Đắk Lắk thí điểm 4 mô hình ứng dụng công nghệ số nhằm phổ cập kỹ năng số trong cộng đồng, thu hẹp khoảng cách số tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tại các buôn làng, những cán bộ cơ sở đang phát huy vai trò “đại sứ số”, đưa công nghệ đến gần hơn với người dân...

Theo Kế hoạch chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030, Đắk Lắk hướng tới xây dựng xã hội số bao trùm, bảo đảm người dân có cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ công trực tuyến và các tiện ích số. Bên cạnh phát triển hạ tầng, tỉnh chú trọng nâng cao kỹ năng công nghệ thông tin, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ số và thu hẹp khoảng cách tiếp cận công nghệ giữa các khu vực.

Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu 70% dân số trưởng thành có chữ ký số hoặc chữ ký điện tử cá nhân, 95% người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản ngân hàng hoặc tại tổ chức được phép khác. Đồng thời, 100% người dân có khả năng tiếp cận các kênh truyền thông chính thống trên nền tảng số; 100% hộ gia đình có kết nối Internet được tiếp cận nền tảng truyền hình số quốc gia.

Về hạ tầng, Đắk Lắk đặt mục tiêu phủ sóng 5G tới 99% dân số, bảo đảm 100% khu công nghiệp, khu đô thị, trung tâm hành chính và khu du lịch có kết nối 5G. Tỉnh cũng hướng tới nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến, với mục tiêu 99% người dân và doanh nghiệp hài lòng khi sử dụng dịch vụ vào năm 2030.

Trong lộ trình này, việc phổ cập kỹ năng số tại cộng đồng được xem là một trong những giải pháp quan trọng. UBND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành Kế hoạch số 406/KH-UBND về thí điểm 4 mô hình mẫu ứng dụng công nghệ số thuộc phong trào “Bình dân học vụ số” năm 2026, triển khai từ tháng 9 đến hết tháng 12/2026.

Bốn mô hình gồm “Công dân số tiêu biểu”, “Thôn/buôn/khu phố số tiêu biểu”, “Nông thôn số - Làm giàu từ công nghệ” và “Thôn/buôn số - Vùng đồng bào dân tộc thiểu số”. Các mô hình hướng đến những nhóm đối tượng và nhu cầu khác nhau, từ phổ cập kỹ năng số cá nhân, xây dựng cộng đồng số đến ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp và hỗ trợ người dân tại các địa bàn khó khăn.

Để các mô hình đi vào thực chất, tỉnh xác định phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, gắn với nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền. Lực lượng công an, Đoàn Thanh niên, Tổ công nghệ số cộng đồng và các doanh nghiệp viễn thông phối hợp hướng dẫn người dân sử dụng VNeID, ứng dụng “Đắk Lắk Số”, tạo chữ ký số, đăng ký dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số và phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng.

Riêng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Đắk Lắk chú trọng phát huy vai trò của già làng, trưởng buôn và người có uy tín, kết hợp hướng dẫn trực quan bằng hình ảnh, video và tiếng dân tộc khi cần thiết. Đây được xem là cách tiếp cận phù hợp để người dân từng bước làm quen, thực hành kỹ năng số.

Thực tế tại các buôn làng, những cán bộ cơ sở am hiểu phong tục, tập quán đang trở thành cầu nối đưa công nghệ vào đời sống, từ sử dụng điện thoại, tra cứu thông tin đến ứng dụng các tiện ích số phục vụ sản xuất.

Anh Y Kuynh Ayun, người Êđê ở buôn Tah, xã Cuôr Đăng, trước đây chủ yếu dùng điện thoại để nghe gọi và xem tin tức, chưa biết cách sử dụng nhiều tiện ích số. Nhận thấy anh còn lúng túng với công nghệ, trong những buổi trò chuyện sau giờ lên nương, buôn trưởng Y Bhăng Niê đã hướng dẫn anh cách đăng nhập, sử dụng mạng xã hội, tạo tài khoản VNeID và thanh toán số.

“Trước đây tôi rất ngại khi nói đến công nghệ và nghĩ sẽ chẳng bao giờ mình làm được. Nhưng khi được buôn trưởng hướng dẫn rồi, tôi mới thấy công nghệ không khó như mình từng nghĩ. Giờ đây, tôi đã biết tra cứu thông tin, thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến”, anh Y Kuynh chia sẻ.

Tại buôn Cư Ênul B, xã Dang Kang, nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 90% dân số, chị H’Uên Niê, Bí thư chi bộ buôn, cũng lựa chọn cách tiếp cận trực tiếp với người dân. Với 145 nóc nhà, buôn còn đối mặt với những hạn chế về điều kiện sống, hạ tầng và khả năng tiếp cận công nghệ.

Chị H’Uên Niê cùng các Đảng viên đến từng hộ gia đình, hướng dẫn bà con tạo tài khoản điện tử, sử dụng nền tảng số để thực hiện thủ tục hành chính và quảng bá sản phẩm nông nghiệp trên mạng xã hội. Các kiến thức về an toàn thông tin, phòng tránh rủi ro trên không gian mạng cũng được lồng ghép trong quá trình hướng dẫn.

Theo chị H’Uên Niê, ban đầu nhiều người dân còn băn khoăn về lợi ích của việc học công nghệ. Tuy nhiên, khi được hướng dẫn cách dùng điện thoại tra cứu giá cà phê, tìm hiểu kỹ thuật trồng trọt mới hoặc gọi video cho con cháu ở xa, bà con dần nhận thấy những lợi ích thiết thực và chủ động học hỏi hơn.

Từ những nhu cầu gần gũi trong đời sống, việc hướng dẫn tiếp tục được mở rộng sang các kỹ năng như làm hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và khai thác thông tin phục vụ sản xuất.

Những trường hợp như buôn trưởng Y Bhăng Niê và Bí thư chi bộ H’Uên Niê cho thấy vai trò của lực lượng tại chỗ trong việc đưa công nghệ đến gần hơn với người dân. Không chỉ hướng dẫn thao tác, họ còn giúp bà con từng bước thay đổi thói quen, vượt qua tâm lý e ngại và chủ động sử dụng các tiện ích số.

Sự tận tâm của các bí thư chi bộ, buôn trưởng đã giúp công nghệ số trở nên gần gũi, thiết thực hơn với người dân, góp phần cải thiện đời sống và mở ra thêm cơ hội phát triển kinh tế.

Từ những thao tác đơn giản trên điện thoại đến việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất, đời sống, những “đại sứ số” ở buôn làng đang từng bước giúp bà con thay đổi thói quen, nâng cao kỹ năng số và chủ động hòa nhập vào xã hội số.