Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu rà soát phương án giảm giá bán lẻ điện bình quân trong 5 tháng, từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027; đồng thời đánh giá tính khả thi của việc đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% trong cùng thời gian…

Phương án giảm giá bán lẻ điện bình quân trong 5 tháng và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% từ ngày 1/11/2026 được Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đưa ra tại cuộc họp về các kịch bản điều hành giá xăng dầu và điện ngày 27/10. Hai giải pháp được đặt ra trong bối cảnh cần giảm chi phí năng lượng, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Đối với giá điện, Phó Thủ tướng yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẩn trương tính toán, thực hiện tiết kiệm tối đa chi phí để đề xuất mức giảm giá bán lẻ điện bình quân trong thời gian 5 tháng, từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027. Phương án phải tuân thủ quy định về cơ chế, thời điểm điều chỉnh giá điện và các quy định pháp luật liên quan.

Sau khi hoàn thiện, EVN có trách nhiệm gửi phương án để Bộ Công Thương kiểm tra, rà soát và cho ý kiến. Bộ Công Thương được yêu cầu bảo đảm tiến độ thực hiện từ ngày 1/11, đồng thời báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những vấn đề vượt thẩm quyền.

Theo quy định hiện hành, giá bán lẻ điện bình quân đang ở mức 2.204,0655 đồng/kWh (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng) và áp dụng từ ngày 10/5/2025. Dù quy định cho phép xem xét điều chỉnh giá điện bình quân tối thiểu 3 tháng một lần dựa trên biến động chi phí sản xuất, kinh doanh điện và các yếu tố liên quan nhưng lần điều chỉnh gần nhất vẫn diễn ra từ tháng 5/2025.

Cơ chế điều chỉnh hiện hành quy định các ngưỡng xử lý khác nhau tùy theo mức biến động giá.

Cụ thể, nếu giá bán lẻ điện bình quân tính toán giảm dưới 1% hoặc tăng dưới 2% so với mức đang áp dụng, EVN chưa thực hiện điều chỉnh nhưng phải báo cáo Bộ Công Thương để kiểm tra, giám sát.

Khi giá điện giảm từ 1% trở lên hoặc tăng từ 2% đến dưới 5%, EVN phải trình phương án để Bộ Công Thương rà soát và có ý kiến bằng văn bản trước khi quyết định. Với mức tăng từ 5% đến dưới 10%, EVN được điều chỉnh tương ứng sau khi báo cáo và được Bộ Công Thương chấp thuận.

Đối với trường hợp giá điện cần tăng từ 10% trở lên, Bộ Công Thương chủ trì kiểm tra, rà soát và lấy ý kiến các bộ, cơ quan liên quan trước khi tổng hợp, báo cáo Chính phủ xem xét. Khi cần thiết, Bộ Công Thương phối hợp báo cáo Ban Chỉ đạo điều hành giá trước khi trình Chính phủ.

Về cơ sở tính toán giá điện, kết quả kiểm tra chi phí sản xuất, kinh doanh điện năm 2025 do EVN công bố mới đây cho thấy tổng chi phí đạt 601.680,1 tỷ đồng.

Sau khi khấu trừ các khoản thu nhập từ thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, vật tư thu hồi và hoạt động cho thuê cột điện, giá thành sản xuất, kinh doanh điện được xác định ở mức 2.092,70 đồng/kWh, báo cáo của EVN nêu.

Với phương án thuế xăng, Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, Tư pháp và các cơ quan liên quan rà soát cơ sở pháp lý, thẩm quyền, đánh giá đầy đủ tác động và tính khả thi của phương án giảm thuế tiêu thụ đặc biệt với các loại xăng về 0%.

Trước đó, Chính phủ đã kéo dài chính sách về thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu và nhiên liệu bay theo Nghị quyết số 19/2026/QH16 đến hết ngày 31/12/2026. Theo đó, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu diesel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay tiếp tục ở mức 0 đồng/lít.

Đối với thuế giá trị gia tăng, các mặt hàng này thuộc diện không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Trong khi đó, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng vẫn được áp dụng theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15, với thuế suất 10% đối với xăng khoáng, 8% đối với xăng E5 và 7% đối với xăng E10.

Việc đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% không phải là phương án chưa từng được thực hiện.

Trong giai đoạn từ cuối tháng 3 đến hết tháng 6/2026, sắc thuế này đã được giảm về 0% nhằm hỗ trợ bình ổn thị trường. Nếu được thông qua lần này, chính sách sẽ tiếp tục được áp dụng trong 5 tháng, song song với phương án giảm giá điện.