Với hơn 1.350 làng nghề và làng có nghề, Hà Nội sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa đặc sắc để phát triển du lịch. Những hàm lượng văn hóa có tuổi đời nghìn năm từ các vùng quê đồng thời là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển công nghiệp văn hóa và sáng tạo…

Hà Nội đặt mục tiêu đón 47 - 50,5 triệu lượt khách du lịch vào năm 2030, với tổng thu từ khách đạt 295 - 340 nghìn tỷ đồng. Để hiện thực hóa mục tiêu này, thủ đô hướng tới khai thác hiệu quả di sản, làng nghề, ẩm thực và sức sáng tạo đương đại, tạo nên những trải nghiệm mang dấu ấn riêng. 

Điển hình, nhờ sở hữu lợi thế cửa ngõ hàng không cùng tài nguyên văn hóa, sinh thái đa dạng, xã Nội Bài đang tìm kiếm sự đồng hành của doanh nghiệp lữ hành để hình thành sản phẩm du lịch có thể khai thác thực tế. Mới đây, các doanh nghiệp lữ hành đã có chuyến khảo sát đền, chùa Thanh Nhàn, Việt Phủ Thành Chương và cơ sở sản xuất bánh chưng xanh Hải Yến 20.

Chuyến khảo sát giúp doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp điểm đến, sản phẩm địa phương, từ đó trao đổi về khả năng xây dựng tour và tổ chức đón khách. Theo ông Phan Huy Cường, Trưởng phòng Lữ hành, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội: “Địa phương có thể nghiên cứu các chương trình tham quan nửa ngày hoặc một ngày phù hợp với khách quá cảnh, nối chuyến, khách công vụ và chuyên gia làm việc tại khu vực sân bay”.

Theo lãnh đạo xã Nội Bài, địa phương có 7 di tích được xếp hạng cấp quốc gia, cùng các di tích cấp thành phố, điểm đến văn hóa, sinh thái và sản phẩm nông nghiệp. Trên địa bàn có 34 sản phẩm OCOP, gồm 24 sản phẩm đạt 4 sao và 10 sản phẩm đạt 3 sao. Trong nhóm tài nguyên văn hóa, đền Thanh Nhàn tại thôn Trung là di tích được xếp hạng cấp quốc gia, gắn với truyền thuyết Thánh Gióng. Bên cạnh di tích, Việt Phủ Thành Chương mở ra khả năng phát triển trải nghiệm về kiến trúc, mỹ thuật và văn hóa Việt Nam.

Cùng với đó, hồ Đồng Quan cùng không gian mặt nước, rừng và cảnh quan là nguồn lực cho du lịch sinh thái và hoạt động ngoài trời… Từ thực tế sản xuất, bà Nguyễn Thị Hải Yến, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Thương mại Hải Yến, cho biết bánh chưng xanh Hải Yến 20 đã được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao. Doanh nghiệp định hướng phát triển cơ sở sản xuất thành điểm dừng chân, nơi khách có thể tìm hiểu quy trình làm bánh chưng truyền thống. 

Ngày 22/10, chương trình khảo sát chất lượng dịch vụ, kết nối điểm đến du lịch xã Sơn Đồng với các doanh nghiệp lữ hành trên địa bàn TP. Hà Nội cũng đã tập trung thảo luận những việc cần triển khai để đưa làng nghề truyền thống vào các chương trình du lịch.

Sơn Đồng nổi tiếng với nghề chạm khắc gỗ, sơn son thếp vàng. Việc Sơn Đồng được công nhận là Làng thủ công thế giới về tác phẩm chạm khắc gỗ tâm linh và sơn mài mạ vàng đã mở thêm cơ hội quảng bá sản phẩm, giới thiệu giá trị nghề truyền thống tới du khách trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, từ một làng nghề có tiếng trở thành điểm đến du lịch có khả năng đón khách thường xuyên vẫn còn nhiều việc phải làm.

Theo đánh giá tại hội nghị, Sơn Đồng hiện thiếu bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng; một số tuyến đường trong khu dân cư nhỏ hẹp, dịch vụ ăn uống và lưu trú còn hạn chế. Hoạt động tham quan tại các cơ sở sản xuất chủ yếu diễn ra riêng lẻ, chưa có chương trình thống nhất để doanh nghiệp lữ hành giới thiệu và khai thác ổn định.

Bà Đặng Thị Thọ, Trưởng đại diện Phoenix Voyages, đề xuất địa phương xây dựng 3 – 4 phương án tham quan, kết nối điểm tìm hiểu Tổ nghề, bảo tàng và ít nhất hai cơ sở sản xuất. Theo đó, khi có sơ đồ tuyến và nội dung chương trình cụ thể, doanh nghiệp sẽ thuận lợi hơn trong việc giới thiệu, bán tour, đồng thời giúp hướng dẫn viên tổ chức tham quan thống nhất.

Trước đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội cũng đã tổ chức chương trình khảo sát và kết nối điểm đến du lịch Chuyên Mỹ. Đây là địa phương có nhiều làng nghề truyền thống, di tích lịch sử, văn hóa và cảnh quan nông thôn đặc trưng. Trong đó, nghề khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ nổi tiếng với kỹ thuật chế tác tinh xảo.

Bên cạnh đó, làng cổ Cựu còn khoảng 40 ngôi nhà cổ mang dấu ấn kiến trúc Đông Dương cùng nghề may comple truyền thống. Hiện Hiệp hội Du lịch Hà Nội đang nghiên cứu khả năng hình thành tuyến du lịch phía Nam Thủ đô, kết nối chùa Đậu, xã Chuyên Mỹ và làng hoa cây cảnh Hồng Vân thành chương trình tham quan trong ngày. 

Có thể thấy với các làng nghề, vấn đề hiện nay không phải thiếu tài nguyên mà là khả năng tổ chức, liên kết và chuyển hóa những giá trị sẵn có thành sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh. Khi nghệ nhân trở thành người giới thiệu nghề, cơ sở sản xuất trở thành điểm trải nghiệm... du lịch làng nghề mới có thể tạo thêm động lực phát triển kinh tế nông thôn, đồng thời góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống.

Giới chuyên gia nhận định mục tiêu đón khoảng 50 triệu lượt khách vào năm 2030 đòi hỏi Hà Nội không chỉ mở rộng quy mô mà còn nâng cao chất lượng trải nghiệm. Kết nối di sản, nghề truyền thống, ẩm thực và sức sáng tạo thành những sản phẩm đặc sắc là hướng đi đúng đắn giúp thủ đô phát huy nguồn lực văn hóa và khẳng định bản sắc riêng.

Cùng với đó, Hà Nội định hướng hình thành 3 - 5 trung tâm công nghiệp văn hóa, 2 - 3 khu phố thương mại và văn hóa, phát triển 3 - 5 tuyến phố đi bộ gắn với ẩm thực, biểu diễn văn hóa theo chủ đề và du lịch đêm; xây dựng 3 - 5 mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn và 2 - 3 tổ hợp du lịch thể thao chuyên nghiệp. Việc đa dạng hóa sản phẩm giúp thủ đô giảm sự phụ thuộc vào các điểm tham quan truyền thống, mở rộng không gian trải nghiệm và gia tăng mức chi tiêu của du khách.

Theo lộ trình, trong tháng 11 và 12/2026, Hà Nội dự kiến hoàn thiện, công bố danh mục sản phẩm du lịch đặc trưng, sản phẩm theo mùa và sự kiện thường niên năm 2027, đồng thời tích hợp thông tin trên nền tảng HanoiGo. Trong quý 4/2026, thành phố xây dựng tiêu chí, lập danh mục các mô hình phố đi bộ, du lịch nông nghiệp, nông thôn và tổ hợp du lịch thể thao. Thủ đô sẽ hoàn thiện phương án trong nửa đầu năm 2027, tiến tới thí điểm những mô hình đủ điều kiện trong nửa cuối năm 2027.