Giá năng lượng tăng cao làm gia tăng áp lực lạm phát tại khu vực eurozone, đặt ra khả năng cao Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tăng lãi suất trong cuộc họp diễn ra vào tuần tới..

Trong phiên giao dịch ngày 2/9, giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2023, do căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại trong tuần này.

Giá năng lượng tăng cao làm gia tăng áp lực lạm phát tại khu vực eurozone, đặt ra khả năng cao Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tăng lãi suất trong cuộc họp diễn ra vào tuần tới.

Tại trung tâm giao dịch TTF ở Hà Lan, giá khí đốt đã vượt ngưỡng 75 euro/MWh lần đầu tiên kể từ khi chiến tranh Mỹ - Iran bắt đầu vào vào cuối tháng 2, đồng thời là mức cao nhất kể từ đầu năm 2023.

Bước leo thang mới nhất của giá khí đốt ở châu Âu diễn ra sau một loạt các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Iran vào thứ Ba - đợt tấn công thứ hai trong những ngày gần đây sau khi tình hình tương đối lắng dịu trong tháng 8.

Ông Mike Bell, trưởng bộ phận chiến lược thị trường tại công ty RBC BlueBay Asset Management, nhận định với tờ báo Financial Times: "Kỳ vọng rằng cuộc xung đột này sẽ kết thúc trước dịp Giáng sinh đang nhanh chóng tan đi. Đó là lý do khiến giá năng lượng tăng”.

DỰ TRỮ KHÍ ĐỐT CỦA CHÂU ÂU THẤP ĐÁNG BÁO ĐỘNG

Giá khí đốt ở châu Âu tăng cao trong bối cảnh dự trữ khí đốt của khu vực này giảm xuống mức thấp nhất trong 13 năm giữa lúc mùa đông đang tới gần. Dữ liệu từ cơ quan Hạ tầng Khí đốt châu Âu (GIE) cho thấy trong tuần cuối cùng của tháng 8, mức dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) chỉ đạt 63%, thấp hơn nhiều so với mức bình quân 80% tại cùng thời điểm trong những năm gần đây và thuộc hàng thấp kỷ lục tại thời điểm này hàng năm.

Theo ông Greg Molnar, một chuyên gia phân tích về thị trường khí đốt châu Âu, với tốc độ bơm khí vào kho dự trữ đang diễn ra chậm chạp như hiện nay, nhiều khả năng EU sẽ bước vào mùa mùa đông năm nay với lượng khí dự trữ thấp hơn khoảng 1/5 so với mức trung bình 5 năm và ở mức thấp nhất kể từ năm 2013.

"Mức dự trữ thấp đương nhiên làm gia tăng nguy cơ biến động giá mạnh trong mùa đông”, ông Molnar nhận định trong một bài đăng trên LinkedIn, cho rằng tình hình có thể trở nên tồi tệ hơn nếu có các đợt rét đậm làm tăng nhu cầu sử dụng khí đốt trong mùa đông.

Việc gia tăng lượng khí đốt dự trữ của EU để đạt mục tiêu (đã được điều chỉnh giảm) là lấp đầy 80% công suất trước khi mùa đông bắt đầu đang gặp nhiều khó khăn, do chiến tranh gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động xuất khẩu dầu và khí đốt từ Vùng Vịnh.

Đợt rét kéo dài vào cuối mùa đông năm ngoái cùng nhu cầu sử dụng khí đốt để phát điện cao hơn mức bình thường trong các đợt nắng nóng mùa hè này tại châu Âu cũng góp phần làm cạn dự trữ khí đốt của khối. Thông thường, các đơn vị vận hành kho chứa sẽ tiến hành bơm đầy khí vào mùa hè, thời điểm cả nhu cầu và giá cả đều ở mức thấp.

Giá khí đốt trên thị trường châu Âu đã "duy trì trạng thái tương đối ổn định" trong mùa hè này nhờ kỳ vọng rằng eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại và dự trữ cho mùa đông có thể được bổ sung. Tuy nhiên, theo ông Bjarne Schieldrop - chuyên gia phân tích hàng hóa cấp cao tại ngân hàng SEB - ở thời điểm hiện tại, "không ai kỳ vọng eo biển Hormuz sẽ sớm được mở lại”.

"Hệ quả là thị trường khí đốt tự nhiên châu Âu đã xuất hiện tâm lý hoảng loạn nhẹ về viễn cảnh mùa đông trong tuần qua”, ông Schieldrop với tờ báo Guardian.

Mặc dù châu Âu được dự báo sẽ không rơi vào tình trạng thiếu hụt nguồn cung khí đốt vật lý trong mùa đông này, nhưng giới giao dịch vẫn dự báo giá cả sẽ tăng cao.

Theo các chuyên gia phân tích tại ngân hàng Goldman Sachs, nếu không có nguồn khí đốt xuất khẩu trở lại từ Trung Đông, giá khí đốt tham chiếu tại châu Âu "nhiều khả năng sẽ phải vượt mốc 100 Euro/MWh" mới có thể thu hút đủ lượng khí đốt nhập khẩu nhằm đáp ứng nhu cầu trong mùa đông.

ÁP LỰC LẠM PHÁT VÀ LÃI SUẤT

Do giá năng lượng tăng cao, tốc độ lạm phát hàng năm trong khu vực đồng euro đã tăng lên mức 3,3% vào trong tháng 8 vừa qua - theo số liệu chính thức được cơ quan thống kê Eurostat công bố trong tuần này.

Mức lạm phát này tăng tốc từ con số 2,9% của tháng 7, đồng thời là mức cao nhất trong 3 năm qua. Trong đó, giá năng lượng tăng 14,3% so với cùng kỳ năm ngoái.

Các nhà kinh tế của ECB cho biết đợt tăng giá năng lượng lần này không giống như đợt tăng do nhu cầu thúc đẩy trong giai đoạn 2021-2022. Một báo cáo hôm 1/9 của ECB nhận định giá năng lượng cao hơn là động lực chính của lạm phát trong khu vực đồng euro ở thời điểm hiện tại.

"Lần này, cú sốc nguồn cung năng lượng chiếm ưu thế, trong khi nhu cầu và các biện pháp kích thích kinh tế của chính phủ chỉ đóng một vai trò nhỏ. Những khác biệt này là chìa khóa để lý giải cách phản ứng chính sách tiền tệ khác nhau”, báo cáo có đoạn viết.

Theo báo cáo, yếu tố nguồn cung năng lượng bất lợi đóng góp khoảng 90% mức tăng lạm phát năng lượng trong thời gian từ tháng 1-5/2026. Do việc tăng lãi suất không giải quyết được vấn đề nguồn cung năng lượng, nên sau khi chiến tranh bùng nổ ở Trung Đông vào cuối tháng 2, ECB đã không tăng lãi suất ngay lập tức.

Đến ngày 11/6, ECB mới thực hiện đợt tăng lãi suất đầu tiên trong 3 năm, nâng lãi suất từ 2% lên 2,25%, nhằm kiềm chế lạm phát. Ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất của ECB vào thời điểm đó, với giả định chiến tranh kết thúc sớm, tốc độ lạm phát ở eurozone cũng khó trở lại mục tiêu 2% trước năm 2027.

Tuy nhiên, với chiến tranh kéo dài và lạm phát tăng tốc, giới phân tích hiện dự báo ECB sẽ tăng lãi suất một lần nữa, từ 2,25% lên 2,5%, tại cuộc họp chính sách tiền tệ ngày 10/9.

Báo cáo của ECB nhấn mạnh rằng phản ứng của chính sách tiền tiền tệ lần này diễn ra "dần dần" hơn, khác với giai đoạn 2021-2022 khi "ECB đã tăng lãi suất một cách mạnh mẽ và liên tục”.

Không giống như hiện tại, đợt tăng lạm phát giai đoạn 2021-2022 được thúc đẩy bởi "sự kết hợp của các yếu tố cung và cầu lớn và chưa từng có”. Mặc dù năng lượng đóng vai trò, nhưng đó "không phải là yếu tố duy nhất”, ECB giải thích.

Khi đó, “các yếu tố nguồn cung bao gồm sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu và cú sốc cung năng lượng, đặc biệt là do cuộc chiến tranh giữa Nga và Ukraine. Các yếu tố nhu cầu bao gồm sự phục hồi nhanh chóng của nhu cầu sau đại dịch, được thúc đẩy bởi các chính sách tài khóa và tiền tệ nới lỏng”, theo báo cáo.