Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết 57, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu chuyển mạnh từ xây dựng cơ chế sang tạo ra sản phẩm, lấy hiệu quả thực chất, có dữ liệu kiểm chứng làm thước đo.

Chiều 1/7, tại Hà Nội, Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Hội nghị diễn ra trực tiếp tại Hội trường Diên Hồng, Tòa nhà Quốc hội, kết hợp trực tuyến tới 3.662 điểm cầu tại các bộ, ban, ngành, đoàn thể Trung ương và các địa phương, với tổng số 568.384 đại biểu tham dự.

Thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện Nghị quyết 57, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận, biểu dương nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, các nhà khoa học và đông đảo nhân dân.

Bên cạnh kết quả đạt được, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế, điểm nghẽn chưa được xử lý triệt để, từ thể chế, cơ chế chính sách đến hạ tầng, nhân lực, dữ liệu, bảo mật, giải ngân vốn.

Hiệu quả triển khai chưa tương xứng với quyết tâm chính trị và nguồn lực đã bố trí; nhiều nơi còn thiếu sản phẩm cụ thể, chưa tạo được đóng góp rõ nét vào tăng trưởng, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.

CHUYỂN TỪ HOÀN THÀNH ĐẦU VIỆC SANG TẠO SẢN PHẨM ĐẦU RA

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, giai đoạn vừa qua, Việt Nam đã tập trung tạo nền móng; giai đoạn tới phải chuyển mạnh từ xây dựng cơ chế sang tạo ra sản phẩm, từ hoàn thành nhiệm vụ sang tạo ra giá trị, từ chuẩn bị điều kiện sang đóng góp trực tiếp cho phát triển đất nước.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nếu Nghị quyết Đại hội XIV là bản thiết kế chiến lược cho giai đoạn phát triển mới của đất nước thì Nghị quyết 57 là một trong những động cơ quan trọng để hiện thực hóa bản thiết kế này.

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phải được nhận thức là động lực chủ yếu của mô hình phát triển, mô hình tăng trưởng mới; không chỉ là sự lựa chọn mà là con đường bắt buộc để hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm của đất nước.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ trên thế giới diễn ra gay gắt, việc thực hiện Nghị quyết 57 không chỉ là bài toán khắc phục nguy cơ tụt hậu, mà còn là bài toán tự chủ chiến lược và an ninh quốc gia. Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, phải coi đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuyển mạnh tư duy từ “hoàn thành đầu việc” sang tư duy “tạo ra sản phẩm đầu ra”. Từ nay, các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết 57 chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm hoàn thành, có dữ liệu kiểm chứng, có người dùng thực tế và có hiệu quả đo đếm được.

Về chuyển đổi số quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng cần tiếp tục xây dựng nền tảng quản trị hiện đại trong hệ thống chính trị, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong doanh nghiệp và toàn xã hội để phát triển kinh tế số, xã hội số.

Chuyển đổi số suy cho cùng là câu chuyện của dữ liệu, đổi mới phương thức quản trị và nâng cao năng suất lao động. Vì vậy, phải có dữ liệu đầy đủ, đúng, sạch, sống, liên thông và dùng chung; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, người lao động có kỹ năng số và văn hóa làm việc trên môi trường số.

Về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh cốt lõi của khoa học là tạo ra tri thức mới, cốt lõi của công nghệ là biến tri thức thành công cụ, cốt lõi của đổi mới sáng tạo là biến công cụ thành giá trị mới cho xã hội.

Các công nghệ chiến lược quốc gia phải được tập trung nguồn lực để làm chủ và phát triển thành sản phẩm cụ thể, nhất là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, robot và tự động hóa, sinh học và y sinh, vật liệu và năng lượng, chip bán dẫn, an ninh mạng, lượng tử, thiết bị bay không người lái, công nghệ biển, đại dương và lòng đất.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý đặc biệt quan tâm bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin, an ninh dữ liệu và chủ quyền quốc gia; nhấn mạnh không đánh đổi an ninh lấy phát triển, nhưng cũng không vì lo ngại rủi ro mà làm chậm quá trình đổi mới sáng tạo.

ĐỊA PHƯƠNG PHẢI TRỞ THÀNH NƠI SÁNG TẠO, KIỂM NGHIỆM CHÍNH SÁCH

Cùng với yêu cầu tạo sản phẩm cụ thể, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tạo chuyển biến đồng bộ từ Trung ương tới địa phương, từ các cơ quan trong hệ thống chính trị ra toàn xã hội.

Đối với các bộ, ngành Trung ương, ngoài trách nhiệm quản lý nhà nước, phải thực sự đóng vai trò kiến tạo phát triển ngành, lĩnh vực phụ trách; chủ động rà soát, hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách; tháo gỡ rào cản, điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc. Việc thuộc thẩm quyền phải giải quyết ngay; việc vượt thẩm quyền phải chủ động đề xuất, không để ách tắc kéo dài.

Đối với các địa phương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy thụ động chờ hướng dẫn sang tư duy chủ động tổ chức thực hiện, sáng tạo trong khuôn khổ pháp luật và phân cấp, phân quyền của Trung ương. Mỗi địa phương cần xuất phát từ điều kiện thực tiễn, lợi thế so sánh và nhu cầu phát triển để lựa chọn đúng trọng tâm, trọng điểm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các địa phương mạnh dạn đăng ký, dám nhận các bài toán lớn, chủ động đề xuất cơ chế mới, mô hình mới, cách làm mới; phát hiện vướng mắc từ thực tiễn để đề nghị Trung ương sửa đổi, hoàn thiện thể chế.

Địa phương không chỉ là nơi thực hiện chính sách mà còn phải trở thành nơi sáng tạo chính sách, kiểm nghiệm chính sách và đóng góp vào quá trình hoàn thiện thể chế phát triển của đất nước.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh cần tăng cường đầu tư cho nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, là nơi đặt hàng, tiếp nhận, ứng dụng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, tạo giá trị mới cho nền kinh tế.

Đối với các viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ nhà khoa học, cần tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và nguồn nhân lực chất lượng cao; tập trung mạnh hơn vào các bài toán thực tiễn của đất nước, ngành, địa phương, doanh nghiệp. Hiệu quả ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu phải là một trong những thước đo quan trọng cho hoạt động nghiên cứu.

Để chuẩn bị nguồn nhân lực lâu dài, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị ngay từ năm học mới, ngành Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp rà soát lại chương trình đào tạo, ưu tiên các ngành công nghệ chiến lược; đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số, năng lực chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, nhất là ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện. Người đứng đầu các cấp phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện Nghị quyết 57; không chờ đợi, không đùn đẩy, không né tránh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh kết quả thực hiện Nghị quyết 57 là tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ. Nơi nào làm tốt phải được biểu dương, nhân rộng; nơi nào làm không tốt phải xem xét trách nhiệm, nhắc nhở, kiểm điểm và xử lý phù hợp. Người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung phải được khuyến khích, bảo vệ.

Cho biết Bộ Chính trị đã quyết định nâng tỷ lệ cán bộ có trình độ khoa học công nghệ trong cấp ủy từ 5% lên 10-15%, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý các cấp ủy, tổ chức đảng Trung ương và địa phương cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, chuẩn bị nguồn cán bộ đáp ứng yêu cầu này.

Khẳng định cạnh tranh công nghệ trên thế giới đang diễn ra rất nhanh, ai không bắt kịp sẽ bị bỏ lại phía sau và khoảng cách ngày càng xa hơn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu việc thực hiện Nghị quyết 57 phải quyết tâm hơn nữa, mạnh mẽ hơn nữa, không được chậm trễ; quan trọng hơn là phải thực chất hơn nữa và hiệu quả hơn nữa.