Dự thảo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đề xuất cắt giảm trên 90% số dự án phải làm đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và giấy phép môi trường; đồng thời giảm hơn 52% thời gian giải quyết thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp...

Dự thảo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện với nhiều vấn đề lớn, điểm mới quan trọng được đề xuất. Luật sửa đổi lần này tập trung cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, thúc đẩy chuyển đổi xanh.

BỐN NHÓM VẤN ĐỀ TRỌNG TÂM TRONG SỬA LUẬT

Cục trưởng Cục Môi trường Tăng Thế Cường cho biết Luật Bảo vệ môi trường được ban hành lần đầu tiên năm 1993, sau đó được sửa đổi bổ sung vào các năm 2005, 2014 và gần đây nhất là năm 2020.

Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đánh dấu mốc quan trọng trong hoàn thiện thể chế về bảo vệ môi trường ở Việt Nam, với tư tưởng tiếp cận những quy định quản lý môi trường của các nước tiên tiến trên thế giới, đồng thời đặt ra các vấn đề về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tuần hoàn…

Sau hơn 5 năm triển khai, Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã tạo ra nhiều chuyển biến trong công tác quản lý nhà nước thông qua các công cụ như giấy phép môi trường, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) và thị trường carbon.

Tuy nhiên, theo Cục Môi trường, trong quá trình triển khai thực tiễn đã phát sinh những khó khăn vướng mắc, nhất là ở các địa phương. Một số quy định chưa theo kịp với yêu cầu chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế; một số thủ tục hành chính còn rườm rà, phức tạp.

Bên cạnh đó, chưa tạo được hành lang pháp lý đủ mạnh để huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy chuyển đổi xanh, tạo các mô hình phát triển bền vững…

Trước thực trạng này đòi hỏi cần phải sửa đổi bổ sung Luật Bảo vệ Môi trường để đáp ứng yêu cầu giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, tăng trưởng hai con số nhưng phải phải đảm bảo kiểm soát môi trường.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 82 trong tổng số 171 điều của Luật hiện hành, tập trung vào 4 nhóm nội dung chính gồm: cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp; hoàn thiện hành lang pháp lý cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, thúc đẩy hoạt động tái chế, tái sử dụng chất thải, và phát triển kinh tế tuần hoàn, phát triển công nghiệp môi trường; tăng cường công cụ quản lý chất lượng môi trường; đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

CẮT GIẢM HƠN 90% DỰ ÁN PHẢI THỰC HIỆN ĐTM

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc cải cách mạnh thủ tục hành chính trong lĩnh vực môi trường.

Tại diễn đàn quốc gia về môi trường và khí hậu vừa diễn ra, TS. Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường, cho biết một trong những điểm mới nổi bật của dự thảo Luật là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương.

Cụ thể, dự thảo Luật bãi bỏ 9 thủ tục hành chính, trong đó có 7 thủ tục hành chính cấp Bộ và 2 thủ tục hành chính cấp tỉnh. Với việc bãi bỏ các thủ tục, đơn giản hóa số lượng, thành phần hồ sơ, giúp giảm hơn 52% thời gian giải quyết thủ tục hành chính và hơn 52% chi phí tuân thủ.

Đáng chú ý, có nhiều thủ tục, quy định được đề xuất bãi bỏ hoàn toàn trong dự thảo như: cấp lại giấy phép môi trường; cấp đổi Nhãn sinh thái Việt Nam; cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường; các quy định liên quan đến vận hành thử nghiệm công trình xử lý chất thải nhằm cắt giảm thời gian, chi phí, tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho doanh nghiệp.

Tiêu chí phân loại dự án đầu tư được đơn giản hóa thành 3 nhóm (I, II, III) thay vì 4 nhóm như quy định hiện hành. Qua đó, cắt giảm trên 90% đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường ĐTM và cấp giấy phép môi trường.

Cùng với đó phân quyền đến 96% thẩm quyền thẩm định báo cáo ĐTM và 95% thẩm quyền cấp giấy phép môi trường cho địa phương so với trước năm 2025. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ chỉ thực hiện đối với một số đối tượng đặc thù có nguy cơ tác động môi trường lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng và các trường hợp phải thực hiện theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Dự thảo Luật bổ sung quy định giao cơ quan, người có thẩm quyền quyết định việc thực hiện cơ chế một cửa liên thông để giải quyết đồng thời thủ tục hành chính về môi trường với các thủ tục hành chính khác có liên quan, giúp rút ngắn tổng thời gian triển khai dự án đầu tư.

Các nội dung sửa đổi trong dự thảo luật sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính về môi trường, giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, đồng thời vẫn bảo đảm kiểm soát hiệu quả các dự án có nguy cơ tác động môi trường cao. Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.

Trong lĩnh vực quản lý chất thải, dự thảo bổ sung nhiều quy định nhằm thúc đẩy tái chế, tái sử dụng chất thải và phát triển kinh tế tuần hoàn.

Chất thải rắn sinh hoạt, dự thảo luật quy định giao UBND cấp tỉnh quyết định linh hoạt hình thức phân loại phù hợp điều kiện thực tế địa phương.

Nhằm thúc đẩy tái chế, dự thảo luật bổ sung Điều 72a về quản lý vật liệu, sản phẩm tái chế, thu hồi từ chất thải để phát triển thị trường nguyên liệu thứ cấp.

Chính phủ sẽ quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ vật liệu tái chế bắt buộc, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế EPR.

Chuyển đổi số cũng là nội dung xuyên suốt của dự thảo. Theo đó, các cơ sở phát sinh chất thải sẽ phải cung cấp, cập nhật dữ liệu điện tử; hệ thống quản lý chất thải được xây dựng trên nền tảng số, cho phép kiểm soát và truy xuất dòng chất thải theo thời gian thực.

Đối với quản lý chất lượng môi trường, dự thảo bổ sung các quy định về dự báo ô nhiễm môi trường không khí, kiểm kê khí thải, kiểm soát phát thải từ giao thông; đồng thời chuyển phương thức quản lý từ “cảnh báo khi ô nhiễm đã xảy ra” sang “dự báo để chủ động phòng ngừa”.

Trong lĩnh vực biến đổi khí hậu, dự thảo chuyển hướng từ “giảm nhẹ phát thải” sang “quản lý phát thải”, rút ngắn chu kỳ kiểm kê khí nhà kính xuống hàng năm và bổ sung quy định về trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải, tín chỉ carbon và quản lý sàn giao dịch carbon.

Về công nghiệp môi trường, dự thảo luật đã có quy định hoàn thiện chính sách ưu đãi đầu tư, thuế để thúc đẩy sản xuất công nghệ, thiết bị và sản phẩm môi trường trong nước…