Từ ngày 10/5/2026, Nghị định số 85/2026/NĐ-CP của Chính phủ về bảo hiểm hưu trí bổ sung chính thức có hiệu lực, tạo điều kiện để người lao động chủ động tham gia phù hợp với khả năng tài chính để có thêm nguồn tích lũy khi hết tuổi lao động…

Việc ban hành Nghị định số 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung nhằm cụ thể hóa định hướng xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng theo tinh thần Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm hưu trí bổ sung là loại hình bảo hiểm mang tính chất tự nguyện, được vận hành theo nguyên tắc thị trường nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong bảo hiểm xã hội bắt buộc. Quỹ được hình thành từ phần đóng góp của người sử dụng lao động hoặc từ cả người sử dụng lao động và người lao động.

Như vậy, bên cạnh chế độ hưu trí cơ bản do bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện đảm bảo, bảo hiểm hưu trí bổ sung tạo cơ chế để người lao động tích lũy thêm nguồn tài chính khi về hưu.

Thực tiễn cho thấy dù số người hưởng lương hưu ngày càng gia tăng, nhưng mức hưởng của một bộ phận người nghỉ hưu hiện vẫn còn ở mức khiêm tốn so với nhu cầu chi tiêu trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng.

Theo dữ liệu của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, cơ cấu người hưởng lương hưu hiện nay phân hóa rõ rệt, phần lớn tập trung ở nhóm thu nhập trung bình.

Cụ thể, nhóm hưởng từ 3 đến dưới 6 triệu đồng/tháng có số lượng đông nhất (gần 40%) với khoảng 1,35 triệu người, tiếp đến là nhóm từ 6 đến dưới 10 triệu đồng/tháng với hơn 1,06 triệu người (chiếm 31,1%). 

Đáng chú ý, nhóm hưởng lương hưu thấp vẫn chiếm số lượng đáng kể. Có khoảng 419.000 người nhận dưới 2,34 triệu đồng/tháng (chiếm 4,3%) và gần 145.000 người hưởng từ 2,34 - dưới 3 triệu đồng/tháng (12,3%). Đây là nhóm có thu nhập hạn chế, dễ chịu tác động khi giá cả sinh hoạt tăng.

Trong khi đó, số người hưởng mức cao không nhiều. Nhóm từ 10  đến dưới 20 triệu đồng/tháng khoảng 418.000 người (12,3%), còn nhóm trên 20 triệu đồng/tháng chỉ hơn 11.500 người, chiếm tỷ lệ gần như không đáng kể (0,34%).

Nguyên nhân mức lương hưu thấp có thể xuất phát từ nhiều yếu tố như thời gian đóng bảo hiểm xã hội ngắn; nghỉ hưu trước tuổi nhiều; đóng không đúng mức tiền lương, thu nhập thực tế tại một số đơn vị sử dụng lao động, hoặc quá trình tham gia chưa liên tục…

Điều này cho thấy việc bổ sung thêm các kênh tích lũy phù hợp là cần thiết, giúp người lao động chủ động chuẩn bị tài chính từ sớm và từng bước bảo đảm tốt hơn thu nhập khi bước vào tuổi nghỉ hưu.

Một trong những điểm nổi bật của bảo hiểm hưu trí bổ sung theo Nghị định số 85/2026/NĐ-CP là được thiết kế trên nguyên tắc linh hoạt và tự nguyện, tạo điều kiện để người lao động chủ động tham gia phù hợp với nhu cầu và khả năng tài chính của mình. Theo đó, việc tham gia không mang tính bắt buộc, mà được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động, bảo đảm tính chủ động và quyền lựa chọn của mỗi cá nhân.

Cơ chế đóng - hưởng của chính sách cũng được xây dựng theo hướng mở, cho phép các bên linh hoạt xác định mức đóng, phương thức đóng và quyền lợi hưởng theo từng giai đoạn, phù hợp với điều kiện thực tế.

Mỗi người tham gia sẽ có một tài khoản hưu trí cá nhân, trong đó ghi nhận đầy đủ phần đóng góp của người lao động và/hoặc người sử dụng lao động. Khoản tích lũy này được quản lý, đầu tư theo nguyên tắc thị trường, bảo đảm minh bạch, an toàn và hướng tới hiệu quả dài hạn, qua đó giúp gia tăng giá trị tài sản tích lũy theo thời gian.

Pháp luật cũng quy định rõ việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung không được gắn với điều kiện tuyển dụng, ký kết hoặc gia hạn hợp đồng lao động, cũng như không được sử dụng làm tiêu chí đánh giá, khen thưởng.

Quy định này nhằm bảo đảm quyền tự do lựa chọn của người lao động, đồng thời hạn chế nguy cơ phát sinh các hình thức ép buộc trá hình, góp phần tạo môi trường tham gia minh bạch, công bằng.