Trong số hơn 2.000 cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính nằm trong danh mục cập nhật, có 157 cơ sở có vốn đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam thuộc diện bắt buộc tuân thủ nghĩa vụ kiểm kê, báo cáo phát thải và các yêu cầu liên quan về lập kế hoạch giảm phát thải, chiếm 7% số doanh nghiệp...

Nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam cũng như Nhật bản nắm bắt, thực hiện các quy định kiểm kê khí nhà kính, ngày 6/3, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Bộ Môi trường Nhật Bản tổ chức cuộc họp “Các quy định về Nghị định 119/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP) về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozone”. Chương trình với sự phối hợp thực hiện từ Trung tâm Hợp tác Môi trường Hải ngoại Nhật Bản và Công ty Cổ phần Tư vấn Năng lượng và Môi trường (VNEEC).

157 CƠ SỞ CÓ VỐN ĐẦU TƯ NHẬT BẢN TẠI VIỆT NAM THUỘC DIỆN TUÂN THỦ NGHĨA VỤ KIỂM KÊ KHÍ NHÀ KÍNH

Trong những năm qua, Việt Nam đã có những văn bản pháp lý yêu cầu thực hiện kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở và lập kế hoạch giảm phát thải.

Ông Lê Ngọc Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, cho biết Nghị định số 06/2022/NĐ-CP quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; đặt nền móng cho hệ thống quản lý phát thải khí nhà kính tại Việt Nam, bao gồm kiểm kê khí nhà kính, thực hiện các biện pháp giảm phát thải và từng bước hình thành thị trường carbon trong nước.

Sau hơn hai năm triển khai, trên cơ sở thực tiễn và tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 119/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 06/2022/NĐ-CP nhằm hoàn thiện khung pháp lý về giảm phát thải khí nhà kính, tăng cường tính công bằng, minh bạch và chuẩn bị cho việc vận hành thị trường carbon tại Việt Nam trong giai đoạn tới.

Nghị định số 119/2025/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng, trong đó có hoàn thiện cơ chế phân bổ và quản lý hạn ngạch phát thải khí nhà kính, hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường carbon. Nghị định 119 cũng cũng bổ sung quy định về thẩm định kết quả giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời, tăng cường tính công bằng, minh bạch, phù hợp với thông lệ quốc tế.

Cụ thể, Nghị định số 119/2025/NĐ-CP đã làm rõ hơn cơ chế xác định, phân bổ và quản lý hạn ngạch phát thải khí nhà kính đối với các cơ sở phát thải khí nhà kính thuộc danh mục phải kiểm kê khí nhà kính trong Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về ban hành Danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính (cập nhật).

Quy định này tạo cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai cơ chế phân bổ hạn ngạch phát thải trong các lĩnh vực phát thải lớn; đồng thời cho phép doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc quản lý, triển khai hạn ngạch được phân bổ, bao gồm khả năng chuyển đổi, trao đổi hoặc sử dụng để bù trừ phát thải khí nhà kính theo quy định. Theo Cục Biến đổi khí hậu, đây là bước chuẩn bị quan trọng cho vận hành thị trường carbon của Việt Nam theo lộ trình.

Theo danh mục cập nhật tại Quyết định 13/2024/QĐ-TTg, trong số 2166 cơ sở, có 157 doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam thuộc diện bắt buộc tuân thủ nghĩa vụ kiểm kê, báo cáo phát thải khí nhà kính và các yêu cầu liên quan về lập kế hoạch giảm phát thải, chiếm 7% số doanh nghiệp. Có 1 cơ sở sản xuất thép và 1 cơ sở sản xuất xi măng được phân bổ hạn ngạch thí điểm giai đoạn 2025-2026.

Do đó, cuộc họp tạo cơ hội để các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp trao đổi sâu hơn về các quy định kỹ thuật, đặc biệt là những nội dung có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp Nhật Bản đang đầu tư và hoạt động tại Việt Nam.

Thông qua hội thảo tạo diễn đàn trao đổi thông tin và cung cấp hướng dẫn thực tiễn, hỗ trợ các doanh nghiệp Nhật Bản thuộc diện áp dụng thực hiện đúng các nghĩa vụ pháp lý và chuẩn bị cho chu kỳ kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở lần thứ hai, dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 3/2027. Bên cạnh đó, cung cấp thông tin cơ hội và nguồn lực hỗ trợ để doanh nghiệp triển khai hoạt động giảm phát thải và đầu tư bền vững.

Các chuyên gia Việt Nam, Nhật Bản đã cung cấp thông tin về các cơ hội và nguồn lực hỗ trợ để doanh nghiệp triển khai hoạt động giảm phát thải và đầu tư bền vững; quy định và hướng dẫn triển khai liên quan đến báo cáo kiểm kê khí nhà kính, xây dựng kế hoạch giảm nhẹ; việc hỗ trợ kỹ thuật và nguồn lực cần thiết; định hướng tương lai về hệ thống báo cáo kiểm kê trực tuyến…

Đại diện Cục Biến đổi khí hậu cho biết đang tiến hành cập nhật quyết định 13 theo theo phương pháp mới, bên cạnh nâng cao chất lượng rà soát sẽ gắn với mã số thuế để tạo điều kiện cho doanh nghiệp khi tham gia thị trường carbon, trao đổi bù trừ tín chỉ carbon thời gian tới. Theo quy định, đến 31/3/2027, các doanh nghiệp Nhật Bản cũng như các cơ sở trong danh mục mới sẽ phải nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính.

Đáng chú ý, xu hướng hiện nay có thể sẽ không triển khai kiểm kê khí nhà kính 2 năm/lần mà làm hàng năm. Để giảm thiểu áp lực, khó khăn cho doanh nghiệp, cơ quan chức năng sẽ ban hành hệ thống báo cáo khí nhà kính trực tuyến. Các doanh nghiệp nhập dữ liệu đầu vào (nhiên liệu, nguyên liệu, số liệu hoạt động sản xuất…) sau đó hệ thống sẽ tự động tính toán và trích xuất báo cáo kiểm kê khí nhà kính.

HỢP TÁC HỖ TRỢ GIẢM PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH, PHÁT TRIỂN XANH TRÊN TOÀN CHUỖI CUNG ỨNG

Trong thời gian qua, hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính ngày càng được tăng cường thông qua nhiều sáng kiến khu vực và toàn cầu.

Trong đó, Việt Nam đang tích cực triển khai Tuyên bố chính trị thiết lập quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) giữa Việt Nam với các đối tác phát triển  nhằm huy động nguồn lực tài chính, công nghệ và kinh nghiệm quốc tế để hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng ít phát thải và bền vững.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng tham gia Sáng kiến Cộng đồng phát thải bằng 0 châu Á (AZEC) do Nhật Bản khởi xướng, với mục tiêu thúc đẩy hợp tác khu vực trong phát triển công nghệ năng lượng sạch, giảm phát thải và xây dựng các chuỗi giá trị carbon thấp tại châu Á.

Trong bối cảnh đó, cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam đang đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các giải pháp công nghệ và mô hình sản xuất ít phát thải. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động triển khai các hoạt động như: cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng trong sản xuất; áp dụng công nghệ sản xuất ít phát thải; phát triển năng lượng tái tạo; xây dựng chuỗi cung ứng carbon thấp.

Với kinh nghiệm và năng lực công nghệ, các doanh nghiệp Nhật Bản được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển đổi xanh của nền kinh tế Việt Nam; đồng thời mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới trong các lĩnh vực như: phát triển công nghệ giảm phát thải khí nhà kính; thúc đẩy các dự án tín chỉ carbon; hỗ trợ xây dựng hệ thống MRV; triển khai các sáng kiến chuyển dịch năng lượng.

Ông Nomoto Takuya, Chuyên viên đàm phán cấp cao, Văn phòng Đàm phán về Biến đổi khí hậu thuộc Vụ Chiến lược quốc tế, Bộ Môi trường Nhật Bản nhấn mạnh, biến đổi khí hậu đang xảy ra trên toàn cầu đòi hỏi các chính sách cấp thiết để ứng phó, khắc phục.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam và Nhật Bản đã cùng đặt mục tiêu hướng tới NetZero vào năm 2050. Tại Đối thoại cấp cao Bộ trưởng Nhật Bản- ASEAN về Môi trường và Biến đổi Khí hậu diễn ra tháng 9/2025, các bên đã nhất trí thông qua Chương trình Chiến lược ASEAN- Nhật Bản về khí hậu và môi trường (SPACE).

Việt Nam cũng tham gia Sáng kiến Cộng đồng phát thải bằng 0 châu Á (AZEC) do Nhật Bản khởi xướng, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 đồng hành với tăng trưởng kinh tế, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp thông qua cụ thể hóa giảm phát thải khí thải nhà kính trong toàn bộ chuỗi cung ứng, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh toàn cầu.

Từ năm 2017, Bộ Môi trường Nhật Bản cũng đã triển khai chương trình PaSTI- Sáng kiến Đối tác Minh bạch vì Sự hợp tác đổi mới, trong đó có Việt Nam để thực hiện các hoạt động thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính ở cấp cơ sở.