Theo tài liệu hãng tin AP có được, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang lên kế hoạch chi thêm hàng trăm triệu USD cho các chương trình nhằm kiềm chế ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc trên toàn cầu...

Kế hoạch này đánh dấu sự đảo chiều so với năm ngoái, khi Washington tạm dừng nhiều chương trình tương tự trong đợt cắt giảm mạnh ngân sách và nhân sự chính phủ.

HƠN 175 TRIỆU USD CHO HẠ TẦNG CÁP NGẦM

Vào cuối tuần trước, chính quyền ông Trump đã thông báo với Quốc hội Mỹ về kế hoạch dành 175,8 triệu USD để thay thế các tuyến cáp viễn thông ngầm dưới biển đã xuống cấp tại Caribbean và Trung Mỹ. Mục tiêu là hạn chế khả năng Trung Quốc mở rộng hiện diện trong hệ thống hạ tầng viễn thông chiến lược của khu vực.

Tài liệu cho thấy Washington đặc biệt lo ngại về sự hiện diện kinh tế ngày càng lớn của Trung Quốc tại châu Mỹ, trong đó có việc doanh nghiệp Trung Quốc sở hữu các cảng ở hai đầu kênh đào Panama, các dự án cơ sở hạ tầng được tài trợ thông qua sáng kiến Vành đai và Con đường, cùng dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực viễn thông.

Nhận xét với AP, một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ nhận định các hoạt động kinh tế của Trung Quốc tại Tây bán cầu có thể đe dọa an ninh quốc gia và lợi ích kinh tế của Mỹ. Theo vị quan chức, hàng hóa, dịch vụ và các dự án do Trung Quốc cung cấp ban đầu có thể có mức giá thấp hơn, nhưng tổng chi phí thực tế nhiều khi lại cao hơn do vượt dự toán, phát sinh phí bảo trì không được công bố và hiệu quả vận hành kém.

Theo AP, khoản ngân sách dành cho cáp ngầm được xem là một phần trong kế hoạch lớn hơn của Washington nhằm khôi phục nguồn tài trợ cho các chương trình kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc trên toàn cầu.

Kế hoạch này có thể cần thêm hàng trăm triệu USD, ngay cả khi ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vẫn công khai thể hiện tinh thần hợp tác, và ông Tập đang chuẩn bị thăm Mỹ vào mùa thu năm nay.

KHÔI PHỤC HÀNG LOẠT CHƯƠNG TRÌNH TỪNG BỊ ĐÌNH CHỈ

Theo tài liệu nội bộ của Bộ Ngoại giao Mỹ mà hãng tin AP tiếp cận được, cơ quan này cũng đang cân nhắc chi thêm gần 500 triệu USD cho các chương trình nhằm đối phó ảnh hưởng của Trung Quốc tại Tây bán cầu, châu Phi và châu Á.

“Mỹ phải ứng phó với ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc về kinh tế, công nghệ và ngoại giao trên toàn cầu, bởi điều này đang làm tổn hại lợi ích quốc gia của chúng ta”, tài liệu nêu rõ.

Nhiều chương trình trong kế hoạch được thiết kế nhằm giúp Mỹ “giành lại ảnh hưởng ngoại giao” bằng cách nối lại đầu tư vào những lĩnh vực từng được Washington cấp ngân sách. Nguồn tài trợ cho các lĩnh vực này đã bị đình chỉ sau khi Bộ Hiệu quả Chính phủ Mỹ (DOGE), do tỷ phú Elon Musk đứng đầu, tiến hành đợt cắt giảm sâu ngân sách và nhân sự chính phủ vào năm ngoái.

Đợt cắt giảm này đã dẫn đến việc giải thể Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) và xóa bỏ hàng trăm vị trí ngoại giao của Mỹ trên toàn cầu. Nhiều dự án đã được phê duyệt trước đó cũng bị ảnh hưởng, trong đó có một số chương trình nhằm kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc.

Phản hồi về vấn đề này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian khẳng định hoạt động hợp tác giữa nước này với các khu vực khác “không nhằm lôi kéo hay cạnh tranh với bất kỳ bên nào, mà để bảo vệ hòa bình thế giới, thúc đẩy phát triển toàn cầu, duy trì trật tự quốc tế và xây dựng một cộng đồng chung vận mệnh cho nhân loại”.

Một quan chức cấp cao của Mỹ xác nhận chính quyền Trump có ý định tăng ngân sách cho các chương trình đối phó Trung Quốc, nhưng không tiết lộ con số cụ thể. Theo quan chức này, Washington đang thảo luận một số dự án quy mô lớn, song nhiều kế hoạch vẫn mới ở giai đoạn thảo luận.

Cũng theo tài liệu nội bộ của Bộ Ngoại giao Mỹ, chính quyền ông Trump đã xây dựng kế hoạch chi hơn 340 triệu USD cho trên 50 dự án cụ thể nhằm đối phó ảnh hưởng của Trung Quốc trên toàn cầu. Nhiều dự án trong số này sẽ được triển khai tại Tây bán cầu.

Hồi tháng 5, chính quyền ông Trump thông báo với Quốc hội rằng đã sử dụng vài trăm triệu USD từ ngân sách năm 2024, được chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden phê duyệt, cho các chương trình nhằm kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc. Tuy nhiên, nhiều dự án khác đã được bố trí ngân sách trong các năm 2024 và 2025 vẫn bị tạm dừng.

Trong số những chương trình có thể được khôi phục có kế hoạch thành lập các trung tâm điều hành an ninh tại Argentina và Belize. Các trung tâm này sẽ theo dõi những mối đe dọa được cho là đến từ Trung Quốc đối với cơ sở hạ tầng trọng yếu và các hệ thống mạng trên toàn khu vực.

Washington cũng có thể nối lại các sáng kiến hỗ trợ Ecuador, Jamaica, Mexico, Paraguay, Peru và Uruguay bảo vệ cảng biển cùng các nguồn tài nguyên. Mỹ cáo buộc Trung Quốc tìm cách thâm nhập hoạt động vận hành cảng tại những nước này, đồng thời khai thác trái phép nguồn lợi thủy sản ngoài khơi và khoáng sản quan trọng.

Các chương trình khác sẽ tìm cách hạn chế sự ủng hộ của quốc tế đối với chương trình không gian Trung Quốc, đồng thời ngăn các doanh nghiệp nước này xuất khẩu công nghệ giám sát và kiểm duyệt. Tuy nhiên, tài liệu không nêu chi tiết cách thức triển khai các sáng kiến trên.

Theo các nhà phân tích, có thể phải mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, mới đánh giá được tác động thực tế của các chương trình đang được đề xuất.