Chiến tranh, cách mạng, cấm vận và gián đoạn vận tải tại các tuyến hàng hải huyết mạch từng khiến hàng triệu thùng dầu mỗi ngày biến mất khỏi thị trường toàn cầu, gây áp lực lên giá năng lượng và đe dọa an ninh nguồn cung…

Đồ họa thông tin dưới đây so sánh 7 lần gián đoạn nguồn cung dầu lớn, tính theo triệu thùng/ngày.

Dữ liệu do Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cung cấp và được Ngân hàng Thế giới (WB) công bố trong báo cáo Triển vọng Thị trường Hàng hóa. Riêng số liệu về việc đóng cửa eo biển Hormuz chỉ tính trong tháng 3/2026.

Mức độ sụt giảm nguồn cung cho thấy tầm quan trọng đặc biệt của eo biển Hormuz đối với thị trường năng lượng thế giới. Nằm ở cửa ngõ Vịnh Ba Tư, khu vực giao dịch dầu mỏ hàng đầu thế giới, tuyến hàng hải này thường đảm nhận khoảng 20% lượng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ tiêu thụ trên toàn cầu.

Kể từ ngày 28/2/2026, khi Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích Iran, Tehran đã gần như gây gián đoạn hoàn toàn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz

Tàu chở dầu gần như không thể đi qua eo biển, buộc các nước vùng Vịnh phải cắt giảm sản lượng. Lượng dầu thiếu hụt được dự báo tiếp tục tăng nếu hoạt động vận tải chưa được khôi phục.

Trước sự kiện này, Cách mạng Iran là lần gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong số các sự kiện được thống kê. Từ tháng 11/1978 đến tháng 4/1979, sản lượng sụt giảm khiến thị trường mất 5,6 triệu thùng dầu mỗi ngày.

Trong tháng 3/2026, gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz khiến nguồn cung dầu toàn cầu giảm kỷ lục 10,1 triệu thùng/ngày, nhiều hơn 4,5 triệu thùng/ngày so với thời kỳ Cách mạng Iran. Đến tháng 7, sản lượng dầu vùng Vịnh đã phục hồi nhưng vẫn thấp hơn 8,3 triệu thùng/ngày so với trước khi chiến tranh bùng phát, theo báo cáo IEA công bố tháng 8/2026.

Hai sự kiện khác cùng khiến nguồn cung giảm 4,3 triệu thùng/ngày là lệnh cấm vận dầu mỏ của các nước Arab và Chiến tranh Kuwait.

Lệnh cấm vận dầu mỏ của các nước Arab kéo dài từ tháng 10/1973 đến tháng 3/1974, khiến giá dầu tăng gần gấp 4 lần. Tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng buộc một số quốc gia phải phân phối nhiên liệu theo định mức. Đây được coi là cuộc khủng hoảng dầu mỏ toàn cầu lớn đầu tiên, đồng thời dẫn đến sự ra đời của IEA.

Chiến tranh Kuwait làm gián đoạn nguồn cung từ tháng 8/1990 đến tháng 1/1991 và khiến giá dầu thế giới tăng gấp đôi chỉ trong vài ngày.

Đứng ngay sau là Chiến tranh Iran-Iraq, sự kiện khiến nguồn cung giảm 4,1 triệu thùng/ngày trong giai đoạn từ tháng 10/1980 đến tháng 1/1981.

Các cuộc xung đột từ đầu thế kỷ 21 gây thiệt hại nguồn cung ít hơn những cú sốc lớn trong thập niên 1970, 1980 và đầu thập niên 1990.

Số liệu về Chiến tranh Iraq chỉ tính giai đoạn đầu, từ tháng 3 đến tháng 12/2003, khi nguồn cung giảm 2,3 triệu thùng/ngày. Nội chiến Libya từ tháng 2 đến tháng 10/2011 cũng khiến nguồn cung giảm 1,5 triệu thùng/ngày.

5 trong số 7 lần gián đoạn được thống kê có liên quan đến Trung Đông, cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của khu vực này đối với nguồn cung dầu toàn cầu. Việc eo biển Hormuz bị đóng cửa năm 2026 là sự kiện đầu tiên trong bộ dữ liệu khiến nguồn cung sụt giảm hơn 10 triệu thùng/ngày.