Thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và nâng cao năng lực cạnh tranh của các tổ chức, cá nhân kinh doanh trong bối cảnh mới...

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị.

Việc xây dựng, ban hành quyết định nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước về xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị để được hưởng chính sách về hỗ trợ lãi suất 2%/năm. 

KHÓ KHĂN TTHỰC HIỆN CÁC DỰ ÁN XANH, DỰ ÁN ĐÁP ỨNG TIÊU CHÍ TUẦN HOÀN, ÁP DỤNG ESG

Đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế theo hướng xanh hóa, áp dụng các mô hình sản xuất mới (kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ…), áp dụng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là cơ hội để các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân phát triển bền vững, tiết kiệm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận được với các thị trường phát triển, chuỗi cung ứng quốc tế, tạo động lực phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Tuy nhiên, tại dự thảo tờ trình, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng việc triển khai, thực hiện các dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn, áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị của doanh nghiệp nói chung và khu vực kinh tế tư nhân nói riêng còn gặp khó khăn. Điều này đặt ra yêu cầu cần giải quyết, trong đó có liên quan đến xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị.

Cụ thể, đối với dự án xanh, ngày 04/7/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh, có hiệu lực thi hành từ ngày 02/8/2025. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quyết định này mới chỉ quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư đáp ứng tiêu chí môi trường để được phát hành trái phiếu xanh và cấp tín dụng xanh mà chưa có các quy định cụ thể về tiêu chí xanh và xác định dự án xanh.

Đối với dự án tuần hoàn, khung tiêu chí tổng quát về kinh tế tuần hoàn, các biện pháp thực hiện kinh tế tuần hoàn, lộ trình và cơ chế khuyến khích kinh tế tuần hoàn đã được quy định tại Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Nghị định số 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Quyết định số 222/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về kinh tế tuần hoàn đến năm 2035 cũng đã xác định các ngành, lĩnh vực, dự án ưu tiên thực hiện kinh tế tuần hoàn.

Tuy nhiên, việc xác định dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn trong các ngành, lĩnh vực cần căn cứ vào các tiêu chí kỹ thuật cụ thể, trong khi đó những tiêu chí cụ thể này chưa được ban hành để hướng dẫn thực hiện.

Đối với cơ chế hỗ trợ đầu tư, hiện chưa có cơ chế hỗ trợ chủ đầu tư thực hiện các dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị. Mặc dù Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và Nghị định số 08/2022/NĐ-CP đã có các quy định về tín dụng xanh, lộ trình khuyến khích tín dụng xanh, khuyến khích phát triển kinh tế tuần hoàn nhưng cơ chế hỗ trợ cụ thể vẫn chưa có để thực hiện.

Từ thực tiễn trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng việc xây dựng Quyết định của Thủ tướng Chính phủ hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị là cần thiết.

HỆ THỐNG TIÊU CHÍ CHI TIẾT CHO TỪNG LOẠI HÌNH DỰ ÁN CỤ THỂ

Theo dự thảo, tiêu chí đối với dự án xanh được xây dựng dựa trên Luật Bảo vệ môi trường và các quy định hiện hành, đảm bảo tính nhất quán và hài hòa với thông lệ quốc tế.

Tiêu chí đối với dự án tuần hoàn, dự thảo đã quy định thuộc một trong ba loại hình dự án.

Thứ nhất, “Dự án thiết kế tuần hoàn” áp dụng thiết kế và sản xuất đáp ứng tiêu chí tuần hoàn giảm khai thác, sử dụng tài nguyên không tái tạo, tài nguyên nước; tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên, nguyên liệu thô, vật liệu; tiết kiệm năng lượng.

Thứ hai, “Dự án sử dụng tuần hoàn” áp dụng một trong các biện pháp tái sử dụng, sửa chữa, tân trang, thay đổi mục đích sử dụng, tái sản xuất, cho thuê, chia sẻ sản phẩm, trang thiết bị và công trình đáp ứng tiêu chí tuần hoàn kéo dài thời gian sử dụng vật liệu, thiết bị, sản phẩm, hàng hóa, các linh kiện, cấu kiện.

Thứ ba, “Dự án phục hồi tài nguyên” thực hiện phân loại, thu gom, xử lý, tái chế chất thải hoặc các biện pháp tuần hoàn khác đáp ứng tiêu chí tuần hoàn hạn chế chất thải phát sinh và giảm thiểu tác động xấu đến môi trường.

Dự thảo Quyết định cũng đưa ra danh mục dự án thuộc đối tượng được xem xét, xác định đáp ứng tiêu chí thuộc 8 lĩnh vực chính, gồm: Nông- lâm- thủy sản; năng lượng; khoáng sản; công nghiệp chế biến/chế tạo; xây dựng; giao thông; dịch vụ thương mại/logistics; Khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu sản xuất kinh doanh tập trung và khu đô thị, khu dân cư tập trung- gắn liền với các yêu cầu kỹ thuật cụ thể.

Một điểm mới đáng chú ý trong dự thảo là quy định về việc áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị với 52 tiêu chí.

Theo đó, yêu cầu của báo cáo về áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị được thực hiện theo quy mô doanh nghiệp (Doanh nghiệp vừa và nhỏ áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị phải bảo đảm thông tin tối thiểu lần lượt là 7/52 tiêu chí với quy mô siêu nhỏ, 10/52 tiêu chí với quy mô nhỏ và 12/52 tiêu chí với quy mô vừa).

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị phải bảo đảm thông tin tối thiểu 4/52 tiêu chí; các doanh nghiệp còn lại áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị phải bảo đảm thông tin tối thiểu 40/52 tiêu chí hoặc khuyến khích thực hiện khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị trong báo cáo phát triển bền vững theo các tiêu chuẩn và chuẩn mực quốc tế.