Thị trường carbon toàn cầu đang chứng kiến một sự chuyển mình mạnh mẽ khi các nhà đầu tư ngày càng ưu tiên tín chỉ carbon chất lượng cao và có tính liêm chính. Các dự án chất lượng thấp, thiếu tính minh bạch đang dần bị bão hòa và rớt giá. Việt Nam với khung pháp lý đang hoàn thiện và có lợi thế về các giải pháp dựa vào thiên nhiên, trong giai đoạn tới có thể sẽ mở ra các cơ hội để hình thành những dự án tín chỉ carbon mang giá trị cao, thu hút dòng vốn xanh dài hạn...

Theo dữ liệu từ MSCI, mặc dù tổng giá trị thị trường duy trì quanh mức 1,4-1,6 tỷ USD trong suốt 4 năm qua, nhưng bên dưới bề mặt phẳng lặng đó là một làn sóng dịch chuyển mạnh mẽ. Đặc biệt, năm 2025 được dự báo sẽ là thời điểm mà người mua trở nên khó tính hơn, với xu hướng "Flight to Quality" – tháo chạy sang chất lượng – đang định hình lại thị trường.

Giá của tín chỉ carbon được xếp hạng cao đã tăng hơn 20%, đạt gần 6,8 USD, trong khi tín chỉ chất lượng thấp đang bị thị trường rẻ rúng. Khoảng cách giá giữa tín chỉ chất lượng cao và thấp đã nới rộng tới 5,1 USD. Nhà đầu tư không còn hài lòng với những lời hứa lý thuyết như "đừng chặt cây" hay "đừng đốt than", mà thay vào đó, họ yêu cầu kết quả thiết thực hơn, tức CO2 phải thực sự được loại bỏ khỏi bầu khí quyển.

Giai đoạn 2026-2030, thị trường carbon quốc tế sẽ chứng kiến sự mở rộng của các thị trường carbon bắt buộc (ETS) và sự gia tăng nhu cầu từ ngành hàng không thông qua cơ chế CORSIA. Các doanh nghiệp trên toàn cầu cũng đang cam kết đạt trung hòa carbon, tạo ra nhu cầu bù đắp phát thải ngày càng lớn. Điều này mở ra cơ hội cho thị trường tín chỉ carbon trở thành công cụ bổ trợ để đạt mục tiêu khí hậu.

Tại Việt Nam, giai đoạn 2026-2028 được kỳ vọng sẽ là thời kỳ khởi động và định hình nền móng của thị trường carbon. Chính phủ đã ban hành Nghị định 29/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch carbon trong nước, cùng với các chính sách phân bổ hạn ngạch phát thải và cơ chế trao đổi tín chỉ carbon quốc tế. Khoảng 110 doanh nghiệp thuộc ba ngành phát thải lớn sẽ tham gia thị trường, tạo ra nguồn cầu thực tế và ổn định.

Nhìn về phía cung, số lượng dự án tín chỉ carbon tại Việt Nam hiện chưa nhiều nhưng sẽ nở rộ khi khung pháp lý được hoàn thiện. Thách thức lớn nhất là bán được tín chỉ với giá cao, thay vì chỉ sản xuất số lượng lớn. Các dự án chất lượng thấp có nguy cơ bị bão hòa và rớt giá, trong khi các dự án loại bỏ carbon thông qua giải pháp dựa vào thiên nhiên có tiềm năng thu hút dòng tài chính xanh từ quốc tế.

Với khung pháp lý đang hoàn thiện và lợi thế về các giải pháp dựa vào thiên nhiên, Việt Nam có cơ hội hình thành những dự án tín chỉ carbon mang giá trị cao, đồng hành cùng chiến lược Net Zero của quốc gia và doanh nghiệp. Thị trường carbon toàn cầu đang dịch chuyển sang đề cao tín chỉ chất lượng và tính liêm chính, và Việt Nam bước vào cuộc chơi đúng thời điểm để tận dụng cơ hội này.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 5-2026 phát hành ngày 02/02/2026. Kính mời quý độc giả tìm đọc ở đây

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-5-2026.html