Bộ Tài chính cho biết doanh nghiệp có thể chủ động phân loại tài sản cố định (TSCĐ) căn cứ vào đặc điểm hoạt động và nhu cầu quản lý, thay vì phải đáp ứng ngưỡng nguyên giá tối thiểu 30 triệu đồng như quy định hiện hành. Tuy nhiên, ngưỡng 100 triệu đồng vẫn được duy trì khi xác định tài sản cố định phục vụ mục đích tính thuế thu nhập doanh nghiệp…

Sau hơn một thập kỷ thực hiện Thông tư số 45/2013/TT-BTC, sự thay đổi của môi trường kinh doanh, tính đa dạng của tài sản và yêu cầu nâng cao chất lượng thông tin tài chính đặt ra nhu cầu sửa đổi các quy định hiện hành.

Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính xây dựng dự thảo thông tư thay thế Thông tư số 45/2013/TT-BTC không chỉ điều chỉnh quy định về quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định mà còn bổ sung hướng dẫn về kế toán tài sản, phân loại tài sản nắm giữ để bán và tài sản hình thành từ các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư.

Dự thảo dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 và áp dụng từ năm tài chính 2027. Một trong những điểm đáng chú ý là thay đổi tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định.

BỎ NGƯỠNG GIÁ TRỊ TỐI THIỂU KHI GHI NHẬN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH

Theo Điều 4 dự thảo, tư liệu lao động được xác định là tài sản cố định hữu hình khi đồng thời đáp ứng hai tiêu chuẩn: (i) chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản và (ii) có thời gian sử dụng trên một năm.

Trên cơ sở đó, doanh nghiệp được chủ động phân loại tài sản đáp ứng hai tiêu chuẩn này thành tài sản cố định hoặc công cụ, dụng cụ, tùy theo đặc điểm kinh doanh, cách thức sử dụng, quy mô và yêu cầu quản lý. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải công bố danh mục hoặc nguyên tắc phân loại tài sản cố định hữu hình do đơn vị quyết định.

Cách tiếp cận mới khác với Thông tư số 45/2013/TT-BTC, vốn quy định tài sản cố định hữu hình phải có nguyên giá từ 30 triệu đồng trở lên, bên cạnh các điều kiện về lợi ích kinh tế trong tương lai và thời gian sử dụng.

Nếu được thông qua theo đề xuất, dự thảo sẽ không còn quy định một ngưỡng giá trị tối thiểu chung như điều kiện bắt buộc để ghi nhận tài sản cố định hữu hình trên sổ kế toán.

Thay vào đó, cách tiếp cận này mở rộng quyền chủ động cho doanh nghiệp trong việc phân loại tài sản theo đặc thù hoạt động và nhu cầu quản lý.

Tuy nhiên, quyền chủ động của doanh nghiệp cũng đi cùng trách nhiệm xây dựng nguyên tắc phân loại rõ ràng, nhất quán và minh bạch trong công tác kế toán.

Trong khi đề xuất bỏ ngưỡng giá trị tối thiểu chung đối với việc ghi nhận tài sản cố định trên sổ kế toán, dự thảo vẫn đặt ra tiêu chuẩn riêng đối với tài sản cố định phục vụ mục đích tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

NGƯỠNG 100 TRIỆU ĐỒNG VẪN ÁP DỤNG KHI TÍNH THUẾ

Cụ thể, Điều 26 Dự thảo quy định tài sản có nguyên giá từ 100 triệu đồng trở lên được phân loại là tài sản cố định và thực hiện khấu hao cho mục đích tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Riêng đối với tài sản có nguyên giá dưới 100 triệu đồng, chi phí được tính hoặc phân bổ dần vào chi phí được trừ khi tính thuế theo quy định của pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp. 

Điểm đáng chú ý là tiêu chuẩn ghi nhận tài sản trong kế toán và tiêu chuẩn xác định tài sản cố định phục vụ tính thuế không hoàn toàn đồng nhất. Do đó, cùng một tài sản có thể được xem xét theo những tiêu chí khác nhau tùy mục đích sử dụng thông tin.

Nếu quy định kế toán hướng đến việc phản ánh tài sản, chi phí và tình hình tài chính của doanh nghiệp thì quy định thuế xác định cách thức xử lý chi phí khi tính thu nhập chịu thuế.

Theo Bộ Tài chính, dự thảo phân định riêng tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định trong kế toán và tiêu chuẩn áp dụng khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Theo đó, tài sản dưới 100 triệu đồng vẫn có thể được doanh nghiệp ghi nhận là tài sản cố định trên sổ kế toán nếu đáp ứng tiêu chuẩn và nguyên tắc phân loại tại Điều 4.

Sự khác biệt giữa hai hệ thống tiêu chí đòi hỏi doanh nghiệp phân biệt rõ số liệu kế toán với số liệu phục vụ kê khai thuế. Doanh nghiệp cần đối chiếu quy định áp dụng cho từng mục đích để phản ánh đúng giá trị tài sản trên sổ sách, đồng thời xác định đúng chi phí được trừ theo quy định thuế.

Bên cạnh thay đổi về tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định, dự thảo còn đề cao vai trò chủ động và trách nhiệm xét đoán của doanh nghiệp trong việc xác định thời gian sử dụng hữu ích, phân loại tài sản và đánh giá khả năng thu hồi giá trị. Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp xây dựng nguyên tắc kế toán phù hợp với đặc điểm hoạt động, bảo đảm tính nhất quán và minh bạch trong quá trình thực hiện.

Bộ Tài chính cho biết dự thảo áp dụng đối với tất cả doanh nghiệp và các đơn vị sự nghiệp công lập áp dụng cơ chế tài chính doanh nghiệp. Ngược lại, dự thảo không áp dụng đối với doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp siêu nhỏ, hợp tác xã nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo phương pháp tỷ lệ phần trăm trên doanh thu và hộ kinh doanh thuộc các nhóm đã có chế độ kế toán riêng.