Ngày thứ Hai (2/11), Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung trình Quốc hội dự toán ngân sách lớn nhất trong lịch sử nước này, trong đó dành 4,7 nghìn tỷ won (khoảng 3,5 tỷ USD) để phát triển một mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) với hiệu suất “cao nhất thế giới”...

Theo dự toán mà Tổng thống Lee trình bày, tổng chi tiêu của Chính phủ Hàn Quốc trong năm 2027 sẽ tăng 12,8% lên 820,9 nghìn tỷ won (khoảng 615,6 tỷ USD).

Đây là mức tăng kỷ lục mà chính quyền ông Lee đã đề xuất từ tháng 9, nhằm củng cố lợi thế công nghệ của Hàn Quốc khi cuộc cạnh tranh toàn cầu về trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng gay gắt.

Ông Lee cam kết “mạnh dạn đầu tư vào AI và các động lực tăng trưởng tương lai” để nâng cao tiềm năng tăng trưởng của nền kinh tế. Cụ thể, Chính phủ sẽ dành 21,3 nghìn tỷ won (khoảng 15,97 tỷ USD), gần gấp đôi mức năm nay, cho AI và ba siêu dự án gồm chất bán dẫn, AI vật lý và trung tâm dữ liệu AI. Trong đó, AI vật lý là lĩnh vực tích hợp AI vào robot và máy móc để vận hành trong môi trường thực.

Ngoài khoản đầu tư trên, Chính phủ Hàn Quốc muốn dành riêng 4,7 nghìn tỷ won để phát triển một mô hình AI có chủ quyền, tức mô hình do nước này tự xây dựng và làm chủ. Theo ông Lee, đây sẽ là mô hình có hiệu suất “cao nhất thế giới”.

TĂNG CHI CHO NHÂN LỰC, QUỐC PHÒNG VÀ CÁC NGÀNH THÚC ĐẨY TĂNG TRƯỞNG

Bên cạnh công nghệ, Chính phủ Hàn Quốc cũng dành nguồn lực lớn cho phát triển nhân lực. Seoul sẽ đào tạo 2.000 chuyên gia để dẫn dắt hoạt động thiết kế chất bán dẫn và ngành bán dẫn tại các địa phương. Đồng thời, Chính phủ sẽ mở rộng chương trình giáo dục AI cho học sinh, sinh viên, người tìm việc và người lao động.

Hàn Quốc đã thành lập các khoa liên kết doanh nghiệp tại trường đại học. Sinh viên theo học tại đây sẽ nhận bằng thuộc các chương trình gắn với doanh nghiệp, đồng thời có con đường vào làm việc tại những công ty như hãng điện tử Samsung Electronics và hãng chế tạo chip SK Hynix ngay từ trước khi tốt nghiệp. Theo mô hình đào tạo này, doanh nghiệp hỗ trợ thiết kế môn học, hỗ trợ tài chính và tuyển dụng những sinh viên tốt nghiệp đạt yêu cầu.

Ngân sách năm 2027 của chính quyền ông Lee cũng tăng chi cho quốc phòng và an sinh xã hội dành cho giới trẻ. Riêng chi tiêu quốc phòng sẽ tăng 8,2% lên 73,3 nghìn tỷ won (khoảng 55 tỷ USD).

Ông Lee cho biết Hàn Quốc sẽ nhanh chóng xây dựng một quân đội thông minh, tinh nhuệ và hùng mạnh. Quân đội này sẽ dựa trên hệ thống tác chiến kết hợp lực lượng có người lái và không người lái, ứng dụng AI, robot và máy bay không người lái.

Dự toán ngân sách còn bao gồm Quỹ Ứng phó Tương lai trị giá 162,3 nghìn tỷ won (khoảng 121,7 tỷ USD). Nguồn vốn của quỹ chủ yếu đến từ khoản thu thuế tăng thêm nhờ đà tăng trưởng của ngành bán dẫn. Quỹ sẽ hỗ trợ các ngành tăng trưởng, giới trẻ, phát triển vùng và giáo dục, đồng thời làm vùng đệm trước nguy cơ hụt thu ngân sách trong tương lai.

Ngoài ngân sách, ông Lee đang thúc đẩy các siêu dự án quy mô toàn quốc về chất bán dẫn, AI vật lý và trung tâm dữ liệu. Trong số đó có kế hoạch mở rộng năng lực sản xuất con chip của khu vực tư nhân ở phía Tây Nam Hàn Quốc, trị giá 800 nghìn tỷ won (khoảng 600 tỷ USD). Samsung Electronics và SK Hynix giữ vai trò dẫn dắt kế hoạch này.

XUẤT KHẨU KỶ LỤC, TÀI KHÓA CẢI THIỆN

Kế hoạch chi tiêu kỷ lục được đưa ra trong bối cảnh kinh tế Hàn Quốc tăng trưởng mạnh. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo kinh tế nước này tăng trưởng 3,3% trong năm 2026, mức nhanh nhất kể từ đợt phục hồi sau đại dịch Covid-19 năm 2021. Riêng trong quý 3, nền kinh tế lớn thứ tư châu Á tăng trưởng nhanh hơn dự báo nhờ xuất khẩu chất bán dẫn và đầu tư.

Động lực chính của đà tăng trưởng là xuất khẩu chất bán dẫn, khi nhu cầu về năng lực tính toán trên toàn cầu tăng mạnh theo đà phát triển của AI. Nhu cầu đối với các con chip tiên tiến dùng cho AI cũng giúp lợi nhuận của hai hãng chế tạo chip nhớ Samsung Electronics và SK Hynix tăng mạnh.

Theo dữ liệu từ Cơ quan Hải quan Hàn Quốc (KCS) công bố hôm Chủ nhật (1/11), xuất khẩu của nước này trong tháng 10 tăng 93,7% so với cùng kỳ năm 2025, lên mức kỷ lục 115,3 tỷ USD. Trong khi đó, nhập khẩu tăng 36% lên 72,8 tỷ USD. Như vậy, Hàn Quốc ghi nhận thặng dư thương mại 42,5 tỷ USD trong tháng.

Tính chung 10 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc đạt 930 tỷ USD, lần đầu tiên vượt mốc 900 tỷ USD. Với đà này, xuất khẩu cả năm có thể vượt 1 nghìn tỷ USD. Khi đó, Hàn Quốc sẽ trở thành quốc gia thứ tư trên thế giới đạt cột mốc này, sau Mỹ, Trung Quốc và Đức.

Ông Lee cho rằng mục tiêu xuất khẩu 1 nghìn tỷ USD mỗi năm đã nằm trong tầm tay. Dù vậy, ông cảnh báo thành quả tăng trưởng chưa được phân bổ đồng đều. Theo ông, Hàn Quốc cần chuyển mạnh từ mô hình “tăng trưởng cho số ít” sang “tăng trưởng cho tất cả”. Trong mô hình hiện nay, cơ hội và lợi ích chỉ tập trung vào một số khu vực, tầng lớp và một nhóm nhỏ doanh nghiệp.

Về tài khóa, ông Lee khẳng định nền tảng ngân sách của Hàn Quốc đang ngày càng vững chắc. Dù chi tiêu tăng mạnh, nợ ròng của Chính phủ hầu như không tăng. Lý do là Chính phủ sẽ dùng nguồn tiền từ trái phiếu phát hành mới để trả các khoản nợ hiện hữu.

Theo ông Lee, thâm hụt ngân sách năm tới của Chính phủ sẽ thu hẹp từ mức 3,9% tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm nay xuống 0,1% GDP. Đây là mức thấp nhất trong hai thập kỷ. Tỷ lệ nợ công/GDP cũng sẽ giảm từ 51,6% xuống 48,3%. Ông Lee cho biết các tổ chức quốc tế và các tổ chức xếp hạng tín nhiệm lớn đánh giá “rất tích cực” những cải thiện về tài khóa và vai trò của Quỹ Ứng phó Tương lai.

Theo hãng tin Reuters, trong một báo cáo công bố ngày thứ Hai, ông Kim Jin-wook, nhà kinh tế tại ngân hàng Citi, cho rằng đang có thêm những yếu tố thuận lợi để tổ chức xếp hạng tín nhiệm Fitch có thể nâng hạng tín nhiệm của Hàn Quốc từ mức “AA-” hiện nay lên “AA” trong những năm tới. Hiện Fitch xếp hạng Hàn Quốc thấp hơn một bậc so với Moody’s và S&P.

“Chúng tôi ước tính tổng nguồn vốn tích lũy cho Quỹ Ứng phó Tương lai có thể lên tới 215 nghìn tỷ won (khoảng 161,2 tỷ USD) trong giai đoạn 2026-2027”, ông Kim nhận định.

Ông Kim kỳ vọng quỹ sẽ giúp nâng cao cả tiềm năng tăng trưởng lẫn sự bền vững tài khóa của Hàn Quốc.