
Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva cảnh báo các ngân hàng trung ương toàn cầu cần thận trọng tính đến khả năng làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) chững lại khi hoạch định chính sách tiền tệ để chống lạm phát. Sự phụ thuộc lớn vào AI cùng mức định giá cổ phiếu công nghệ quá cao đang gây ra những biến động mạnh trên thị trường tài chính, làm phức tạp thêm nỗ lực ổn định giá cả. Thị trường gần đây đã chứng kiến những đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ mạnh mẽ do lo ngại về sự thay đổi chính sách tại Mỹ. Việc Đảng Dân chủ có khả năng thắt chặt giám sát AI và hạn chế xây dựng trung tâm dữ liệu sau bầu cử đã khiến nhà đầu tư lo ngại, dẫn đến tình trạng tháo chạy sang trái phiếu trú ẩn. Áp lực này càng gia tăng khi nhiều quỹ đầu cơ và cá nhân đối mặt với lệnh gọi ký quỹ, trong khi những khoản chi khổng lồ cho cơ sở hạ tầng AI vẫn chưa mang lại lợi nhuận tương xứng. Mặc dù AI từng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và bù đắp cú sốc năng lượng từ xung đột Trung Đông, nhưng nó cũng tiềm ẩn rủi ro gây mất ổn định tài chính. IMF từng dự báo nếu đầu tư AI đột ngột chấm dứt, GDP toàn cầu đến năm 2028 có thể giảm 1,1% và GDP Mỹ giảm 1,8%. Trong bối cảnh các ngân hàng trung ương lớn như Fed, ECB, BOE và BOJ vẫn dự kiến tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát, việc AI suy yếu sẽ tạo ra tình thế lưỡng nan: áp lực lạm phát có thể giảm nhưng tăng trưởng kinh tế sẽ mất đi động lực quan trọng. Nếu lãi suất tiếp tục tăng quá mức trong khi tâm lý tiêu dùng suy yếu do thị trường tài chính sụt giảm, gánh nặng lên nền kinh tế sẽ càng trở nên trầm trọng.
Cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu hiện đang diễn ra với sự áp đảo tuyệt đối từ Mỹ và Trung Quốc, theo phân tích từ Báo cáo Phát triển Thế giới 2026 của Ngân hàng Thế giới (WB) dựa trên dữ liệu từ Epoch AI. Mỹ hiện đứng đầu thế giới khi nắm giữ 50% số lượng các mô hình AI, tiếp theo là Trung Quốc với 24%. Các quốc gia khác như Anh (5,2%) và Canada (3,1%) có khoảng cách rất xa, trong khi không một nền kinh tế nào khác vượt quá tỷ lệ 2,3%. Vị thế dẫn đầu của Mỹ được xây dựng dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa nguồn vốn đầu tư mạo hiểm dồi dào, sự hiện diện của các tập đoàn công nghệ hàng đầu như OpenAI, Google, Anthropic, cùng hạ tầng điện toán đám mây và khả năng tiếp cận chip tiên tiến. Sự hỗ trợ từ chính sách chính phủ và nguồn tài trợ liên bang đã tạo nên một hệ sinh thái AI vững chắc, giúp Mỹ không chỉ dẫn đầu về số lượng mô hình mà còn vận hành những chatbot phổ biến nhất thế giới. Trong khi đó, dù tỷ trọng thấp hơn Mỹ, Trung Quốc vẫn thể hiện năng lực công nghệ đáng gờm thông qua các đơn vị như DeepSeek và Alibaba, đặc biệt là trong việc phát triển các mô hình chi phí thấp và trọng số mở nhằm thu hẹp khoảng cách hiệu năng. Trung Quốc cũng nắm lợi thế lớn về khoáng sản then chốt cho hạ tầng AI, dù vẫn đối mặt với thách thức về năng lực điện toán và vốn. Ngược lại, châu Âu chiếm tỷ trọng nhỏ do thị trường vốn phân mảnh, thiếu nhà đầu tư quy mô lớn và hạn chế về hạ tầng điện toán cũng như những bất định về quy định. Điều này khiến khu vực này đối mặt với nguy cơ phụ thuộc vào các nhà cung cấp từ Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, WB nhấn mạnh rằng các nền kinh tế không nhất thiết phải tự phát triển mô hình tiên phong tốn kém mà vẫn có thể thu lợi ích lớn bằng cách điều chỉnh và ứng dụng các hệ thống AI hiện có.
Các quan chức Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), bao gồm bà Mary Daly, bà Beth Hammack và ông Thomas Barkin, đều thống nhất về sự cần thiết phải tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ để đưa lạm phát quay trở lại mức mục tiêu 2%. Dù ủng hộ việc tăng lãi suất, các nhà hoạch định chính sách nhấn mạnh một lộ trình thận trọng, điều chỉnh dần dần với các mức tăng nhỏ nhưng thường xuyên nhằm giảm thiểu xáo trộn cho hộ gia đình, doanh nghiệp và thị trường tài chính. Bà Mary Daly chỉ ra rằng dù thị trường lao động Mỹ vẫn vững chắc với số lượng việc làm tăng vượt dự báo, nhưng người dân đang bị mắc kẹt trong vòng xoáy lạm phát kéo dài, khiến tiền lương thực tế sụt giảm. Sự thận trọng trong việc điều chỉnh lãi suất hiện nay là cần thiết do thế giới còn nhiều bất ổn và Fed cần thu thập thêm dữ liệu để xác định thời điểm cũng như mức độ thắt chặt phù hợp. Áp lực lạm phát tại Mỹ trở nên trầm trọng hơn sau khi ông Donald Trump áp thuế quan lên hàng hóa nhập khẩu, cùng với căng thẳng Mỹ-Iran và làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, triển vọng lạm phát có thể hạ nhiệt nếu Đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội và đưa ra các hạn chế đối với hạ tầng công nghệ, từ đó giảm nhu cầu thiết bị và áp lực giá cả. Các phân tích từ Evercore ISI cho thấy thách thức trong cấp phép dự án AI tại các bang lớn có thể làm chậm tốc độ đầu tư, giúp cân bằng cung cầu và giảm áp lực tăng lãi suất quá mức. Trong khi đó, TD Securities dự báo Fed sẽ nâng lãi suất thêm tổng cộng 0,5 điểm phần trăm từ nay đến hết quý 1/2027, trừ khi các xung đột địa chính trị chấm dứt hoặc đầu tư AI sụt giảm đáng kể.
Mưa lũ những ngày qua khiến nhiều khu vực tại Thanh Hóa chìm trong nước, hàng nghìn hộ dân bị ảnh hưởng. Chính quyền các địa phương đang huy động lực lượng, phương tiện hỗ trợ người dân, chủ động triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn.
Đằng sau những con số tăng trưởng ấn tượng của kinh tế 10 tháng còn nhiều vấn đề cần được nhìn nhận thấu đáo. Đà tăng trưởng sản xuất đang đối mặt với trở ngại về đơn hàng xuất khẩu và nguồn cung nguyên vật liệu; vốn FDI đăng ký tăng mạnh nhưng mức độ lan tỏa đến khu vực kinh tế trong nước còn hạn chế; xuất khẩu tiếp tục phụ thuộc lớn vào khu vực FDI; nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu; sức mua trong nước chưa tạo được động lực tương xứng với quy mô nền kinh tế. Trong khi đó, áp lực chi phí đầu vào và mặt bằng giá cả vẫn hiện hữu.