Tích hợp ESG vào OCOP: Giải pháp phát triển kinh tế nông thôn bền vững
TTú Anh
Chọn cỡ chữ
Tích hợp ESG vào OCOP là giải pháp nhằm thúc đẩy các nhà đầu tư rót vốn vào các dự án OCOP phát triền kinh tế nông thôn. Đây cũng là một xu hướng của các doanh nghiệp trên toàn cầu hiện nay...
Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã và đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế nông thôn Việt Nam. Tuy nhiên, để hướng OCOP trở thành phong trào toàn cầu, gắn với bảo tồn di sản, văn hóa truyền thống của từng địa phương, góp phần phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững và hội nhập sâu rộng thì việc tích hợp ESG môi trường, xã hội, quản trị) vào Chương trình là rất cần thiết.
Chương trình OCOP, được triển khai từ năm 2018, đã tạo ra bước ngoặt trong phát triển kinh tế nông thôn Việt. Hiện có hàng nghìn sản phẩm từ gạo hữu cơ, bánh đậu xanh, đồ dệt thổ cẩm cho đến chả chìa Hạ Lũng, nước mắm Phú Quốc, Cát Hải... đạt tiêu chuẩn chất lượng cao.
Nhằm phát triển sản phẩm OCOP, Chính phủ đã đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ đầu tư để xây dựng nhiều loại hạ tầng thiết yếu phục vụ từ sản xuất, chế biến đến bảo quản, tiêu thụ sản phẩm. Các chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP, tập trung vào 2 nhóm.
Nhóm trực tiếp như Quyết định số 490/QĐ-TTg ngày 7/5/2018 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2018-2020; Quyết định số 1048/QĐ-TTg ngày 21/8/2019 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm Chương trình mỗi xã một sản phẩm; và Quyết định số 781/QĐ-TTg ngày 8/6/2020 về sửa đổi bổ sung Quyết định số 1048/ QĐ-TTg...
Nhóm chính sách hỗ trợ: chủ thể tham gia Chương trình OCOP được tiếp cận các chính sách của Nhà nước về phát triển ngành nghề, phát triển nông nghiệp, nông thôn, chính sách hỗ trợ lãi suất tín dụng, khoa học, công nghệ, đào tạo nhân lực... Ngoài ra, các chính sách tập trung vào các hạ tầng điện, công nghệ, hạ tầng thương mại điện tử và các vùng nguyên liệu tập trung và sản xuất an toàn sinh học.
MÔ HÌNH OCOP CÓ KHẢ NĂNG LAN TỎA QUỐC TẾ
Hạ tầng cho sản phẩm OCOP không chỉ là vật chất (điện, vùng nguyên liệu, thiết bị chế biến, kho bảo quản, hạ tầng thương mại) mà còn bao gồm hệ thống công nghệ dùng chung, liên kết chuỗi sản xuất - tiêu thụ và hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực, công nghệ để nâng cao giá trị và mở rộng thị trường.
Với các nỗ lực đó, bà Beth Bechdol, Phó Tổng giám đốc FAO cho rằng mô hình OCOP của Việt Nam sẽ trở thành một chương trình phát triển nông thôn hiệu quả, có khả năng lan tỏa quốc tế.
Như vậy cón thể nói từ các sản phẩm đến hạ tầng của OCOP đều liên quan chặt chẽ đến ESG. Đây là một bộ ba tiêu chuẩn được sử dụng để đánh giá mức độ phát triển bền vững và tác động của doanh nghiệp đến cộng đồng, đồng thời được các nhà đầu tư sử dụng để sàng lọc các khoản đầu tư tiềm năng. Do đó, để đáp ứng nhu cầu thị trường quốc tế và thu hút đầu tư, việc tích hợp ESG vào Chương trình OCOP không chỉ là cơ hội mà còn là yêu cầu chiến lược cấp thiết.
Đơn cử như các sản phẩm OCOP của Hải Phòng mới (gồm Hải Dương và Hải Phòng), Ninh Bình mới (gồm Ninh Bình, Nam Định và Hà Nam) đang chuyển đổi sang mô hình phát triển sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị, tạo sức cạnh tranh trên thị trường bằng việc sử dụng phân bón hữu cơ, áp dụng công nghệ mới bảo vệ môi trường, giảm thải carbon...
Ngoài ra, các dự án OCOP liên quan đến kinh tế tuần hoàn như tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân bón, góp phần bảo vệ môi trường và tạo thêm nguồn thu.
OCOP không chỉ là câu chuyện về sản phẩm mà còn là hành trình nâng cao đời sống nông dân, đặc biệt là phụ nữ và các dân tộc thiểu số. Nhiều dự án OCOP đã tạo việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương, đồng thời bảo tồn văn hóa bản địa như ở Ninh Bình. Những câu chuyện này không chỉ tăng sức hút thương hiệu mà còn đáp ứng tiêu chí xã hội của ESG, thu hút các nhà đầu tư quan tâm đến tác động cộng đồng. Các hợp tác xã OCOP đang áp dụng các tiêu chuẩn quản trị minh bạch, như sử dụng công nghệ AI, blockchain để truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
TÍCH HỢP ESG VÀO OCOP SẼ THU HÚT NHIỀU NHÀ ĐẦU TƯ
Những chính sách hỗ trợ của Chính phủ không chỉ giúp giảm gánh nặng tài chính mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của các dự án OCOP, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư từ các quỹ ESG trong và ngoài nước. Theo Precedence Research, quy mô thị trường ESG toàn cầu được định giá ở mức 29,86 nghìn tỷ USD năm 2024 và dự báo sẽ đạt 167,49 nghìn tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm (CAGR) khoảng 18,82% từ năm 2025 đến 2034.
Trong đó, về nhu cầu sản phẩm bền vững, người tiêu dùng toàn cầu, đặc biệt là Gen Z và Millennials, ưu tiên các sản phẩm hữu cơ, thân thiện môi trường, tương tự như các sản phẩm OCOP như gạo hữu cơ hay cà phê hữu cơ.
Tích hợp ESG vào OCOP không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là chìa khóa để đưa sản phẩm nông thôn Việt Nam ra thị trường toàn cầu, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về tính bền vững. Đây cũng chính là giải pháp phát triển bền vững cho kinh tế nông thôn Việt Nam những năm tới.
Các quỹ đầu tư lớn như BlackRock, Vanguard vẫn có xu hướng yêu cầu doanh nghiệp tích hợp ESG vào chiến lược. Và đặc biệt, thị trường carbon toàn cầu và trái phiếu xanh đang mở ra cơ hội cho các dự án OCOP tham gia, đặc biệt là các dự án nông lâm kết hợp.
Xu hướng này đòi hỏi Việt Nam cần phải bắt kịp nhanh chóng. Cam kết Net Zero vào năm 2050 và các chính sách như Kế hoạch phát triển điện lực quốc gia VIII (PDP8) cùng thị trường carbon sắp ra mắt cho thấy Việt Nam đang hội nhập vào xu hướng ESG.
Các sản phẩm OCOP tích hợp ESG của Việt Nam rất có tiềm năng tận dụng các Hiệp định thương mại tự do (EVFTA, CPTPP) để xuất khẩu, đồng thời thu hút vốn từ các quỹ ESG như IFC, ADB hay Mekong Capital.
“So với các quốc gia khác trong khu vực, Việt Nam kết hợp giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ với cam kết mạnh mẽ về tính bền vững, khiến nơi đây trở thành địa điểm lý tưởng cho các khoản đầu tư vào ESG”, ông Chad Ovel, Tổng Giám đốc Mekong Capital, cho biết.
Các nhà đầu tư nhận thấy rằng sự tích hợp ESG vào OCOP mang lại nhiều lợi ích hấp dẫn cho họ bởi tiềm năng sinh lời cao. Sản phẩm OCOP đạt chuẩn ESG có thể bán với giá cao hơn 15-30% trên thị trường quốc tế.
Hơn nữa, tuân thủ ESG giúp các dự án OCOP đáp ứng được yêu cầu của Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), đồng thời đáp ứng yêu cầu của người tiêu dùng hiện đại. Đầu tư vào OCOP theo hướng này không chỉ mang lại lợi nhuận mà còn tạo việc làm, bảo vệ môi trường, và thúc đẩy phát triển bền vững nông thôn.
Vì thế, tích hợp ESG vào OCOP không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là chìa khóa để đưa sản phẩm nông thôn Việt Nam ra thị trường toàn cầu, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về tính bền vững. Đây cũng chính là giải pháp phát triển bền vững cho kinh tế nông thôn Việt Nam những năm tới.
Nội dung đầy đủ của bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 30-2025 phát hành ngày 28/07/2025. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Mô hình “Bản sáng vùng biên” đã nâng cao đời sống người dân Yên Khương qua những tuyến đèn đường, mái nhà sửa chữa và học sinh được tiếp sức đến trường. Qua đó, Bộ đội Biên phòng không chỉ bảo vệ vững chắc biên cương mà còn đồng hành cùng dân phát triển kinh tế, củng cố tình đoàn kết nơi “phên dậu” Tổ quốc...
Vừa qua, trong khuôn khổ chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới châu Âu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thúc đẩy hợp tác với EU, Đan Mạch và Bỉ về nông nghiệp bền vững, công nghệ sinh học, kinh tế biển xanh, bảo vệ môi trường và chống khai thác IUU.
Tây Nguyên có nhiều lợi thế về đất đai, khí hậu cùng hệ sinh thái để phát triển nông nghiệp công nghệ cao và dược liệu. Tuy nhiên, sản xuất còn phân tán, chất lượng giống chưa đồng đều, chế biến sâu hạn chế và liên kết thị trường chưa chặt chẽ đang là những điểm nghẽn cần tháo gỡ...
Trong 9 tháng đầu năm 2026, số doanh nghiệp giải thể tăng tới 118%, trong khi khu vực đầu tư tư nhân chỉ tăng trưởng 14%, mức thấp nhất trong ba khu vực kinh tế. Trước áp lực này, TS. Nguyễn Đức Hiển nhận định để thích ứng với mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2027, doanh nghiệp cần tái cấu trúc quản trị, tài chính, mô hình kinh doanh và thị trường, thay vì chỉ dựa vào mở rộng vốn và quy mô…
Từ những cọng rơm quen thuộc trên đồng ruộng quê nhà, Nguyễn Xuân Tài (SN 1989) xã Quý Lộc, Thanh Hóa đã phát triển ý tưởng sản xuất mồi nhóm lửa, đưa sản phẩm tiếp cận khách hàng quốc tế qua nền tảng thương mại điện tử Amazon. Hành trình khởi nghiệp của anh mở ra hướng khai thác giá trị kinh tế từ phụ phẩm nông nghiệp...
Theo nhận định của các chuyên gia, so với môi trường đầu tư cách đây vài năm thì thời điểm hiện tại nhà đầu tư cần chuyển hướng nhìn vào khả năng thanh khoản, khả năng đáp ứng nhu cầu thực... để dự án trở thành hàng hóa có khả năng thanh khoản. Nếu không sẽ dễ rơi vào tình cảnh tồn kho như số liệu Bộ Xây dựng vừa công bố mới đây.
Theo nhận định của các chuyên gia, so với môi trường đầu tư cách đây vài năm thì thời điểm hiện tại nhà đầu tư cần chuyển hướng nhìn vào khả năng thanh khoản, khả năng đáp ứng nhu cầu thực... để dự án trở thành hàng hóa có khả năng thanh khoản. Nếu không sẽ dễ rơi vào tình cảnh tồn kho như số liệu Bộ Xây dựng vừa công bố mới đây.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...
Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...
Nhìn lại di sản và thành tựu của Thời báo Kinh tế Việt Nam - Tạp chí Kinh tế Việt Nam trong 35 năm qua, giá trị lớn nhất không chỉ đo bằng lượng thông tin phục vụ bạn đọc hàng ngày, hàng giờ, cũng...
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...