Việt Nam được đánh giá có nhiều lợi thế để thu hút dòng vốn xanh khi chính sách chuyển đổi xanh ngày càng hoàn thiện và nhu cầu đầu tư bền vững trên thế giới không ngừng gia tăng. Tuy nhiên, khoảng cách giữa nguồn vốn và doanh nghiệp vẫn nằm ở khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về ESG, quản trị và quản lý rủi ro…

Tại các phiên thảo luận trong khuôn khổ Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam 2026 với chủ đề “Nơi dòng vốn xanh kết nối cơ hội đầu tư”, các chuyên gia và đại diện nhiều tổ chức tài chính quốc tế đã phân tích những cơ hội, rào cản và giải pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển của thị trường tài chính xanh tại Việt Nam.

RÀO CẢN TỪ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN VỐN

Đánh giá về bối cảnh thị trường, bà Deedee Athivadee Panuvatvanich, Quản lý Đầu tư Cấp cao, Quỹ Đầu tư Phát triển Norfund, nhận định Việt Nam vẫn là thị trường giàu tiềm năng nhờ nền tảng kinh tế vĩ mô và tài chính tương đối ổn định, thể hiện qua dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) liên tục chảy vào cùng danh mục các dự án chờ triển khai quy mô lớn.

Theo bà, các chính sách của Chính phủ cũng đang từng bước cụ thể hóa cam kết chuyển đổi xanh, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Sự ra đời của các sáng kiến như VIFC (Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam), cùng việc một số ngân hàng trong nước xây dựng khung phát triển bền vững và phát hành trái phiếu xanh cho thấy thị trường đang có những chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, đại diện Norfund chỉ rõ: thách thức hiện nay không phải là sự thiếu dự án, mà ở việc xây dựng được danh mục dự án đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế để các quỹ đầu tư có thể giải ngân. Bên cạnh đó, đầu tư xanh đòi hỏi nguồn vốn dài hạn trong khi nhiều doanh nghiệp trong nước vẫn chưa quen với các điều kiện đi kèm của dòng vốn này.

Đồng quan điểm, TS. Hạnh Nguyễn, Chuyên gia tư vấn cấp cao (ERM), cho rằng Việt Nam đã có nhiều bước tiến trong hoàn thiện chính sách thúc đẩy tài chính xanh, song nút thắt lớn nhất hiện nay vẫn là nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn của các dự án.

Theo ông Hạnh, nhiều dự án có hiệu quả về mặt thương mại nhưng khi được các định chế tài chính quốc tế hoặc các tổ chức tài chính phát triển thẩm định theo các tiêu chuẩn quốc tế vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Bên cạnh đó, không ít dự án chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về lao động của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), quyền con người theo quy định của Liên Hợp Quốc, trong khi hệ thống giám sát, báo cáo và quản lý rủi ro môi trường - xã hội còn thiếu đồng bộ.

“Những hạn chế này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn quốc tế, dù nhu cầu và tiềm năng của thị trường còn rất lớn. Vì vậy, bên cạnh việc hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế của doanh nghiệp là yếu tố then chốt”, ông Hạnh Nguyễn nói.

MINH BẠCH ESG VÀ QUẢN TRỊ TRỞ THÀNH ĐIỀU KIỆN TIÊN QUYẾT

Theo bà Trương Hạnh Linh, Trưởng Bộ phận Tư vấn ESG, Dữ liệu và Quản trị Rủi ro tại KPMG Việt Nam và Campuchia, minh bạch trong báo cáo ESG là một trong những điều kiện quan trọng để thu hút dòng vốn xanh.

Đại diện KPMG Việt Nam và Campuchia nhấn mạnh ESG không chỉ dừng ở việc công bố thông tin mà còn đòi hỏi doanh nghiệp xây dựng hệ thống dữ liệu đầy đủ, chính xác và đáng tin cậy. Dữ liệu và báo cáo ESG là cơ sở để nhà đầu tư đánh giá năng lực quản trị rủi ro và khả năng chuyển đổi của doanh nghiệp.

Việc nâng cao chất lượng dữ liệu, quản trị rủi ro và tăng cường hỗ trợ kỹ thuật sẽ giúp doanh nghiệp cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn xanh.

Bà Trương Hạnh Linh Trưởng Bộ phận Tư vấn ESG, Dữ liệu và Quản trị Rủi ro tại KPMG Việt Nam và Campuchia

Bên cạnh đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) cần được hỗ trợ nhiều hơn, do các dự án xanh thường có thời gian triển khai dài và đòi hỏi nguồn vốn lớn.

Từ góc nhìn nhà đầu tư quốc tế, ông Nishant Kumar, Giám đốc Điều hành khu vực châu Á của GuarantCo kiêm Trưởng bộ phận Phát triển Kinh doanh khu vực châu Á của Tổ chức Phát triển Hạ tầng Tư nhân (PIDG), cho rằng quản trị doanh nghiệp là yếu tố quan trọng nhất trong quyết định đầu tư.

Theo ông Kumar, khi đầu tư vào trái phiếu xanh, nhà đầu tư không chỉ xem xét bản thân dự án mà còn đánh giá doanh nghiệp có đáp ứng các tiêu chuẩn quản trị quốc tế và duy trì các tiêu chí chứng nhận xanh trong suốt vòng đời khoản đầu tư hay không. Trong bối cảnh nhu cầu phân bổ vốn vào các tài sản xanh ngày càng tăng, thị trường vẫn thiếu những dự án đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn này.

Ông Kumar cũng lưu ý các dự án điện mặt trời hay điện gió không mặc nhiên được coi là "xanh". Để được công nhận, các dự án phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về môi trường và xã hội, đồng thời được kiểm toán, xác minh độc lập. Sự đồng hành hoặc bảo lãnh của các tổ chức như cũng góp phần nâng cao uy tín và sức hấp dẫn của dự án đối với nhà đầu tư.

Ngân hàng hiện giữ vai trò trung gian quan trọng trong việc đưa dòng vốn xanh đến doanh nghiệp. Vì vậy, các dự án được tài trợ phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị ngay từ giai đoạn thiết kế.

Ông Võ Hoàng Hải Phó Tổng Giám đốc Nam A Bank

Từ góc độ tổ chức tài chính trong nước, ông Võ Hoàng Hải, Phó Tổng Giám đốc Nam A Bank, cho biết các cuộc làm việc với các định chế tài chính và quỹ đầu tư quốc tế hiện chủ yếu tập trung vào tài chính xanh và phát triển bền vững.

Các khoản tín dụng xanh được triển khai trên cơ sở hợp tác chặt chẽ giữa ngân hàng và các định chế tài chính quốc tế. Bên cạnh nguồn vốn, các tổ chức này còn cung cấp các chương trình hỗ trợ kỹ thuật như đào tạo, xây dựng sản phẩm, phân loại khách hàng và tư vấn phát triển hệ sinh thái dự án.

Ngoài ra, quá trình giải ngân luôn đi kèm cơ chế giám sát, đánh giá độc lập và các yêu cầu về báo cáo phân bổ vốn, báo cáo tác động nhằm bảo đảm nguồn vốn được sử dụng đúng mục tiêu và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh. Theo ông Hải, đối với trái phiếu xanh, quy trình phát hành còn khắt khe hơn và đòi hỏi các tổ chức phát hành phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn quốc tế.

Chia sẻ thêm về thực tiễn triển khai, ông cho biết Nam A Bank đang mở rộng hợp tác với nhiều định chế tài chính và tổ chức phát triển quốc tế. Từ đầu năm 2026 đến nay, ngân hàng đã huy động gần 350 triệu USD nguồn vốn quốc tế, chủ yếu phục vụ các mục tiêu tài chính xanh và phát triển bền vững.