Ông đánh giá như thế nào về hệ sinh thái startup Việt Nam hiện nay? BITKRAFT Ventures đang nhìn thấy những cơ hội đầu tư nào tại thị trường này?

Theo tôi, điều đầu tiên cần ghi nhận là hệ sinh thái startup Việt Nam đã vượt qua giai đoạn của một thị trường mới nổi đơn thuần và đang dần trở thành một trong những hệ sinh thái công nghệ quan trọng của khu vực. Đặc biệt trong các lĩnh vực như ứng dụng tiêu dùng, game và blockchain, Việt Nam hiện là một trong những thị trường đáng chú ý nhất Đông Nam Á, với tốc độ phát triển rất nhanh trong vài năm gần đây.

Một trong những yếu tố thu hút sự quan tâm của giới đầu tư quốc tế là việc các nhà phát hành game Việt Nam hiện dẫn đầu thế giới về số lượt tải trên Google Play. Thành tích này đã đưa Việt Nam trở thành điểm đến không thể bỏ qua đối với các nhà đầu tư và doanh nghiệp trong lĩnh vực game, công nghệ toàn cầu.

Từ góc nhìn của BITKRAFT Ventures, Việt Nam là một thị trường rất hấp dẫn với nhiều tiềm năng tăng trưởng. Hiện nay, nguồn vốn dành cho các startup giai đoạn hạt giống (seed) đến Series A, bao gồm cả vốn nội địa và vốn khu vực, đã tương đối dồi dào. Tuy nhiên, thị trường vẫn thiếu các nguồn vốn cho những vòng gọi vốn lớn hơn, từ Series B trở lên.

Đây cũng chính là cơ hội để BITKRAFT tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam, không chỉ với vai trò nhà đầu tư mà còn là đối tác đồng hành trong quá trình mở rộng quy mô và vươn ra thị trường quốc tế của các doanh nghiệp công nghệ.

Theo tôi được biết, BITKRAFT Ventures đã có một số khoản đầu tư tại Việt Nam. Ông có thể chia sẻ rõ hơn về chiến lược đầu tư của quỹ đối với thị trường này?

Các khoản đầu tư của BITKRAFT Ventures tại Việt Nam được triển khai chủ yếu trong khoảng hai đến ba năm gần đây. Trong giai đoạn đầu, chúng tôi tập trung quan sát thị trường, tìm hiểu hệ sinh thái và xây dựng sự hiện diện ban đầu để có cái nhìn đầy đủ hơn về môi trường khởi nghiệp trong nước.

Đến nay, chúng tôi cho rằng đã đến thời điểm phù hợp để tăng cường sự hiện diện tại Việt Nam và tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái startup. Đây là giai đoạn đặc biệt thuận lợi để đầu tư vào các lĩnh vực như ứng dụng tiêu dùng và game, khi thị trường đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mạnh, đồng thời ngày càng thu hút sự quan tâm của cộng đồng đầu tư quốc tế.

Từ góc nhìn của BITKRAFT Ventures, Việt Nam đang sở hữu nhiều điều kiện để trở thành một trong những trung tâm khởi nghiệp công nghệ quan trọng của khu vực trong những năm tới.

Theo ông, đâu là những thách thức lớn nhất đối với các quỹ đầu tư quốc tế khi tìm kiếm và đầu tư vào startup Việt Nam?

Theo tôi, thách thức lớn nhất hiện nay không phải là công nghệ. Việt Nam sở hữu nguồn nhân lực rất mạnh về kỹ thuật, đặc biệt trong các lĩnh vực như engineering, AI và phát triển sản phẩm công nghệ.

Điểm nghẽn lớn hơn đó là nguồn nhân lực cho các vị trí như phát triển thị trường (go-to-market), lãnh đạo sản phẩm (product leadership) và quản trị tăng trưởng. Đây là những năng lực đặc biệt quan trọng khi phần lớn startup Việt Nam đều hướng tới khách hàng toàn cầu trong khi Việt Nam không phải là thị trường sử dụng tiếng Anh bản địa.

Chính khoảng trống về nhân sự ở các vị trí này khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn khi chuyển từ giai đoạn khởi nghiệp ban đầu sang giai đoạn tăng trưởng quy mô lớn. Một số quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ đã giải quyết khá tốt bài toán này, trong khi Ấn Độ có lợi thế nhờ môi trường sử dụng tiếng Anh rộng rãi và mức độ hội nhập quốc tế cao.

Thách thức thứ hai nằm ở cấu trúc doanh nghiệp của các startup giai đoạn đầu. Nhiều công ty tại Việt Nam vẫn được xây dựng theo mô hình “business setup” hơn là “venture setup”.

Nếu “business setup” hướng tới việc tạo lợi nhuận và phát triển bằng nguồn lực tự có theo mô hình kinh doanh truyền thống, thì “venture setup” được thiết kế cho các doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, có khả năng mở rộng quy mô và huy động vốn từ các nhà đầu tư quốc tế.

Trong quá trình đánh giá doanh nghiệp, chúng tôi nhận thấy không ít startup còn thiếu các yếu tố nền tảng như cơ cấu quản trị doanh nghiệp, cơ chế ra quyết định hay các chuẩn mực quản trị phù hợp với yêu cầu của các quỹ đầu tư toàn cầu. Điều này khiến quá trình thẩm định và đầu tư trở nên phức tạp hơn.

Vì vậy, từ góc nhìn của BITKRAFT Ventures, bài toán lớn nhất của startup Việt Nam hiện nay không phải là năng lực công nghệ, mà là khả năng xây dựng đội ngũ, hoàn thiện mô hình quản trị và phát triển doanh nghiệp theo chuẩn mực quốc tế để có thể mở rộng ra thị trường toàn cầu.

Vậy các startup Việt Nam cần làm gì để thu hẹp những khoảng trống này và nâng cao khả năng thu hút vốn từ các nhà đầu tư quốc tế?

Khoảng trống về năng lực đưa sản phẩm ra thị trường (go-to-market) và lãnh đạo sản phẩm sẽ dần được thu hẹp khi hệ sinh thái startup Việt Nam tiếp tục trưởng thành. Càng có nhiều doanh nghiệp mở rộng quy mô thành công và vươn ra thị trường quốc tế, đội ngũ nhà sáng lập cũng như nhân sự Việt Nam sẽ càng tích lũy được nhiều kinh nghiệm toàn cầu hơn.

Bên cạnh yếu tố nội tại của doanh nghiệp, việc tăng cường kết nối với hệ sinh thái khởi nghiệp quốc tế cũng rất quan trọng. Việt Nam cần có thêm nhiều hoạt động giao lưu, hợp tác và các sự kiện mang tầm khu vực, quốc tế để thu hút nhân tài, nhà đầu tư và các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới.

Về mặt chính sách, những cải cách theo hướng tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài cũng sẽ góp phần thúc đẩy dòng vốn vào hệ sinh thái khởi nghiệp. Chẳng hạn, việc đơn giản hóa các quy định liên quan đến cấu trúc sở hữu, giới hạn đầu tư hoặc thủ tục pháp lý sẽ giúp Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn trong mắt các quỹ đầu tư quốc tế.

Nếu những điều kiện này được cải thiện, Việt Nam hoàn toàn có thể thu hút nhiều hơn các nguồn vốn toàn cầu và đẩy nhanh quá trình hình thành những doanh nghiệp công nghệ có khả năng cạnh tranh trên quy mô quốc tế.

Game và blockchain là hai lĩnh vực mà BITKRAFT Ventures đặc biệt quan tâm. Theo ông, đâu là những lợi thế giúp Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong các lĩnh vực này?

Game và blockchain vẫn là những lĩnh vực trọng tâm của BITKRAFT Ventures, nhưng phạm vi đầu tư của chúng tôi không chỉ dừng lại ở đó. Trong những năm qua, quỹ đã đầu tư khá mạnh vào blockchain, còn hiện nay đang dành sự quan tâm lớn hơn cho lĩnh vực game và các ứng dụng tiêu dùng tích hợp AI, đặc biệt là những sản phẩm hướng tới thị trường toàn cầu.

Từ góc nhìn của chúng tôi, hiện có ba “điểm nóng” lớn nhất đang tạo ra làn sóng startup mới trong lĩnh vực game và ứng dụng AI tiêu dùng, gồm Việt Nam, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ. Đây cũng là ba thị trường mới nổi năng động nhất trong lĩnh vực game và truyền thông tương tác trên thế giới hiện nay.

Riêng tại châu Á, rất ít thị trường tạo được sức bật mạnh mẽ trong lĩnh vực game và AI tiêu dùng như Việt Nam ở thời điểm hiện tại. Điều này xuất phát từ nhiều lợi thế cạnh tranh đặc thù.

Trước hết là sự cân bằng rất hấp dẫn giữa chất lượng nguồn nhân lực công nghệ và chi phí vận hành. Việt Nam sở hữu đội ngũ lập trình viên có trình độ cao, trong khi chi phí nhân sự vẫn thuộc nhóm cạnh tranh nhất trong khu vực Đông Nam Á.

Bên cạnh đó, Việt Nam là một thị trường có mức độ tiếp nhận công nghệ số rất cao với dân số trẻ, độ tuổi trung bình chỉ khoảng 30-32 tuổi. Người dùng Việt Nam có mức độ gắn bó lớn với game di động, đồng thời khá cởi mở trong việc thử nghiệm và sử dụng các ứng dụng AI dành cho người tiêu dùng.

Chúng tôi cũng nhận thấy hai trung tâm công nghệ lớn là Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh đang hình thành những cụm nhân tài ngày càng mạnh. Nhờ nền tảng kỹ thuật tốt và khả năng quản lý chi phí hiệu quả, nhiều startup Việt Nam có thể xây dựng doanh nghiệp theo hướng tăng trưởng bền vững ngay cả khi chưa phụ thuộc quá nhiều vào các nguồn vốn đầu tư mạo hiểm quy mô lớn.

Đó là những yếu tố khiến chúng tôi tin rằng Việt Nam sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong làn sóng startup game và AI tiêu dùng của khu vực trong những năm tới.

Vậy, BITKRAFT Ventures hiện ưu tiên tìm kiếm những mô hình startup nào tại Việt Nam?

Chúng tôi tập trung vào hai nhóm startup chính.

Nhóm thứ nhất là lĩnh vực game. Chúng tôi nhận thấy hiện có rất nhiều startup Việt Nam đang phát triển các sản phẩm game cho thị trường toàn cầu, từ game siêu phổ thông (hyper casual), game âm nhạc cho tới game giải đố.

Điểm đáng chú ý là nhiều công ty không chỉ xây dựng được sản phẩm tốt mà còn tự tạo ra tăng trưởng và lợi nhuận ngay từ giai đoạn đầu. Những startup này thường cần thêm một đối tác quốc tế để có thể mở rộng lên quy mô lớn hơn trên thị trường toàn cầu.

Nhóm thứ hai là các ứng dụng AI dành cho người tiêu dùng. Nếu nhìn vào Google Play hay App Store hiện nay, có thể thấy ngày càng nhiều ứng dụng AI phục vụ các nhu cầu hàng ngày như chỉnh sửa PDF, chỉnh sửa ảnh hay các công cụ hỗ trợ cá nhân khác. Chúng tôi cũng đang chứng kiến ngày càng nhiều startup Việt Nam trong lĩnh vực này đạt được mức tăng trưởng và độ phủ toàn cầu rất ấn tượng.

Đó là hai nhóm mà BITKRAFT Ventures đặc biệt quan tâm ở thời điểm hiện tại. Thông thường, chúng tôi tìm kiếm các startup đã đạt mức doanh thu khoảng 1-2 triệu USD và đang bước vào giai đoạn mở rộng ra thị trường quốc tế. Đây cũng là giai đoạn mà chúng tôi có thể hỗ trợ hiệu quả nhất.

Theo ông, yếu tố nào đóng vai trò quyết định đối với một startup tiềm năng: đội ngũ sáng lập, sản phẩm hay quy mô thị trường?

Chúng tôi đánh giá cao cả ba yếu tố gồm nhà sáng lập, sản phẩm và tiềm năng thị trường. Tuy nhiên, đối với các startup ở giai đoạn đầu, nhà sáng lập vẫn là yếu tố quan trọng nhất.

Một sản phẩm có thể thành công hoặc thất bại, thậm chí có thể thay đổi nhiều lần trong quá trình phát triển. Nhưng nếu nhà sáng lập thất bại, doanh nghiệp gần như không còn nhiều cơ hội để tiếp tục tồn tại và tăng trưởng. Vì vậy, khi đầu tư, chúng tôi thường đặt niềm tin trước hết vào nhà sáng lập, tầm nhìn chiến lược và khả năng thực thi của họ.

BITKRAFT Ventures là quỹ đầu tư theo định hướng chuyên sâu, chỉ tập trung vào một số lĩnh vực nhất định và dành nhiều thời gian nghiên cứu sản phẩm mà startup đang phát triển. Dù vậy, yếu tố quyết định cuối cùng vẫn là con người đứng sau doanh nghiệp và năng lực xây dựng tổ chức của họ. Bởi suy cho cùng, không có nhà sáng lập thì sẽ không có startup.

Ông có lời khuyên nào dành cho các nhà sáng lập Việt Nam đang nuôi tham vọng xây dựng những startup có quy mô toàn cầu?

Nếu thực sự muốn xây dựng một doanh nghiệp toàn cầu, lời khuyên đầu tiên của tôi là các nhà sáng lập Việt Nam nên bước ra khỏi thị trường trong nước nhiều hơn, chủ động tham gia các hội nghị quốc tế, gặp gỡ các nhà đầu tư, chuyên gia và cộng đồng startup toàn cầu.

Bên cạnh đó, các startup cần tìm cách bổ sung những năng lực còn thiếu của hệ sinh thái hiện nay, đặc biệt ở các lĩnh vực như chiến lược đưa sản phẩm ra thị trường (go-to-market), quản lý sản phẩm và phát triển kinh doanh quốc tế. Việc học hỏi từ các chuyên gia, cố vấn và nhân sự giàu kinh nghiệm trên thế giới có thể giúp rút ngắn đáng kể quá trình này.

Một điểm khác mà tôi cho rằng các nhà sáng lập Việt Nam cần cải thiện là kỹ năng giao tiếp và truyền đạt. Qua quan sát của tôi, các nhà sáng lập Việt Nam thường rất mạnh về năng lực thực thi và xây dựng sản phẩm. Tuy nhiên, khả năng kể câu chuyện, truyền cảm hứng và kết nối với nhân sự, khách hàng hay nhà đầu tư vẫn còn nhiều dư địa để phát triển.

Khi doanh nghiệp bước lên quy mô lớn hơn, năng lực lãnh đạo không chỉ thể hiện ở việc tạo ra sản phẩm tốt mà còn ở khả năng tập hợp con người xung quanh một tầm nhìn chung. Đó là kỹ năng đặc biệt quan trọng đối với bất kỳ nhà sáng lập nào muốn xây dựng một công ty mang tầm vóc toàn cầu.