Với nhiều người, du lịch là một trong những niềm vui của cuộc sống. Với những người khác, đó là một phần cốt lõi trong công việc. Nhưng bất kể lý do đi du lịch là gì, một giấc ngủ ngon sẽ thúc đẩy sức khỏe, giúp tận hưởng trọn vẹn chuyến đi…

Mặc dù chất lượng giấc ngủ rất quan trọng, nhưng việc khó ngủ khi đi du lịch là điều thường gặp. Từ New York đến London, từ Thụy Sĩ đến Bồ Đào Nha, những khu nghỉ dưỡng xa hoa đang đồng loạt chuyển hướng từ việc “chiêu đãi” du khách bằng ẩm thực và tiệc rượu, sang nghệ thuật phục hồi giấc ngủ.

Thực tế, từ sau đại dịch, khi con người nhận ra rằng năng lượng sống không nằm trong champagne hay những bữa tối 7 món, “du lịch ngủ” (sleep tourism) bắt đầu trở thành một hiện tượng toàn cầu. Theo tiến sĩ Rebecca Robbins, tác giả cuốn “Ngủ để thành công!”, du khách đặt phòng khách sạn để có chỗ ngủ nhưng trong nhiều năm, ngành này lại tập trung vào những thứ khiến họ mất ngủ.

Từ minibar, đèn neon, nhạc bar đến tiệc đêm... những thứ từng được xem là tiện nghi lại chính là kẻ đánh cắp sự yên tĩnh. Đại dịch chỉ đóng vai trò như chất xúc tác cuối cùng, buộc con người nhận ra: thứ họ cần không phải là thêm trải nghiệm, mà là bớt kích thích.

Một nghiên cứu đăng trên Journal of Clinical Sleep Medicine cho thấy 40% trong hơn 2.500 người tham gia cho biết chất lượng giấc ngủ giảm sút kể từ năm 2020. Sự mất ngủ toàn cầu này nhanh chóng trở thành thị trường màu mỡ: theo Global Wellness Institute, doanh thu của lĩnh vực du lịch gắn với giấc ngủ và sức khỏe tinh thần đang tăng trưởng hơn 15% mỗi năm, dự kiến đạt 400 tỷ USD vào năm 2030.

Một giấc ngủ ngon giờ đây là món hàng xa xỉ, và các thương hiệu khách sạn lớn không bỏ lỡ cơ hội tái định nghĩa điều đó. Ở New York, Park Hyatt khai trương Bryte Restorative Sleep Suite rộng hơn 80 m2, với giường thông minh mô phỏng nhịp thở tự nhiên và hệ thống ánh sáng thay đổi theo chu kỳ mặt trời. Rosewood Hotels & Resorts ra mắt chương trình Alchemy of Sleep, chuỗi nghỉ dưỡng 3 – 7 ngày giúp cơ thể và tinh thần “tái cân bằng”.

Tại London, Zedwell là khách sạn đầu tiên trên thế giới chỉ dành cho giấc ngủ được xây dựng với hệ thống cách âm và thông gió đặc biệt, không có cửa sổ hay TV, để du khách hoàn toàn tách khỏi thế giới bên ngoài. Nhà sản xuất giường Thụy Điển Hästens thì khai trương Hästens Sleep Spa tại Coimbra (Bồ Đào Nha), khách sạn boutique 15 phòng, nơi mọi chi tiết từ chăn, gối đến luồng không khí được tính toán để tối ưu giấc ngủ sâu.

Trong khi đó, thương hiệu Six Senses tung ra dòng Sleep Well Program tại nhiều khu nghỉ dưỡng, kết hợp yoga, liệu pháp âm thanh và huấn luyện viên “sleep coach”. Còn Brown’s Hotel ở London mời du khách trải nghiệm gói hai đêm “Drift Into Dreamland”, nơi mỗi buổi tối là một nghi lễ: tắm nước hoa oải hương, nghe nhạc sóng não, và để hương trầm đưa vào giấc ngủ.

Sự thay đổi trong tư duy nghỉ dưỡng cũng thể hiện rõ trong kiến trúc và triết lý vận hành khách sạn. Khái niệm “silent luxury” - xa xỉ trong im lặng trở thành kim chỉ nam. Nhiều resort thậm chí lắp “phòng hướng trăng”, nơi du khách có thể ngắm các khung cảnh mặt trăng thay đổi như một liệu pháp làm chậm nhịp sống.

Ở Bắc Âu, mô hình Sleep Pods Retreat – những “kén giấc ngủ” ẩn giữa rừng thông đang trở thành biểu tượng mới. Tại London, Cadogan Hotel (Belmond) ra mắt dịch vụ Sleep Concierge: mỗi khách được tặng bản ghi thiền dẫn riêng, gối và chăn trọng lượng cá nhân hóa, cùng trà thảo mộc pha chế trước giờ ngủ… Có thể thấy, xu hướng "sleep tourism" không kén chọn kiến trúc hay tiện nghi, cơ sở vật chất có thể giản dị nhưng dịch vụ lại có tính cá nhân hóa cao.

Trong một thế giới quá sáng, quá ồn và quá nhanh, có lẽ sang trọng nhất là một đêm hoàn toàn yên tĩnh, nơi du khách được khép mắt lại, thở chậm, và mơ sâu. Do đó, không ai còn ngạc nhiên khi thấy những vị khách giàu có sẵn sàng bay nửa vòng Trái Đất để… ngủ ngon. 

Tại Việt Nam, ông Nguyễn Trùng Khánh, Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, nhận định: “Nước ta có lợi thế tự nhiên và văn hóa đặc biệt để phát triển du lịch ngủ. Chúng ta có rừng, biển, hồ, núi, đồng thời có nền ẩm thực, thảo dược phong phú. Kết hợp những yếu tố đó sẽ tạo ra sản phẩm du lịch mới - vừa mang bản sắc, vừa theo xu hướng toàn cầu”.

Nắm bắt thời cơ, hiện nhiều khách sạn, khu nghỉ dưỡng ở các địa phương đã đầu tư cơ sở vật chất và đưa ra các hình thức trải nghiệm nghỉ dưỡng độc đáo. Ở Đà Lạt (Lâm Đồng), nhiều khu nghỉ dưỡng xây phòng nghỉ giữa rừng thông yên tĩnh, với giường ngủ bằng gỗ thông tự nhiên. Tại Ninh Bình, với mô hình homestay đồng quê, du khách được mời trải nghiệm ngủ trong những căn phòng tre nhỏ, mở cửa ra là hồ sen bát ngát.

Tại các bản làng vùng cao Sa Pa, Tả Van, Y Tý (Lào Cai), Tam Đảo (Phú Thọ), Mộc Châu (Sơn La)... nhiều homestay đều hướng tới không gian “ngủ giữa rừng xanh - thức dậy giữa mây”. Họ đã tạo ra không gian mộc mạc nhưng bình yên. Du khách được ngủ trên sàn gỗ, trong tiếng dế gáy, mùi lúa mới, sương lạnh đầu hôm. Không có tivi, không wifi, nhưng đổi lại là cảm giác “ngủ giữa đất trời”, và gắn với thiên nhiên.

Các khu nghỉ dưỡng tại Thanh Hóa, Nghệ An, TP Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam... cũng khai thác du lịch nghỉ dưỡng giấc ngủ gắn với suối khoáng nóng và thiền định. Nhiều du khách thích thú khi được tận hưởng giấc ngủ độc đáo với tour “ngủ giữa rừng ngập mặn” hay “ngủ giữa sông” tại Cần Giờ (TP.HCM), Bến Tre, Trà Vinh (Vĩnh Long). Một số homestay thiết kế những cabin nổi giữa sông hoặc bungalow hướng sông, ru giấc ngủ bằng gió lộng. 

Theo các chuyên gia du lịch, dù tiềm năng lớn, du lịch ngủ tại Việt Nam vẫn còn ở giai đoạn sơ khai, thiếu định danh rõ ràng. Nhiều cơ sở chỉ mới dừng ở việc “ngủ giữa thiên nhiên”, chưa có các yếu tố chuyên sâu về chăm sóc giấc ngủ theo căn cứ khoa học như điều chỉnh ánh sáng, âm thanh, nhiệt độ, hoặc sự hỗ trợ của chuyên gia.

Nếu du lịch ngủ Việt Nam được đầu tư đúng hướng,lĩnh vực này có thể trở thành “đặc sản” du lịch mới. Để làm được điều đó, việc đào tạo nhân lực cho loại hình này là cần thiết. Nhân viên du lịch, spa, trị liệu cần hiểu về giấc ngủ sinh học, phương pháp thư giãn, cách sử dụng tinh dầu, âm thanh trị liệu… để phục vụ đúng tinh thần “sleep tourism”.