Sau thắng lợi áp đảo trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hôm 3/11, các nhà lãnh đạo Đảng Dân chủ tại Quốc hội Mỹ đã gửi thư tới nhiều tập đoàn lớn của nước này, thông báo các doanh nghiệp này là đối tượng điều tra và yêu cầu cung cấp hồ sơ trước ngày 4/1/2027…

Trong nhiều tháng qua, các doanh nghiệp Mỹ đã lặng lẽ chuẩn bị cho kịch bản Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội và tiến hành hàng loạt cuộc điều tra nhắm vào giới doanh nghiệp. Hiện tại, khi kịch bản đó đã thành hiện thực, các doanh nghiệp chuyển sang giai đoạn chạy nước rút.

CÁC TẬP ĐOÀN LỚN TRỞ THÀNH MỤC TIÊU

Ngay sau thắng lợi áp đảo trong cuộc bầu cử hôm 3/11, Đảng Dân chủ khởi động các cuộc điều tra nhằm vào doanh nghiệp. Đảng này gửi thư tới các công ty, thông báo rằng họ là đối tượng điều tra và yêu cầu cung cấp hồ sơ chậm nhất vào ngày 4/1, tức ngày đầu tiên của Quốc hội khóa mới. Amazon, Apple, Live Nation và Walmart là những tên tuổi lớn nằm trong nhóm đầu tiên chịu sức ép.

“Thông thường, các cuộc điều tra là hệ quả của một cuộc bầu cử, nhưng lần này lại chính là mục đích”, ông Rafi Prober, luật sư tại hãng luật Simpson Thacher, nhận định với tờ Wall Street Journal.

Các luật sư cho biết doanh nghiệp đang hành động khẩn trương hơn trước. Do quy định về xung đột lợi ích, mỗi hãng luật chỉ có thể nhận một số khách hàng nhất định. Vì vậy, những doanh nghiệp chưa thuê được luật sư giàu kinh nghiệm về điều tra Quốc hội đang phải chạy đua để bắt kịp.

Một số doanh nghiệp đã bắt đầu chuẩn bị từ vài tháng trước và thuê các hãng luật như Akin Gump, Arnold & Porter, Crowell & Moring, Quinn Emanuel. Theo các luật sư và lãnh đạo doanh nghiệp tham gia quá trình này, các công ty đã xác định những chủ đề có thể bị soi xét, thu thập tài liệu, phỏng vấn nhân viên, thậm chí chạy các cuộc diễn tập tình huống để rà soát và lập danh mục những rủi ro mà doanh nghiệp có thể đối mặt.

Đảng Dân chủ đã lập một danh sách dài các lĩnh vực quan tâm. Trong đó, mối liên hệ giữa doanh nghiệp với Tổng thống Donald Trump và các dự án mang dấu ấn của ông được đặt lên hàng đầu.

Hai ngày sau bầu cử, Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Richard Blumenthal gửi hàng chục lá thư cảnh báo các công ty nhận thư rằng ông sẽ gia tăng sức ép nhóm này. 

Ông Blumenthal sắp giữ chức chủ tịch Tiểu ban Thường trực về Điều tra của Thượng viện. Các bức thư được gửi tới những tên tuổi quen thuộc như Amazon, Apple, BlackRock, Booz Allen, Coinbase, Google của Alphabet, Microsoft, Salesforce, ServiceNow và Union Pacific, cùng nhiều công ty khác, vì họ được xác định là nhà tài trợ cho dự án phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng của ông Trump.

Ông Blumenthal còn gửi thêm thư tới các công ty tiền số về mối liên hệ với gia đình ông Trump. Ông cảnh báo tất cả bên nhận thư rằng nếu không phản hồi đúng hạn, muộn nhất là ngày 4/1, ông sẽ “không còn lựa chọn nào ngoài việc cân nhắc các biện pháp thay thế để buộc tuân thủ”.

Một lý do khiến Đảng Dân chủ tập trung điều tra các doanh nghiệp có mối liên hệ với chính phủ là cách này có thể giúp các nhà điều tra tiếp cận thông tin về chính quyền dễ dàng hơn. Từ trước đến nay, các công ty này luôn thận trọng để tránh đối đầu với Nhà Trắng, nhưng giờ đây có thể phải cân nhắc việc giao nộp thư từ trao đổi với các quan chức chính quyền khi bị yêu cầu.

“Điều này sẽ đẩy các công ty vào thế tiến thoái lưỡng nan”, ông James Bair, cựu điều tra viên Quốc hội, hiện là luật sư tại hãng luật Crowell & Moring, nhận định.

NHỮNG ẨN SỐ PHÍA TRƯỚC

Các nghị sĩ Đảng Dân chủ tại những ủy ban chủ chốt của Quốc hội Mỹ đã đặt nền móng cho các cuộc điều tra suốt nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng trước, bằng cách gửi yêu cầu lưu giữ tài liệu, tức yêu cầu doanh nghiệp giữ nguyên hồ sơ liên quan, tới các công ty công nghệ, năng lượng, hàng không vũ trụ và y tế.

Vào cuối tháng 8, Hạ nghị sĩ Jared Huffman, thành viên Đảng Dân chủ cấp cao nhất tại Ủy ban Tài nguyên Thiên nhiên Hạ viện, đã gửi yêu cầu lưu giữ tài liệu tới 24 công ty được nêu tên là nhà tài trợ hoặc đối tác của Freedom 250 LLC. Đây là tổ chức chịu trách nhiệm tổ chức các hoạt động kỷ niệm 250 năm thành lập nước Mỹ, trong đó có giải đua Freedom 250 Grand Prix tại Washington, D.C. Danh sách công ty gồm Chevron, Exxon, Lockheed Martin, Mastercard, Oracle, United Airlines và UnitedHealth Group...

Theo nguồn tin của Wall Street Journal, một số công ty chỉ gửi phản hồi ngắn xác nhận đã nhận được yêu cầu, trong khi một số công ty khác đã chuyển tài liệu.

Hiện vẫn chưa rõ Đảng Dân chủ sẽ sử dụng quyền kiểm soát Quốc hội vừa giành lại như thế nào. Một câu hỏi lớn là ban lãnh đạo đảng tại Quốc hội sẽ yêu cầu chặt chẽ đến đâu để mỗi ủy ban chỉ điều tra trong phạm vi thẩm quyền của mình, đồng thời tập trung vào những vấn đề được cử tri quan tâm.

Trong khi đó, ông Brandon Farris, Phó chủ tịch điều hành Hiệp hội Các nhà sản xuất thép (SMA), cho biết ngay cả các công ty “ít bị chú ý” cũng lo ngại có thể bị kéo vào các phiên điều trần giám sát, do Đảng Dân chủ nắm đa số áp đảo tại Quốc hội.

Tuy nhiên, ông Robert Kelner, luật sư tại hãng luật Covington & Burling, cho biết khi Đảng Dân chủ nắm đa số tại Hạ viện trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, nhiều người trong đảng và giới luật cho rằng Hạ viện khi đó đã dàn trải quá mức khi nhằm vào quá nhiều đối tượng và lãng phí thời gian cho các vụ kiện tụng kéo dài.

Theo ông Kelner, quy mô thắng lợi lần này cũng đồng nghĩa các công ty “sẽ có ít đồng minh hơn”.

“Thắng lợi áp đảo đồng nghĩa các nghị sĩ Đảng Dân chủ sẽ có động lực lớn nhất để quyết liệt điều tra các công ty”, ông Kelner nhận xét.