Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, 3 tỷ đồng đối với tổ chức; đồng thời bổ sung các biện pháp cưỡng chế mới. Các ý kiến thẩm tra, thảo luận nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính khả thi, tránh lạm dụng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Ngày 26/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội nghe Tờ trình, Báo cáo thẩm tra và thảo luận tại tổ về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Dự án Luật được xây dựng nhằm khắc phục những bất cập trong thực tiễn, hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong xử lý vi phạm.

ĐỀ XUẤT NÂNG MỨC PHẠT TỐI ĐA LÊN 3 TỶ ĐỒNG, BỔ SUNG CÁC BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết dự thảo Luật gồm 6 chương, 128 điều, tập trung sửa đổi các quy định về thời hiệu, mức phạt, trình tự xử phạt, thi hành quyết định xử phạt và các biện pháp xử lý hành chính.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân; từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Thời hiệu xử phạt trong một số lĩnh vực được đề xuất kéo dài lên 2 hoặc 3 năm.

Dự thảo cũng bổ sung các biện pháp cưỡng chế như tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh; ngừng cung cấp điện, nước, dịch vụ Internet, viễn thông, hạ tầng số; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký phương tiện và áp dụng biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập.

Cùng với đó, dự thảo hoàn thiện quy định xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, cho phép xử phạt không lập biên bản đối với một số trường hợp vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ; cắt giảm thủ tục không cần thiết và điều chỉnh điều kiện hoãn, giảm, miễn thi hành quyết định phạt tiền theo hướng thuận lợi hơn.

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu khẳng định sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật hiện hành, song đề nghị cân nhắc kỹ việc nâng thời hiệu và mức phạt tiền tối đa.

Theo cơ quan thẩm tra, mức phạt quá cao tuy tăng tính răn đe nhưng có thể vượt khả năng tài chính thực tế của cá nhân, doanh nghiệp, ảnh hưởng đến tính khả thi. Vì vậy, cần rà soát mức phạt theo từng lĩnh vực, kết hợp các biện pháp khắc phục hậu quả, tước quyền sử dụng giấy phép hoặc đình chỉ hoạt động.

Đối với đề xuất kéo dài thời hiệu xử phạt lên 3 năm, thậm chí có trường hợp đến 4 năm, cơ quan thẩm tra lưu ý nguy cơ thu hẹp ranh giới pháp lý giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự, do đó cần phân hóa cụ thể, bảo đảm xử lý vi phạm kịp thời.

Đặc biệt, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục rà soát các biện pháp ngừng cung cấp điện, nước, Internet và dịch vụ viễn thông, bởi một số biện pháp có tính chất đình chỉ hành vi vi phạm hơn là cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt.

KHÔNG ĐỂ BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NGƯỜI KHÔNG VI PHẠM

Thảo luận tại Tổ 11, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đồng tình với việc bổ sung các biện pháp cưỡng chế nhằm giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, nhưng yêu cầu quy định chặt chẽ về điều kiện, trình tự và thủ tục áp dụng.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc ngừng cung cấp điện, nước, Internet, viễn thông hoặc hạ tầng số là những biện pháp cần thiết trong một số trường hợp, song phải được kiểm soát nghiêm ngặt, không để xảy ra lạm dụng hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của bên thứ ba.

Đối với đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa, ông Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh mục đích chính không phải tăng thu ngân sách mà nhằm răn đe, ngăn ngừa vi phạm. Việc xử lý cần phân biệt trường hợp vô tình vi phạm với hành vi cố tình chống đối, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng tán thành việc chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc và đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch UBND cấp xã. Theo ông, đây là cấp trực tiếp nắm tình hình địa bàn, có điều kiện tổ chức thực hiện kịp thời.

Cùng quan điểm, đại biểu Trần Thị Thu Phước (Quảng Ngãi) ủng hộ việc giao Trưởng Công an cấp xã quyết định áp dụng cai nghiện tự nguyện tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập, trường giáo dưỡng nhằm đơn giản hóa thủ tục, tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả quản lý tại cơ sở.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị quy định rõ thẩm quyền, điều kiện và trình tự áp dụng từng biện pháp cưỡng chế, bảo đảm quyền con người, quyền công dân và không ảnh hưởng đến tổ chức, cá nhân không có lỗi.

Liên quan đến xử phạt trên môi trường điện tử, đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (Khánh Hòa) đánh giá việc ứng dụng công nghệ và kết nối dữ liệu sẽ giúp giảm thời gian, chi phí, hạn chế tiếp xúc trực tiếp và tăng tính minh bạch.

Song, đại biểu lưu ý không phải người dân nào cũng có thiết bị thông minh hoặc khả năng sử dụng nền tảng số. Nếu thiếu cơ chế xác nhận việc giao nhận quyết định xử phạt điện tử, người dân có thể không biết mình bị xử phạt, dẫn đến quá hạn hoặc bị áp dụng biện pháp cưỡng chế không hợp lý.

Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ giá trị pháp lý của hồ sơ, chứng cứ điện tử, phương thức thông báo quyết định xử phạt, đồng thời có cơ chế thay thế đối với người không có điều kiện tiếp cận công nghệ, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ngăn ngừa lạm dụng thông tin.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị bảo đảm quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện của người vi phạm; tăng cường chia sẻ dữ liệu, hoàn thiện quy trình để tránh tình trạng người dân vừa thực hiện thủ tục điện tử, vừa phải trực tiếp đến cơ quan xử lý.

Bên cạnh việc hoàn thiện dự thảo Luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định yêu cầu các cơ quan chủ động xây dựng đồng bộ văn bản hướng dẫn, đặc biệt là các nghị định xử phạt chuyên ngành, tránh chậm trễ khi Luật có hiệu lực.