Thủ tướng yêu cầu điều chuyển vốn từ các dự án chậm giải ngân sang dự án có khả năng hấp thụ vốn, đồng thời tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về vật liệu xây dựng, giải phóng mặt bằng và thủ tục để bảo đảm tiến độ các dự án giao thông trọng điểm...

Theo báo cáo tại cuộc họp về tình hình triển khai các dự án trọng điểm ngành giao thông do Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì mới đây, tổng số vốn bố trí năm 2026 cho các dự án này khoảng trên 255.000 tỷ đồng, nhưng đến hết ngày 31/8 mới giải ngân 95.440 tỷ đồng, đạt 38%, thấp hơn mức gần 50% của tiến độ giải ngân chung toàn quốc.

Đáng chú ý, nhiều dự án quy mô lớn mới giải ngân dưới 30%, gồm Vành đai 3 TP.HCM, TP.HCM - Mộc Bài, Cần Thơ - Hậu Giang, Hậu Giang - Cà Mau và Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột. Có 12 dự án có tỷ lệ giải ngân dưới 5%, với tổng vốn khoảng trên 93.000 tỷ đồng; trong đó 6 dự án đang chuẩn bị đầu tư và 6 dự án đang thực hiện đầu tư, 3 dự án đang triển khai nhưng chưa giải ngân.

Trước tình hình này, yêu cầu được Thủ tướng đặt ra là không lùi hoặc kéo dài tiến độ đã cam kết nếu không có lý do khách quan chính đáng, đồng thời phải có giải pháp cụ thể đối với từng dự án chậm tiến độ, hướng tới hoàn thành các nhiệm vụ năm 2026 và giải ngân toàn bộ kế hoạch vốn được giao.

Một trong những giải pháp được yêu cầu triển khai ngay là rà soát thực chất khả năng hấp thụ vốn của từng dự án. Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng được giao kiên quyết điều chuyển vốn từ các dự án chậm giải ngân, không khả thi hoặc không đáp ứng tiến độ sang những dự án có khả năng giải ngân tốt hơn.

Đối với các địa phương có tốc độ giải ngân tốt nhưng cần bổ sung nguồn lực, có thể xem xét tạm ứng vốn ngân sách Trung ương. Kết quả giải ngân cũng được xác định là một tiêu chí quan trọng trong việc bố trí kế hoạch vốn đầu tư công cho những năm tiếp theo.

Cùng với điều chuyển vốn, Thủ tướng yêu cầu tăng cường kiểm tra, đôn đốc trực tiếp tại các dự án đang chậm tiến độ để xác định nguyên nhân và xây dựng lộ trình thực hiện từ nay đến cuối năm cho từng dự án. Các chủ đầu tư, bộ, ngành và địa phương phải nâng cao trách nhiệm trong tổ chức thực hiện, kể cả việc xem xét trách nhiệm về công tác cán bộ khi cần thiết.

Với nhóm dự án đang triển khai, các giải pháp được yêu cầu tập trung vào những khâu đang cản trở tiến độ gồm giải phóng mặt bằng, thi công, nguồn vốn, giải ngân, nghiệm thu, thanh toán và điều chỉnh chủ trương đầu tư.

Danh sách này bao gồm một số dự án lớn như Vành đai 4 vùng Thủ đô, Vành đai 3 TP.HCM, TP.HCM - Mộc Bài, Tân Phú - Bảo Lộc, Bảo Lộc - Liên Khương và TP.HCM - Chơn Thành. Với các dự án có mục tiêu hoàn thành trong năm 2026 như Tuyên Quang - Hà Giang, Hữu Nghị - Chi Lăng, Đồng Đăng - Trà Lĩnh, Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Cao Lãnh - An Hữu và Vành đai 3 TP.HCM, yêu cầu đặt ra là phải tập trung nguồn lực để bảo đảm tiến độ đã đề ra.

Bên cạnh vốn, vật liệu xây dựng được xác định là một trong những nguyên nhân quan trọng gây chậm tiến độ các dự án. Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng phối hợp với các địa phương rà soát các mỏ vật liệu, đánh giá đúng trữ lượng thực tế, đồng thời nghiên cứu sử dụng vật liệu từ các dự án nạo vét và cơ chế điều phối vật liệu giữa các ngành, địa phương, khu vực và giữa các dự án trọng điểm.

Bộ Xây dựng được giao chủ trì rà soát phương án cung ứng vật liệu theo từng dự án, từng khu vực để xử lý các vướng mắc phát sinh. Các địa phương phải chủ động bố trí đủ vật liệu, đẩy nhanh thủ tục cấp phép, gia hạn mỏ và ưu tiên nguồn cung cho các dự án trọng điểm quốc gia, đặc biệt tại khu vực phía Nam.

Cùng với đó, các địa phương phải hoàn thành giải phóng mặt bằng theo tiến độ, đẩy nhanh công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và triển khai các khu tái định cư đáp ứng yêu cầu của dự án. Những phần mặt bằng còn lại phải được bàn giao theo đúng mốc tiến độ đã đặt ra.

Một yêu cầu khác là tăng cường quản lý giá vật liệu xây dựng, công bố giá vật liệu và chỉ số giá xây dựng theo quy định. Trường hợp phát sinh vướng mắc về thủ tục, pháp lý hoặc đánh giá trữ lượng mỏ, các địa phương được yêu cầu chủ động phối hợp với các bộ để xử lý.

Đối với các dự án đường sắt, giải pháp cũng được đặt theo hướng rút ngắn các khâu chuẩn bị đầu tư nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu kỹ thuật. Với đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các địa phương được yêu cầu tập trung công tác tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng; Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế kỹ thuật và chuẩn bị lựa chọn tổ hợp tư vấn quốc tế để lập báo cáo nghiên cứu khả thi.

Với tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, yêu cầu là đẩy nhanh hoàn thiện thủ tục đầu tư, đồng thời xử lý các nội dung liên quan đến cầu chung qua biên giới và nguồn vốn để bảo đảm tiến độ triển khai.

Đối với các dự án có kế hoạch hoàn thành trong năm 2027, yêu cầu tiếp tục được đặt ra đối với Cảng hàng không Gia Bình giai đoạn 1.1 và tuyến kết nối sân bay với Hà Nội, Vành đai 4 Hà Nội, cao tốc Quy Nhơn - Pleiku, Cà Mau - Đất Mũi, tuyến đường dẫn ra đảo Hòn Khoai và việc đưa toàn tuyến cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng vào khai thác đồng bộ.