Khánh Hòa đề xuất thành lập Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong với diện tích gần 79.700 ha, dân số hơn 239.000 người, hướng tới tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, hạ tầng và thu hút 450.000 tỷ đồng vốn đăng ký mới đến năm 2030…

Đảng ủy UBND tỉnh Khánh Hòa vừa trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực Tỉnh ủy xem xét, cho ý kiến về phạm vi, ranh giới và dự thảo hồ sơ trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư xin chủ trương thành lập Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong.

ĐIỀU CHỈNH RANH GIỚI, THÀNH LẬP PHƯỜNG VÂN PHONG

Theo tờ trình số 159-TTr/ĐU ngày 27/10/2026, phương án điều chỉnh xác định Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong có phạm vi toàn bộ địa giới hành chính phường Vân Phong, với diện tích tự nhiên 79.697 ha, dân số 239.734 người, với định hướng phát triển thành trung tâm trung chuyển hàng hải quốc tế, năng lượng – công nghiệp hàng hải và du lịch biển cao cấp.

Phần mặt nước vịnh Vân Phong thuộc phạm vi khu kinh tế hiện hữu tiếp tục được quản lý gắn với khu kinh tế đặc biệt, với diện tích dự kiến khoảng 86.933 ha.

Theo phương án đề xuất, phường Vân Phong được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ 6 xã, phường và một phần diện tích của 2 địa phương khác. Cụ thể, 6 đơn vị được sáp nhập toàn bộ gồm các xã Đại Lãnh, Tu Bông, Vạn Thắng, Vạn Ninh, Vạn Hưng và phường Đông Ninh Hòa. Ngoài ra, phường Vân Phong tiếp nhận một phần xã Bắc Ninh Hòa (6.178 ha, 23.330 người) và một phần phường Ninh Hòa (1.418 ha, 10.403 người).

Sau sắp xếp, phường Vân Phong có diện tích 79.697 ha, dân số khoảng 239.734 người. Phía Bắc giáp tỉnh Đắk Lắk, phía Đông giáp Biển Đông, phía Nam giáp phường Hòa Thắng và phía Tây giáp xã Bắc Ninh Hòa, xã Hòa Trí và phường Ninh Hòa.

So với Phương án 1 được Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa thống nhất tại Kết luận số 329-KL/TU ngày 26/8/2026, phương án mới điều chỉnh 3 nội dung chính về ranh giới phường Vân Phong.

Cụ thể, giữ nguyên xã Hòa Trí, không sáp nhập khoảng 1.192 ha diện tích với 7.427 người vào phường Vân Phong.

Ranh giới giữa phường Vân Phong và xã Bắc Ninh Hòa được xác định theo tuyến cao tốc Bắc - Nam, thay vì kết hợp tuyến Tỉnh lộ 7 và cao tốc Bắc - Nam. Phương án này nhằm bảo đảm phần còn lại của xã Bắc Ninh Hòa đáp ứng tiêu chuẩn xã miền núi.

Ranh giới qua phường Ninh Hòa được điều chỉnh theo đường bê tông hiện hữu và sông Đá Hàn, thay cho đoạn theo đường Nguyễn Cụ đến ranh giới phường Hòa Thắng. Theo đó, khu vực Tổ dân phố Ninh Đa 2, khoảng 161 ha, được đưa ra ngoài phạm vi phường Vân Phong.

Sau điều chỉnh, xã Bắc Ninh Hòa và phường Ninh Hòa vẫn được duy trì, với phần diện tích còn lại lần lượt là 17.626 ha, dân số 9.650 người và 2.161 ha, dân số 49.045 người. Xã Hòa Trí giữ nguyên địa giới hành chính.

Đối với Khu kinh tế Vân Phong hiện hữu, ranh giới phần đất liền và đảo dự kiến được điều chỉnh trùng với địa giới phường Vân Phong, nâng diện tích thêm khoảng 8.875 ha so với quy mô 70.822 ha theo quy hoạch được duyệt.

Các dự án đầu tư nằm ngoài phạm vi khu kinh tế đặc biệt tiếp tục được triển khai theo giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, văn bản chấp thuận đã cấp; quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư được bảo đảm theo quy định pháp luật.

THÁO GỠ ĐIỂM NGHẼN, THU HÚT DÒNG VỐN TỶ USD

Theo dự thảo đề án, sau 20 năm phát triển, Khu kinh tế Vân Phong có 166 dự án còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký khoảng 220.157 tỷ đồng; trong đó, 117 dự án đã đi vào hoạt động. Riêng phạm vi dự kiến của Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong có 149 dự án, tổng vốn đăng ký khoảng 219.839 tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo Tờ trình, các chức năng chiến lược như cảng trung chuyển container quốc tế, sân bay, khu thương mại tự do và tổ hợp du lịch cao cấp chưa hình thành. Đề án xác định những điểm nghẽn liên quan đến mô hình khu kinh tế chưa có chính quyền, thẩm quyền quản lý chưa đủ mạnh, ranh giới khu kinh tế cắt qua nhiều đơn vị hành chính, cơ chế thí điểm có thời hạn và hạ tầng dùng chung của cảng trung chuyển chưa hấp dẫn vốn tư nhân.

Việc thành lập Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong được đề xuất nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn này, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu cả nước có 3 đặc khu kinh tế vào năm 2030 và định hướng đưa Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Mục tiêu đến năm 2030 là thu hút 450.000 tỷ đồng vốn đăng ký mới, với tỷ lệ vốn thực hiện đạt 75%; lựa chọn nhà khai thác cảng toàn cầu và hoàn thành chuẩn bị đầu tư giai đoạn 1 cảng trung chuyển, gồm 2 bến, công suất 2 - 3 triệu TEU/năm. Đồng thời, địa phương dự kiến hoàn thành thủ tục bổ sung quy hoạch, chuẩn bị đầu tư Cảng hàng không quốc tế Vân Phong và hình thành khu thương mại tự do, khu phi thuế quan đầu tiên.

Theo các mục tiêu trong đề án, đến năm 2030, khu kinh tế dự kiến đóng góp 30% GRDP, trên 30% thu ngân sách tỉnh và tạo 55.000 việc làm.

Đến năm 2035, cảng trung chuyển được dự báo đạt công suất 5 - 8 triệu TEU/năm, thu ngân sách trên địa bàn khoảng 46.000 tỷ đồng/năm, kim ngạch xuất khẩu khoảng 4 tỷ USD và dân số khoảng 465.000 người. Đến năm 2045, Vân Phong được định hướng trở thành một trong những trung tâm trung chuyển hàng hải và năng lượng của Đông Nam Á.

Theo đề án, tổng nhu cầu vốn giai đoạn 2027 - 2035 dự kiến khoảng 774.564 tỷ đồng. Trong đó, vốn của nhà đầu tư chiến lược, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và doanh nghiệp khoảng 688.142 tỷ đồng, chiếm 88,8%; vốn đối tác công tư khoảng 9.213 tỷ đồng, chiếm 1,2%; vốn ngân sách nhà nước khoảng 77.209 tỷ đồng, chiếm 10%.

Trong đó, Đề án đề nghị ưu tiên bố trí khoảng 30.446 tỷ đồng từ ngân sách trung ương trong giai đoạn 2031 - 2035 cho hai dự án trọng điểm, gồm hạ tầng dùng chung cảng trung chuyển container quốc tế Bắc Vân Phong khoảng 13.523 tỷ đồng và tuyến ĐT.651D khoảng 16.923 tỷ đồng.

Về cơ chế tài chính, đề án đề xuất ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách tỉnh tương ứng 70% số tăng thu ngân sách trung ương từ hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn so với dự toán, thực hiện trong 10 năm, mức tối đa 3.000 tỷ đồng/năm. Khoản bổ sung chỉ được sử dụng cho danh mục dự án hạ tầng do HĐND tỉnh thông qua.

Theo lộ trình dự kiến, thủ tục thành lập phường Vân Phong sẽ được UBND tỉnh trình Bộ Nội vụ trong tháng 11/2026, dự kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết trong tháng 1/2027. 

Sau khi có kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, tỉnh sẽ hoàn thiện đề án công nhận khu kinh tế đặc biệt, trình HĐND tỉnh thông qua và gửi Bộ Tài chính thẩm định trong tháng 11/2026; dự kiến Chính phủ ban hành nghị quyết công nhận vào tháng 2/2027.