Với mạng lưới 180 tuyến và hơn 2.400 xe buýt, đủ khả năng đáp ứng mức tăng trưởng hành khách khoảng 20 - 30%, TP. Hồ Chí Minh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để sớm thực hiện miễn vé, nhằm thu hút người dân sử dụng vận tải công cộng...

Tại buổi họp báo cung cấp thông tin kinh tế - xã hội trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh chiều 9/4, Sở Xây dựng Thành phố thông tin Thành phố đang thực hiện hàng loạt giải pháp nhằm đẩy nhanh việc thực hiện miễn vé xe buýt, qua đó khuyến khích người dân sử dụng vận tải công cộng, giảm áp lực giao thông và ô nhiễm môi trường.

Ông Đỗ Diệp Gia Hợp, Phó Trưởng Phòng Phòng bảo trì khai thác công trình, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, cho biết triển khai chỉ đạo của Thành ủy Thành phố về nghiên cứu chính sách giảm giá vé xe buýt, Sở Xây dựng đã trình UBND Thành phố xem xét, đồng thời báo cáo Thường trực HĐND Thành phố để đăng ký xây dựng Nghị quyết hỗ trợ người sử dụng vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt.

UBND Thành phố cũng đã có tờ trình đăng ký xây dựng Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn. Theo kế hoạch, Nghị quyết dự kiến được thông qua trong kỳ họp Hội đồng nhân dân tháng 4/2026 và triển khai ngay sau đó.

Để chuẩn bị cho việc triển khai nghị quyết, Sở Xây dựng đang lấy ý kiến các sở, ngành, đơn vị liên quan; rà soát, hoàn thiện phương án triển khai nhằm bảo đảm hiệu quả, minh bạch, tránh trục lợi chính sách và bảo đảm công bằng. Các giải pháp kỹ thuật cũng được chuẩn bị, bao gồm công cụ thống kê sản lượng hành khách, phương án thanh toán, cũng như cơ chế kiểm tra, giám sát.

Theo ông Đỗ Diệp Gia Hợp, chính sách miễn vé xe buýt không chỉ mang ý nghĩa an sinh xã hội trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tăng cao, mà còn được kỳ vọng tạo chuyển biến rõ rệt về môi trường và giao thông đô thị. Từ các chương trình miễn vé thí điểm trước đó, sản lượng hành khách sử dụng giao thông công cộng đã tăng từ 20% đến 34%.

Khi áp dụng trên diện rộng, nhiều khả năng người dân sẽ chuyển dịch từ xe máy, ôtô cá nhân sang xe buýt, đặc biệt đối với các chuyến đi ngắn và trung bình, qua đó góp phần giảm đáng kể số lượng phương tiện lưu thông hằng ngày.

Bên cạnh đó, tỷ lệ phương tiện sử dụng năng lượng sạch trong hệ thống xe buýt thành phố đang ở mức cao, với 1.367/2.432 xe (chiếm 56%) sử dụng điện hoặc khí CNG. Việc tiếp tục mở rộng đội xe thân thiện môi trường sẽ góp phần giảm phát thải khí và bụi mịn từ hoạt động giao thông.

Chính sách này cũng được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho việc triển khai đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trong thời gian tới.

Theo đánh giá của Sở Xây dựng, hệ thống hạ tầng và năng lực khai thác phương tiện giao thông công cộng hiện nay có thể đáp ứng mức tăng trưởng hành khách từ 20 - 30%.

Thành phố hiện có 180 tuyến xe buýt với hơn 2.432 phương tiện đang hoạt động. Nhiều tuyến vẫn chưa khai thác hết công suất, đặc biệt trong khung giờ thấp điểm, tạo dư địa để tiếp nhận thêm hành khách khi chính sách miễn vé được áp dụng.

Về công nghệ, hệ thống vé điện tử đã được triển khai trên 109 tuyến xe buýt có hỗ trợ kinh phí và dự kiến hoàn thành trên toàn mạng lưới trong quý 2/2026.

Công cụ này giúp quản lý chính xác sản lượng hành khách, theo dõi lộ trình và tối ưu điều hành, qua đó điều chỉnh tần suất, phân bổ phương tiện phù hợp nhu cầu.

Thời gian tới, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục rà soát, điều chỉnh, mở mới tuyến buýt và phát triển thêm loại hình vận tải nhằm tăng kết nối. Hạ tầng như điểm dừng, nhà chờ sẽ được bổ sung tại khu dân cư, khu công nghiệp, trường học; đồng thời ứng dụng phần mềm thời gian thực để theo dõi lưu lượng, chủ động tăng chuyến giờ cao điểm, hạn chế quá tải.

Trả lời về việc giao thông công cộng chưa thu hút người dân dù giá vé đã ở mức thấp, ông Đỗ Diệp Gia Hợp cho rằng chi phí không phải rào cản duy nhất; miễn vé chỉ là điều kiện cần, chưa đủ để thay đổi thói quen đi lại.

Để chính sách phát huy hiệu quả, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm xe chạy đúng giờ, phương tiện sạch sẽ, an toàn, cùng đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, thân thiện. Bên cạnh đó, cần tăng tiện ích và khả năng kết nối giữa xe buýt với metro, buýt sông và các phương tiện khác như xe đạp công cộng.

Các ứng dụng công nghệ như MultiGo và hệ thống vé điện tử sẽ hỗ trợ người dân tra cứu thông tin, lập kế hoạch di chuyển và thanh toán thuận tiện hơn.

Về lâu dài, Thành phố cần kết hợp các biện pháp hạn chế phương tiện cá nhân tại một số khu vực, đồng thời đẩy mạnh truyền thông nhằm hình thành thói quen sử dụng giao thông công cộng. Công tác theo dõi, đánh giá thường xuyên về sản lượng hành khách, chi phí vận hành và mức độ hài lòng cũng là cơ sở để điều chỉnh chính sách kịp thời.