Từ châm cứu đến “trường mẫu giáo cho chó”, quy mô thị trường thú cưng trị giá 40 tỷ USD tại Trung Quốc đang dịch chuyển rõ rệt từ nhu cầu chăm sóc cơ bản sang các khoản chi mang tính cảm xúc và phong cách sống cao cấp...

Gần đây, ngày càng nhiều thú cưng tại Trung Quốc bắt đầu tận hưởng một “cuộc sống wellness”. Theo Sách trắng Y tế Thú cưng Trung Quốc 2025, hơn 12.000 bệnh viện thú y trên toàn quốc đã mở khoa Y học Cổ truyền Trung Quốc (TCM), với khoảng 36.000 thú cưng được điều trị châm cứu mỗi ngày.

Nếu trước đây, thú cưng chỉ cần được cho ăn và đảm bảo sức khỏe, thì nay nhiều thú cưng thậm chí còn sống “chỉn chu” hơn cả chủ. Trong bối cảnh không ít người trẻ phải dựa vào “cà phê chống chọi” để vượt qua ngày làm việc, họ vẫn sẵn sàng để những “đứa con lông xù” của mình tận hưởng mức độ chăm sóc và tiện nghi vượt trên cả bản thân.

XU HƯỚNG “NHÂN HÓA” THÚ CƯNG TRONG TIÊU DÙNG

Khi cấu trúc gia đình và lối sống thay đổi, thú cưng ngày càng được thế hệ trẻ xem như những thành viên thực thụ trong gia đình - và điều này phản ánh rõ trong hành vi chi tiêu.

Theo Sách trắng Ngành Công nghiệp Thú cưng Trung Quốc 2025 do PetData công bố, quy mô thị trường thú cưng đô thị (chó và mèo) tại Trung Quốc đã vượt 300,2 tỷ Nhân dân tệ (tương đương 41,1 tỷ USD) trong năm 2024, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm trước.

Nhóm người tiêu dùng sinh sau năm 1990 hiện là lực lượng nuôi thú cưng chủ đạo (chiếm 41,2%), tiếp theo là thế hệ sinh sau năm 1980 (26,5%) và sau năm 2000 (25,6%). Một khảo sát vào tháng 1/2026 của Hội đồng Người tiêu dùng quận Hồng Khẩu (Thượng Hải) cho thấy mức chi tiêu trung bình hàng tháng cho thú cưng tập trung trong khoảng 500–1.000 Nhân dân tệ (70–140 USD), trong đó khoảng 10% được dành cho các dịch vụ.

Sự dịch chuyển này có thể dễ dàng nhận thấy ngay trên đường phố. Tháng 5/2025, Thượng Hải đã đưa vào vận hành tuyến giao thông “thân thiện với thú cưng” đầu tiên, trong khi mô hình “trường mẫu giáo cho chó” - nơi thú cưng được gửi theo ngày với lịch sinh hoạt bài bản khi chủ đi làm, thậm chí được phân nhóm theo tính cách - cũng nhanh chóng trở nên phổ biến.

CHĂM SÓC TINH THẦN CHO CHỦ NUÔI?

Trong thị trường chăm sóc sức khỏe thú cưng, các dịch vụ hiện được chia thành hai nhóm chính. Thứ nhất là các cơ sở thú y được cấp phép, nơi những liệu pháp như massage hay châm cứu được triển khai như một phần của thực hành y khoa chính thống.

Thứ hai là các studio chăm sóc thú cưng độc lập, tập trung vào các phương pháp tự nhiên, không xâm lấn - dựa trên nền tảng y học cổ truyền Trung Quốc để cung cấp các liệu pháp như xoa bóp, cứu ngải và chăm sóc bằng thảo dược.

Tuy nhiên, ngay trong xu hướng này tồn tại một nghịch lý. Nhiều chủ nuôi thú cưng cho rằng các dịch vụ như cứu ngải hay chăm sóc bằng thảo dược chủ yếu mang lại giá trị an ủi về mặt tinh thần, hơn là những hiệu quả đã được kiểm chứng bằng y khoa.

Li Feifei, một người nuôi ba chú mèo và có hiểu biết nhất định về y học cổ truyền Trung Quốc, chia sẻ: “Chó và mèo có tuổi thọ giới hạn. Không có bằng chứng khoa học nào cho thấy cứu ngải có thể kéo dài tuổi thọ của chúng. Điều này thiên về giá trị cảm xúc - sự an tâm cho chủ nuôi.”

Ở góc nhìn của người hành nghề, câu trả lời không đơn giản như vậy. Jin Rishan, một bác sĩ thú y theo y học cổ truyền tại Thượng Hải, bắt đầu chuyển sang châm cứu cho thú cưng từ năm 2011, sau khi điều trị các biến chứng thần kinh hậu đợt bùng phát bệnh care ở chó.

Ông Jin Rishan chuyên sử dụng châm cứu để điều trị tình trạng liệt - một phương pháp vẫn còn hiếm tại Trung Quốc - và hiện tiếp nhận khoảng 20 ca mỗi ngày, trong đó có những trường hợp đã phục hồi phần nào khả năng vận động ở các chi từng bị liệt.

Công việc của ông Jin Rishan từng được các hãng truyền thông như Time, Bloomberg và BBC đưa tin; tuy vậy, ông  cũng thừa nhận lĩnh vực này vẫn còn non trẻ, với nhiều phương pháp đang trong quá trình hoàn thiện.

Song song với làn sóng “nhân hóa” thú cưng, cũng xuất hiện những quan điểm phản biện. Evy Guo, nhà sáng lập SuYu - được xem là trung tâm chăm sóc sức khỏe thú cưng tự nhiên đầu tiên tại Thâm Quyến - chia sẻ với Jing Daily rằng nhiều vấn đề hành vi ở thú cưng không xuất phát từ bản thân chúng, mà từ việc con người hiểu sai nhu cầu của chúng. “Rất nhiều người không thực sự nhìn nhận chó như chính bản chất của loài chó,” bà Evy Guo cho biết.

Theo bà Evy Guo, một số chủ nuôi, bị chi phối bởi lo âu của chính mình, thường gửi thú cưng đến các cơ sở trông giữ ban ngày hoặc không gian giao tiếp xã hội - trong khi không phải con vật nào cũng phù hợp với mức độ tương tác cao. Những con chó có tính cách trầm hoặc nhạy cảm thậm chí có thể chịu căng thẳng nhiều hơn. “Không ít trường hợp, nhu cầu cảm xúc của chủ nuôi đã thay thế cho nhu cầu thực sự của thú cưng,” bà Evy Guo nhận định.

Xét cho cùng, sự chuyển dịch này chính là một sự đồng thuận mang tính xã hội: thú cưng không chỉ đơn thuần là vật nuôi - chúng là gia đình, là tấm gương phản chiếu, đồng thời là cầu nối dẫn con người đến với đời sống nội tâm của chính mình.