Phản ánh nguyện vọng của cử tri về việc ngưỡng 75 tuổi mới được trợ cấp hưu trí xã hội là quá muộn, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi kiến nghị cần hạ độ tuổi thụ hưởng chính sách này. Thực tế, nhiều người từ 70 tuổi đã suy giảm sức khỏe, không có lương hưu hay tích lũy, buộc phải sống phụ thuộc vào con cháu hoặc vật lộn lao động mưu sinh...

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.

75 TUỔI MỚI ĐƯỢC NHẬN TRỢ CẤP LÀ QUÁ MUỘN

Góp ý vào dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long đề nghị cho người từ đủ 70 tuổi trở lên được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Theo quy định hiện hành, người từ đủ 75 tuổi mới được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; riêng người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo thì được hưởng từ đủ 70 tuổi.

Nhấn mạnh đề nghị hạ độ tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi phản ánh, qua tiếp xúc, cử tri cho rằng trong điều kiện tuổi thọ bình quân của người dân ngày càng tăng, nhưng không phải người cao tuổi nào cũng có điều kiện sống và sức khỏe tốt, việc duy trì ngưỡng tuổi 75 mới được tiếp cận chính sách là tương đối muộn.

Thực tế, từ độ tuổi 70 trở đi, nhiều người đã suy giảm đáng kể sức khỏe, khả năng lao động và tạo thu nhập. Không ít người không có lương hưu, không có tích lũy, phải sống dựa vào con cháu hoặc tiếp tục lao động để trang trải cuộc sống.

Đối với người nghèo, người cận nghèo, hoàn cảnh này càng khó khăn hơn. Nếu phải chờ đến 75 tuổi mới được hưởng chính sách hỗ trợ thì một bộ phận người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn sẽ phải trải qua một khoảng thời gian khá dài mà chưa được tiếp cận chính sách an sinh này.

Luật hiện hành có quy định giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội trên cơ sở đề nghị của Chính phủ, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng của ngân sách nhà nước từng thời kỳ.

Căn cứ quy định trên, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ xem xét điều chỉnh theo hướng: người từ đủ 70 tuổi trở lên được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; trường hợp thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo thì từ đủ 65 tuổi.

"Đây là chính sách đầu tư cho an sinh xã hội, thể hiện trách nhiệm của Nhà nước đối với những người đã dành phần lớn cuộc đời đóng góp cho gia đình và xã hội. Để bảo đảm tính khả thi, Chính phủ cần đánh giá đầy đủ số lượng đối tượng, khả năng cân đối ngân sách và xây dựng lộ trình thực hiện phù hợp. Đồng thời, có thể nghiên cứu cơ chế điều chỉnh mức hưởng theo khả năng ngân sách và điều kiện kinh tế - xã hội từng thời kỳ", đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đề nghị.

CÂN NHẮC KHI MỞ RỘNG ĐỐI TƯỢNG THAM GIA BẢO HIỂM XÃ HỘI

Cùng với vấn đề mở rộng đối tượng hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, nhiều đại biểu Quốc hội cũng ủng hộ chủ trương mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, nhất là đối với lực lượng lao động phi chính thức và người có thu nhập từ các nền tảng số, song đề nghị cân nhắc lộ trình và điều kiện thực hiện.

Đại biểu Lê Hữu Trí, đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa nhấn mạnh, đây là nhóm lao động ngày càng đông đảo trong nền kinh tế, nhưng khả năng tiếp cận các chính sách an sinh xã hội hiện nay còn rất hạn chế.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần phân biệt rõ giữa mục tiêu với phương thức thực hiện. Nếu quy định đối tượng tham gia quá rộng trong khi chưa xác định rõ nghĩa vụ đóng, căn cứ tính mức đóng, trách nhiệm của các tổ chức nền tảng số và cơ chế bảo vệ người lao động, thì chính sách rất dễ phát sinh tranh chấp và tạo thêm gánh nặng tài chính cho những người có thu nhập thấp, thiếu ổn định.

Đại biểu Lê Hữu Trí cũng chỉ rõ, đối với người lao động làm việc theo khoán, theo đơn hàng hoặc làm việc cho nhiều nền tảng cùng một lúc, việc xác định thu nhập làm căn cứ đóng và phân chia trách nhiệm giữa các bên là vấn đề không đơn giản. Nếu thiết kế chính sách không phù hợp, người lao động có thể sẽ thấy chi phí gia tăng ngay trước mắt nhưng chưa thấy rõ lợi ích lâu dài, từ đó tìm cách né tránh tham gia.

Từ các phân tích, đại biểu đề nghị cần nghiên cứu quy định cụ thể nhóm đối tượng, thời điểm áp dụng, phương thức đóng và trách nhiệm của các bên liên quan; đồng thời đánh giá tác động kỹ lưỡng đối với từng nhóm lao động.

"Đề nghị xem xét lộ trình thực hiện từ năm 2028 đối với nhóm lao động trên nền tảng số nếu chưa đủ điều kiện triển khai ngay, nhằm có thêm thời gian hoàn thiện hạ tầng pháp lý, kết nối dữ liệu giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan thuế và các doanh nghiệp nền tảng số, kết hợp đẩy mạnh tuyên truyền để tạo sự đồng thuận cao trong xã hội", đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị.

Cùng góp ý về nội dung này, đại biểu Phạm Văn Hòa, đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp đề nghị Chính phủ và cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu, cân nhắc hết sức kỹ lưỡng quy định mở rộng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối các nhóm đối tượng.

Đại biểu chỉ rõ thực tế thời gian qua, mặc dù luật đã mở rộng thêm các nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc như: trong khu vực hợp tác xã, hộ kinh doanh, doanh nghiệp tư nhân..., nhưng số lượng người tham gia thực tế chưa nhiều, việc thực hiện còn bất cập.

Do đó, đại biểu đề nghị trước mắt cần tập trung nguồn lực vận động, thực hiện thật tốt đối với các đối tượng đã quy định trước đây, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Còn việc mở rộng bổ sung đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số sẽ xem xét khi tiến hành sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm xã hội.

Giải trình về việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, nhất là với người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải, cho biết cơ quan chủ trì soạn thảo dự kiến sẽ báo cáo Chính phủ giữ quy định hiện hành về việc giao Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc khi có nhóm đối tượng có việc làm thu nhập ổn định, thường xuyên, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng thời kỳ mà luật hiện hành chưa quy định cụ thể.

Trong đó, có nghiên cứu mở rộng đối người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số khi đủ điều kiện.

Cơ quan chủ trì soạn thảo dự kiến báo cáo Chính phủ tiếp tục nghiên cứu đánh giá để có đề xuất cấp có thẩm quyền khi trình đề án cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội, làm cơ sở quy định cụ thể khi sửa đổi toàn diện luật trong giai đoạn 2027 - 2028.

Về cắt giảm hồ sơ thủ tục hành chính, giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết việc bãi bỏ thủ tục hành chính theo nguyên tắc luật quy định thời điểm phát sinh quyền hưởng, cách nhận bồi thường.

Chính phủ quy định thành phần hồ sơ, thời hạn, trình tự việc sử dụng thay thế dữ liệu, bảo đảm chuyển đổi số không làm hạn chế quyền tiếp cận thực hiện và thụ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội, nhất là đối với người cao tuổi, người khuyết tật, người ở vùng sâu, vùng xa, người chưa có điều kiện sử dụng phương tiện điện tử.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng khẳng định, dự thảo nghị định về hồ sơ thủ tục bảo hiểm xã hội đang được xây dựng theo hướng cắt giảm thành phần hồ sơ, đẩy mạnh giao dịch điện tử, phát triển cơ sở dữ liệu, duy trì cơ chế thu chi chi trả phù hợp, chi trả hằng ngày đối với trường hợp tuổi cao, sức khỏe yếu.

Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu bổ sung làm rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương, nhất là chính quyền địa phương 2 cấp sau khi sắp xếp, trong đó có cấp xã như đề nghị của các đại biểu Quốc hội.