Quốc hội giao Chính phủ phấn đấu thu ngân sách nhà nước năm 2027 tăng khoảng 9,1% so với thực hiện năm 2026, đồng thời siết chặt kỷ luật tài chính, chống thất thu, mở rộng cơ sở thu. Đáng chú ý, ngay từ đầu năm, ngân sách sẽ tiết kiệm 5% chi đầu tư công và 10% chi thường xuyên để bổ sung nguồn lực cho các nhiệm vụ trọng điểm và an sinh xã hội…

Sáng 9/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 với 471/471 đại biểu có mặt tán thành, đạt 100%.

Nghị quyết gồm 6 điều, quy định về tổng thu, tổng chi, mức bội chi ngân sách nhà nước; phân chia nguồn thu giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương; điều hành ngân sách năm 2026 và chính sách tiền lương, chính sách xã hội.

Theo Nghị quyết được thông qua, tổng số thu ngân sách nhà nước năm 2027 là 3.334.338 tỷ đồng. Đối với chi ngân sách nhà nước được quyết định ở mức 4.073.935 tỷ đồng. 

Đồng thời, Nghị quyết xác định mức bội chi ngân sách nhà nước năm 2027 là 739.597 tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP. Trong đó, bội chi ngân sách trung ương là 588.818 tỷ đồng, tương đương 3,6% GDP; bội chi ngân sách địa phương là 150.779 tỷ đồng, tương đương 0,9% GDP. Tổng mức vay của ngân sách nhà nước là 1.279.717 tỷ đồng.

PHẤN ĐẤU TĂNG THU NGÂN SÁCH KHOẢNG 9,1%

Về nhiệm vụ thu ngân sách, Quốc hội giao Chính phủ tiếp tục hoàn thiện hệ thống thuế và chính sách thu theo hướng minh bạch, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; phấn đấu thu ngân sách nhà nước năm 2027 tăng khoảng 9,1% so với thực hiện năm 2026.

Cùng với việc mở rộng cơ sở thu, Chính phủ được yêu cầu tăng cường chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế và thu hồi nợ thuế. Các lĩnh vực có tiềm năng thu như thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, hoạt động khai thác khoáng sản cần được quản lý chặt chẽ hơn, bảo đảm thu đúng, thu đủ, hạn chế thất thoát nguồn thu ngân sách.

Nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 dành để xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền (bao gồm cả số vốn đã phân bổ nhưng chưa sử dụng hết và số vốn chưa phân bổ) được chuyển sang năm 2027 để tiếp tục thực hiện.

Trong điều hành ngân sách, Chính phủ cần chủ động đánh giá tác động của những biến động kinh tế - xã hội hoặc chính sách mới đến nguồn thu. Trường hợp có thay đổi lớn ảnh hưởng đến dự toán, việc đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ tài chính - ngân sách năm 2027 sẽ căn cứ vào dự toán đã được điều chỉnh.

Về nguồn chi, Nghị quyết yêu cầu tiết kiệm ngay khi phân bổ ngân sách từ đầu năm 5% chi đầu tư công để bổ sung nguồn lực cho các dự án trọng điểm, cấp thiết; đồng thời tiết kiệm 10% chi thường xuyên, không bao gồm tiền lương, các khoản có tính chất tiền lương và chi cho con người, để bổ sung nguồn thực hiện chính sách an sinh xã hội.

Việc phân bổ và sử dụng ngân sách cũng phải gắn với khả năng triển khai, giải ngân và hấp thụ vốn của từng cơ quan, đơn vị, địa phương. Nghị quyết yêu cầu ưu tiên bố trí kinh phí cho các nhiệm vụ theo nghị quyết, kết luận của Đảng, tránh bố trí trùng lặp, dàn trải hoặc vượt quá khả năng thực hiện.

Cùng với đó, công tác quản lý bội chi ngân sách nhà nước, bội chi ngân sách địa phương, mức vay nợ của chính quyền địa phương và nghĩa vụ trả nợ của Chính phủ phải được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm an toàn tài chính quốc gia.

Quốc hội cũng yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính - ngân sách, đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong quản lý, phân bổ và sử dụng ngân sách. Các hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát việc giao dự toán và thực hiện ngân sách cần được đẩy mạnh; những trường hợp vi phạm phải được xử lý theo quy định.

MỞ RỘNG NGUỒN CẢI CÁCH TIỀN LƯƠNG CHO CHÍNH SÁCH AN SINH

Theo đó, phạm vi sử dụng nguồn tích lũy cải cách tiền lương trung ương được mở rộng, không chỉ phục vụ việc điều chỉnh tiền lương mà còn bảo đảm nguồn lực cho các chính sách xã hội như lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi người có công và tinh giản biên chế.

Đối với địa phương, nguồn cải cách tiền lương còn dư được phép sử dụng để thực hiện chính sách an sinh xã hội do Trung ương ban hành và chính sách tinh giản biên chế. 

Bên cạnh đó, Nghị quyết đồng thời yêu cầu các bộ, cơ quan trung ương và địa phương tiếp tục tạo nguồn thực hiện cải cách tiền lương và loại trừ một số khoản thu khi xác định số tăng thu ngân sách địa phương dành cho nhiệm vụ này.

Đối với kinh phí cải cách tiền lương do ngân sách trung ương giao cho các cơ quan, đơn vị hoặc bổ sung cho địa phương nhưng đến cuối năm chưa sử dụng hết, kể cả kinh phí năm 2026, Nghị quyết yêu cầu hoàn trả về nguồn tích lũy cải cách tiền lương trung ương, không được sử dụng cho mục đích khác.

Nguồn tiết kiệm chi thường xuyên ngân sách nhà nước năm 2026  của các bộ, cơ quan trung ương được bổ sung vào nguồn cải cách tiền lương ngân sách trung ương.

Đối với số tiết kiệm từ chi thường xuyên của địa phương, cho phép sử dụng để chi các chính sách an sinh xã hội do Trung ương ban hành năm 2026 (phần kinh phí yêu cầu địa phương đảm bảo). Số còn lại dành chi cho các dự án hạ tầng trọng điểm, trường hợp không sử dụng hết trong năm 2026 thì được chuyển nguồn sang năm 2027 để tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ này, Nghị quyết nêu rõ.

Về giám sát và kiểm toán việc thực hiện Nghị quyết, Quốc hội giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, giám sát việc thực hiện Nghị quyết này.

Đối với Kiểm toán nhà nước, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, tiến hành kiểm toán việc thực hiện Nghị quyết này bảo đảm đúng quy định của pháp luật, Nghị quyết nêu rõ.