Theo dự báo của nhiều hãng thông tấn và cơ quan truyền thông lớn tại Mỹ, Đảng Dân chủ nhiều khả năng sẽ nắm quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra vào ngày thứ Ba (3/11)...

Theo hãng thông tấn AP, Đảng Dân chủ được cho là đã giành quyền kiểm soát Thượng viện từ tay Đảng Cộng hòa sau khi giành thêm các ghế vốn do Đảng Cộng hòa nắm giữ tại North Carolina, South Carolina, Ohio, Texas, Kansas và Iowa. Trước bầu cử, trong tổng số 100 ghế Thượng viện, Đảng Cộng hòa nắm 53 ghế, còn Đảng Dân chủ kiểm soát 47 ghế.

Theo số liệu của tờ New York Times, tính đến 1h46 sáng thứ Tư (4/11) theo giờ miền Đông nước Mỹ, Đảng Dân chủ đã có 53 ghế Thượng viện, trong đó có 34 ghế không bầu lại năm nay. Số ghế này bao gồm cả các thượng nghị sĩ không thuộc hai đảng lớn nhưng liên kết với Đảng Dân chủ. Đảng Cộng hòa có 42 ghế, trong đó có 31 ghế không bầu lại. Năm ghế tại các bang Montana, Nebraska, Michigan, Mississippi và Alaska vẫn đang kiểm phiếu.

Tại bang North Carolina, cựu Thống đốc Roy Cooper giành ghế trước ứng viên Cộng hòa Michael Whatley. Ở Ohio, ông Sherrod Brown đánh bại Thượng nghị sĩ Cộng hòa Jon Husted. Tại Texas, ứng viên Dân chủ James Talarico giành chiến thắng trước ứng viên Cộng hòa Ken Paxton. Theo AP, đây là lần đầu tiên kể từ năm 1994 Đảng Dân chủ thắng một cuộc bầu cử cấp toàn bang tại Texas.

Tại bang Maine, kênh CNN dự báo ông Troy Jackson, ứng viên Đảng Dân chủ, đã đánh bại Thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins. Theo hãng tin Bloomberg và tờ New York Times, đây là ghế thứ 7 Đảng Dân chủ giành được từ Đảng Cộng hòa. Bà Collins cho biết đã gọi điện chúc mừng ông Jackson và cam kết bảo đảm quá trình chuyển giao diễn ra suôn sẻ.

Bên cạnh việc giành thêm ghế, Đảng Dân chủ cũng bảo vệ thành công hai ghế Thượng viện quan trọng tại bang Georgia và bang New Hampshire. Tại Georgia, Thượng nghị sĩ Jon Ossoff tái đắc cử sau khi đánh bại Hạ nghị sĩ Cộng hòa Mike Collins. Trong khi đó, Đảng Cộng hòa được dự báo thắng trong cuộc đua vào Thượng viện tại bang Florida.

Ở Hạ viện, tờ báo New York Times xác định Đảng Dân chủ đã giành 220 ghế, vượt mốc 218 ghế cần thiết để chiếm đa số trong tổng số 435 ghế. Đảng Cộng hòa giành 129 ghế. Công ty dữ liệu bầu cử Decision Desk HQ (DDHQ) cũng dự báo Đảng Dân chủ sẽ giành quyền kiểm soát Hạ viện. Bộ phận phân tích bầu cử của hãng tin CNBC dự báo đảng này đạt ít nhất 245 ghế, còn đài NBC News đưa ra con số 255 ghế.

Tuy nhiên, hãng AP vẫn chưa công bố đảng nào giành quyền kiểm soát Hạ viện. AP cho biết chỉ đưa ra kết luận khi một đảng chắc chắn giành đủ 218 ghế. Trong hai kỳ bầu cử năm 2022 và 2024, phải 8 ngày sau ngày bầu cử AP mới xác định được đảng kiểm soát Hạ viện.

Theo AP, tính đến rạng sáng thứ Tư (4/11), vẫn còn 16 cuộc đua vào Hạ viện chưa xác định được người thắng, dù số phiếu đã kiểm đạt 99% tổng số phiếu dự kiến. Kết quả các cuộc đua này nhiều khả năng phụ thuộc vào phiếu bầu qua thư đến muộn, phiếu bầu tạm thời hoặc thậm chí phải kiểm phiếu lại.

CHI PHÍ SINH HOẠT CHI PHỐI LÁ PHIẾU CỬ TRI

Theo tờ New York Times, kết quả bầu cử phản ánh sự không hài lòng của nhiều cử tri đối với các chính sách của chính quyền Tổng thống Donald Trump liên quan đến lạm phát, thuế quan, các dự án trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) và chiến tranh Mỹ - Iran.

Một năm trước, gần như không ai nghĩ Đảng Dân chủ có thể giành lại Thượng viện. Phần lớn các ghế Đảng Cộng hòa phải bảo vệ trong kỳ bầu cử này nằm ở những bang vốn có truyền thống ủng hộ đảng này, nên Đảng Cộng hòa chiếm ưu thế rõ rệt. Đảng Dân chủ thậm chí được cho là sẽ gặp khó khăn trong việc giữ được 47 ghế đang nắm.

Tuy nhiên, tình hình kinh tế khó khăn cùng cuộc xung đột tốn kém với Iran do ông Trump khởi động từ tháng 2 đã mở ra cơ hội cho Đảng Dân chủ.

Chiến tranh khiến nguồn cung nhiên liệu bị gián đoạn, đẩy giá xăng và dầu diesel tại Mỹ tăng mạnh. 

Bên cạnh đó, chính sách thuế quan khiến chi phí sinh hoạt vốn đã ở mức cao tại nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục tăng. Theo New York Times, cuộc chiến thương mại giữa Mỹ với Canada tác động đặc biệt lớn tới hai bang Michigan và Maine. Thuế quan cũng đẩy giá phân bón tăng cao và khiến đầu ra cho nông sản bị thu hẹp. Điều này gây ảnh hưởng trực tiếp tới các cử tri bảo thủ tại những bang có nền kinh tế dựa vào nông nghiệp.

CỤC DIỆN MỚI TẠI WASHINGTON

Theo New York Times, kết quả bầu cử theo như được dự báo đến thời điểm này có thể mở ra một giai đoạn quyền lực bị chia rẽ giữa Nhà Trắng và Quốc hội. Nếu chiến thắng được khẳng định, Đảng Dân chủ sẽ chính thức nắm Thượng viện từ ngày 3/1/2027, khi Quốc hội khóa mới bắt đầu nhiệm kỳ.

Khi đó, đảng này sẽ có quyền ngăn chặn các đề cử thẩm phán và quan chức của chính quyền ông Trump. Đảng Dân chủ cũng sẽ nắm quyền lãnh đạo các ủy ban có thẩm quyền ra trát triệu tập quan chức để phục vụ điều tra.

Bên cạnh đó, Đảng Dân chủ sẽ kiểm soát chương trình nghị sự lập pháp tại Thượng viện. Điều này nhiều khả năng dẫn tới bất đồng với Nhà Trắng về chi tiêu và chiến tranh Mỹ - Iran. Trong thời gian còn lại trước khi Quốc hội khóa mới nhậm chức, Đảng Cộng hòa có thể tìm cách thông qua một số chính sách ưu tiên, gộp chung trong một dự luật tổng hợp, tại kỳ họp cuối nhiệm kỳ sắp diễn ra.

Trao đổi với hãng tin CNBC, bà Nikki Budzinski, Hạ nghị sĩ Đảng Dân chủ bang Illinois, cho rằng Đảng Dân chủ cần tập trung giảm chi phí sinh hoạt cho người dân và đảo ngược những chính sách bà cho là gây bất lợi, như thuế quan và cuộc chiến với Iran.

“Tôi cho rằng cử tri đi bầu với một thông điệp duy nhất, đó là họ phản đối cách chính quyền ông Trump điều hành nền kinh tế và muốn Đảng Dân chủ đến Washington để tạo ra thay đổi trong cuộc sống hàng ngày của họ”, bà Budzinski nói.

Về phần mình, ông Trump cho biết trong cuộc trả lời phỏng vấn với tờ New York Times rằng ông sẽ chấp nhận kết quả bầu cử. Trong cuộc điện thoại với hãng tin Fox News, ông nhận xét các ứng viên Đảng Dân chủ “đã làm tốt”, cho rằng có thể hợp tác với Đảng Dân chủ tại Quốc hội về vấn đề nhập cư và sẽ không thay đổi nội các.

Theo tờ báo Nikkei Asia, các nước châu Á đang chuẩn bị cho khả năng chính quyền ông Trump tiếp tục sử dụng quyền hạn của nhánh hành pháp để áp thuế quan sau bầu cử, bất kể đảng nào kiểm soát Quốc hội.

Các nhà kinh tế của tập đoàn tài chính Nomura dự báo sẽ có thêm nhiều động thái thương mại cứng rắn, trong đó có khả năng áp thuế quan từ các cuộc điều tra theo Điều 301 về tình trạng dư thừa công suất.

Trước đó, Nikkei Asia đưa tin ông Trump đã tạm hoãn công bố các mức thuế này, gồm mức 7,5% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, do lo ngại về lạm phát trước bầu cử.

Bà Hui Shan, nhà kinh tế trưởng phụ trách Trung Quốc của ngân hàng Goldman Sachs, cho rằng các biện pháp này sẽ làm gia tăng căng thẳng giữa Bắc Kinh và Washington trong hai năm tới.

“Một Quốc hội có thêm ảnh hưởng của Đảng Dân chủ cũng có thể đưa ra những biện pháp cứng rắn mới đối với Trung Quốc”, bà Shan nhận định với Nikkei Asia.