Thảo luận về hai dự án luật liên quan đến an ninh, an toàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu cải cách thủ tục hành chính phải gắn với nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp...

Tham gia thảo luận tại Tổ 1, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội, về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định sự cần thiết hoàn thiện các quy định pháp luật trong những lĩnh vực tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia, sự an toàn của người dân và phát triển đất nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu phòng ngừa từ sớm, quản lý đúng trách nhiệm, tạo thuận lợi cho hoạt động hợp pháp của người dân và tổ chức. Các quy định phải rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, bảo vệ lợi ích quốc gia đồng thời bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

CẢI CÁCH THỦ TỤC NHƯNG KHÔNG BUÔNG LỎNG QUẢN LÝ AN TOÀN

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng tình với định hướng cắt giảm thủ tục hành chính, song lưu ý cải cách phải giảm phiền hà đồng thời nâng cao khả năng kiểm soát an toàn.

Trong quản lý vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, việc bãi bỏ giấy phép kinh doanh phải gắn với cơ chế kiểm tra việc tuân thủ các điều kiện kinh doanh. Cơ quan quản lý phải kiểm soát được nguồn gốc, đối tượng được mua, số lượng mua bán và việc xử lý khi doanh nghiệp chấm dứt hoạt động.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: "Bỏ giấy phép nhưng không được bỏ trống trách nhiệm quản lý".

Việc cắt giảm giấy tờ trong hồ sơ trang bị vũ khí phải đi đôi với cơ chế xác minh thông tin. Các cơ quan nhà nước cần chủ động khai thác, liên thông dữ liệu đã có, không yêu cầu tổ chức cung cấp lại thông tin có thể tự tra cứu, đồng thời chịu trách nhiệm về kết quả xác minh.

Đối với lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuyển sang hậu kiểm nhưng phải bảo đảm ngăn ngừa nguy cơ mất an toàn.

Theo đó, việc bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan nhà nước không đồng nghĩa với việc bỏ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu. Cần xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thi công, giám sát trong việc bảo đảm chất lượng thực tế của công trình; xử lý nghiêm hành vi xác nhận sai, làm giả hồ sơ nghiệm thu.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh không thể để người mua nhà, người thuê nhà, thuê mặt bằng kinh doanh phải gánh chịu hậu quả từ những sai phạm thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư. Khi xảy ra vi phạm, phải khắc phục nguy cơ mất an toàn, xác định trách nhiệm bồi thường và giải quyết quyền lợi của người bị thiệt hại theo quy định pháp luật.

Cùng với đó, cần phân loại công trình theo mức độ nguy cơ để tập trung kiểm tra những cơ sở có nguy cơ cao, đông người; giảm các cuộc kiểm tra không cần thiết đối với cơ sở chấp hành tốt.

Việc bãi bỏ giấy phép lưu thông đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ phải gắn với kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, xử lý sản phẩm không bảo đảm an toàn.

Đối với các cơ sở hiện hữu chưa đáp ứng yêu cầu phòng cháy, chữa cháy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị phân loại, hướng dẫn giải pháp kỹ thuật phù hợp, xác định rõ thời hạn khắc phục. Những trường hợp có nguy cơ trực tiếp phải xử lý kịp thời.

Việc tháo gỡ vướng mắc phải tránh cả tình trạng kéo dài khiến người dân, doanh nghiệp gặp khó khăn và việc hợp thức hóa các cơ sở không bảo đảm an toàn. Đồng thời, cần rà soát quy định chuyển tiếp, tránh yêu cầu doanh nghiệp thực hiện lại những thủ tục đã hoàn thành.

BẢO VỆ CÔNG TRÌNH QUAN TRỌNG PHẢI GẮN VỚI BẢO ĐẢM SINH KẾ NGƯỜI DÂN

Góp ý dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ các công trình, hoạt động thiết yếu như hệ thống điện, dữ liệu, giao thông, bởi sự gián đoạn có thể ảnh hưởng đến nhiều ngành, địa phương và đời sống người dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu bốn vấn đề trọng tâm cần làm rõ trong dự thảo luật.

Thứ nhất, xác định đúng công trình và mức độ bảo vệ. Việc đưa công trình vào danh mục bảo vệ phải căn cứ vai trò đối với an ninh quốc gia, mức độ thiết yếu, hậu quả khi hoạt động bị gián đoạn, khả năng thay thế và phục hồi.

Cần khắc phục tình trạng chậm đưa công trình đủ điều kiện vào danh mục, đồng thời tránh mở rộng diện bảo vệ thiếu căn cứ, gây phân tán nguồn lực.

Thứ hai, bảo đảm khả năng vận hành liên tục và khôi phục khi xảy ra sự cố. Trong điều kiện số hóa, công trình có thể vẫn nguyên vẹn về vật chất nhưng mất khả năng hoạt động nếu hệ thống điều khiển bị can thiệp.

Vì vậy, cần bổ sung yêu cầu phòng, chống tấn công mạng và các phương thức xâm hại mới; bảo vệ đồng bộ công trình dữ liệu, hệ thống điều khiển, xây dựng phương án dự phòng, ứng cứu, khôi phục và tổ chức diễn tập thực chất.

Đối với công trình liên quan nhiều địa phương, cần xác định rõ đầu mối điều phối, trách nhiệm từng cơ quan, trong đó lực lượng công an giữ vai trò nòng cốt, đơn vị quản lý và vận hành chịu trách nhiệm về an toàn công trình.

Thứ ba, kiểm soát chặt việc áp dụng các biện pháp bảo vệ trong tình huống đặc biệt, cấp thiết. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị cân nhắc kỹ quy định cho phép áp dụng những biện pháp chưa được pháp luật quy định cụ thể.

Các biện pháp có khả năng hạn chế quyền con người, quyền công dân phải có căn cứ luật định, thực sự cần thiết, tương xứng với yêu cầu bảo vệ; xác định rõ thẩm quyền, phạm vi, thời hạn và cơ chế giám sát. Khi không còn căn cứ thì phải chấm dứt áp dụng.

Thứ tư, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người dân trong phạm vi bảo vệ công trình. Việc xác lập hành lang bảo vệ có thể tác động trực tiếp đến đất đai, nhà ở, hoạt động sản xuất, kinh doanh và sinh kế của người dân.

Do đó, phạm vi và mức độ hạn chế phải có căn cứ rõ ràng, phù hợp đặc điểm từng công trình. Người dân cần được biết ranh giới khu vực bảo vệ, những hoạt động được phép thực hiện và cơ quan có trách nhiệm giải quyết vướng mắc, đồng thời tuân thủ quy định về bảo vệ bí mật nhà nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý không để việc bảo vệ công trình gây ảnh hưởng không cần thiết đến đời sống, sản xuất, kinh doanh hợp pháp của người dân.

Đơn vị vận hành công trình có thể tham gia ý kiến chuyên môn, kỹ thuật nhưng không được tự quyết định việc cho phép người dân cư trú, sản xuất, kinh doanh trong phạm vi bảo vệ. Những quyết định này phải thuộc cơ quan nhà nước có thẩm quyền, theo trình tự, thủ tục minh bạch.

Cùng với đó, cần có cơ chế khiếu nại, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phù hợp và giải quyết thỏa đáng các hoạt động hợp pháp đã hình thành trước khi xác lập phạm vi bảo vệ.

Đối với cả hai dự án luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu làm rõ nguồn lực, năng lực thực thi ở cơ sở, trách nhiệm phối hợp và cơ chế hỗ trợ chuyên môn, bảo đảm các quy định có thể triển khai hiệu quả.

Mục tiêu cuối cùng là phát hiện sớm nguy cơ, ngăn chặn kịp thời sự cố, duy trì thông suốt các hoạt động thiết yếu và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích của người dân.