ngơi sau giờ làm.

Tiếp đó là Carrer de Numància Café Line – chuỗi quán cà phê nhỏ nơi du khách có thể thưởng thức cà phê Catalan và quan sát nhịp sống bản địa. CaixaForum & Montjuïc Hill - một điểm thăm quan nổi tiếng - cũng chỉ cách vài phút tàu điện, mở ra không gian văn hoá, nghệ thuật và những góc nhìn ngoạn mục xuống thành phố.

Nhà ga Sants được xây dựng vào những năm 1970 như một phần của dự án xây dựng tuyến đường sắt khu vực Đông - Tây thứ hai. Trong 50 năm qua, Estació de Sants đã vượt qua ga cuối França trước đó, từ những năm 1920, để trở thành nhà ga đường sắt chính của Barcelona.

Giờ đây nhà ga trung tâm Barcelona được nâng cấp toàn diện, biến nó thành một trong những trung tâm giao thông sang trọng nhất châu Âu. Bên trong, hệ thống giao thông được tái cấu trúc để Sants trở thành nút giao đa phương tiện thông minh, một điểm đến có đầy đủ tàu cao tốc AVE, metro, xe buýt, taxi, xe đạp công cộng, tất cả được liên kết bằng các tuyến đi bộ và bảng chỉ dẫn thân thiện.

Sants là ga đường sắt quan trọng thứ hai của Tây Ban Nha tính theo số lượng hành khách. Đầu mối giao thông này đón khoảng 30 triệu hành khách mỗi năm, gồm 18 triệu người sử dụng các tuyến R1, R2, R3 và R4 của mạng lưới tàu điện ngầm tại Barcelona.

Bộ trưởng Bộ Giao thông Tây Ban Nha, bà Raquel Sánchez cho biết chi phí dự án cải tạo ước tính là 410 triệu euro. Ga tàu Sants sẽ thân thiện với môi trường hơn sau khi được nâng cấp.

Không gian công cộng được xây dựng mới là 155.000 m2, gồm 68.000 m2 là khu vực dành cho người đi bộ và làn đường dành cho xe đạp. Kế hoạch nâng cấp nhà ga Barcelona Sants còn bao gồm xây dựng không gian xanh và các sáng kiến tiết kiệm năng lượng. Dự án hướng đến ba giá trị cốt lõi: xanh – kết nối – bền vững.

Trên mái nhà ga, một công viên công cộng được thiết kế như “mặt đất thứ hai”, nơi người dân có thể dạo bộ, đạp xe hay ngồi đọc sách dưới những tán cây. Không gian này giúp giảm hiệu ứng đảo nhiệt, thanh lọc không khí và mang lại vi khí hậu trong lành cho trung tâm thành phố.

Bên cạnh đó là hai lối vào mới, sảnh chờ và phòng chờ mới, một sảnh riêng dành cho tàu điện ngầm, và thêm nhiều không gian xanh công cộng.  Sẽ có 14.000 m2 tấm pin năng lượng mặt trời được sử dụng, trong khi nguồn năng lượng thừa dư từ các đường hầm được tận dụng để vận hành hệ thống thông gió tự nhiên.

Ngoài ra nhà ga được trang bị hệ thống chiếu sáng LED cảm biến, và cơ chế thu hồi nước mưa để tưới cây và làm mát. Từng chi tiết từ vật liệu đến cửa kính đều hướng tới giảm phát thải carbon và tăng độ bền sinh thái.

Khởi công từ năm 2023, giai đoạn đầu tiên của dự án sẽ được hoàn thành vào năm 2026. Khi đó, diện tích xanh được bổ sung sẽ lên đến hơn 35.000 m2, 100% sử dụng điện mặt trời và chiếu sáng thông minh. Ga tàu Sants hướng đến mục tiêu trở thành trung tâm giao thông bền vững hàng đầu châu Âu.