Sau một năm vận hành mô hình mới, yêu cầu đặt ra là chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng vận hành, hoàn thiện thể chế, tăng năng lực cấp xã và đổi mới phương thức quản trị bằng dữ liệu...

Sáng ngày 1/7/2026, tại Hà Nội, Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại Hội trường Diên Hồng, Tòa nhà Quốc hội, kết hợp trực tuyến tới 3.651 điểm cầu tại các bộ, ban, ngành, đoàn thể Trung ương và trụ sở các tỉnh, thành phố, xã, phường, đặc khu trên toàn quốc, với 557.099 đại biểu tham dự.

Dự và chủ trì Hội nghị có Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; các Ủy viên Bộ Chính trị: Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, Trưởng Ban Chỉ đạo sơ kết.

BỘ MÁY MỚI PHẢI TẠO RA NĂNG LỰC MỚI

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là hoàn toàn đúng đắn, cần thiết và có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đây là cuộc cải cách có phạm vi rất rộng, rất khó, rất quyết liệt, tác động đến hầu hết các cơ quan, cán bộ, công chức, người lao động trong hệ thống chính trị, từ Trung ương đến cơ sở. Nhiệm vụ tiếp theo là chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng vận hành, năng lực phục vụ và năng lực kiến tạo phát triển của bộ máy mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh không được chủ quan, thỏa mãn, bởi kết quả đạt được mới là bước đầu. Cuộc cải cách này còn nhiều việc phải tiếp tục thực hiện với quyết tâm cao hơn, cách làm khoa học hơn và tinh thần đổi mới mạnh mẽ hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu giai đoạn tới phải nâng cao chất lượng vận hành của mô hình mới, tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế về pháp luật và tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Việc sửa luật phải xuất phát từ điểm nghẽn thực tế.

Các cơ quan Trung ương, Chính phủ, bộ, ngành và địa phương phải rà soát toàn diện quy định, quy chế, quy trình liên quan đến tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và quan hệ phối hợp, không để chồng chéo, trùng lắp, khoảng trống hoặc tình trạng nhiều cơ quan cùng tham gia nhưng không rõ cơ quan chịu trách nhiệm cuối cùng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị và xã hội. Cấp ủy phải lãnh đạo bằng định hướng chiến lược, thể chế, công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả; bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng nhưng không làm thay, không buông lỏng, không can thiệp hành chính không cần thiết vào chức năng, nhiệm vụ của cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội.

Đối với chính quyền địa phương 2 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ cấp tỉnh tập trung vai trò chiến lược, quy hoạch, điều phối, phân bổ nguồn lực, tổ chức không gian phát triển, kiểm tra, giám sát và liên kết vùng.

Cấp xã phải được tổ chức như tuyến đầu của quản trị công, tiếp nhận, xử lý và phản hồi kịp thời nhu cầu của người dân, doanh nghiệp; phát hiện sớm các vấn đề về an sinh, trật tự, đất đai, xây dựng, môi trường, dịch vụ công và rủi ro phát sinh tại địa bàn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phân cấp, phân quyền phải thực chất, bảo đảm cấp được giao nhiệm vụ có đủ thẩm quyền, nhân lực, kinh phí, công cụ quản lý để thực hiện. Phân cấp không phải là chuyển gánh nặng xuống cấp dưới, mà là chuyển thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu, công cụ thực thi và trách nhiệm rõ ràng, minh bạch, có kiểm soát.

Cùng với đó, cần xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của mô hình mới; coi năng lực thực thi của cấp xã là thước đo kiểm định thành công của mô hình mới; khẩn trương hoàn thiện vị trí việc làm, đánh giá năng lực, sở trường, kinh nghiệm của cán bộ để bố trí đúng người, đúng việc; tăng cường cán bộ có năng lực, chuyên môn sâu về cơ sở, nhất là các lĩnh vực đất đai, xây dựng, quy hoạch, đầu tư, tài chính, công nghệ thông tin, thanh tra, tư pháp, giáo dục, y tế và quản lý đô thị.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu xử lý hiệu quả tài sản công, trụ sở, hồ sơ, tài liệu sau sắp xếp; khẩn trương hoàn thiện phương án xử lý từng cơ sở nhà, đất, tài sản công dôi dư.

Tài sản còn sử dụng được phải được tận dụng hiệu quả; tài sản không còn phù hợp cần chuyển đổi công năng, điều chuyển hoặc xử lý minh bạch, đúng quy định, ưu tiên phục vụ giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, an sinh xã hội và nhu cầu thiết thực của cộng đồng.

Công tác kiểm tra, giám sát và chỉ đạo, điều hành cũng phải được đổi mới mạnh mẽ, kết hợp kiểm tra trực tiếp với giám sát dựa trên dữ liệu, phát hiện sớm, xử lý sớm các vấn đề.

Cần xây dựng bộ chỉ số theo dõi vận hành mô hình mới, gồm thời gian xử lý thủ tục hành chính, tỷ lệ hồ sơ đúng hạn, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp, tỷ lệ công việc cấp xã phải xin ý kiến cấp trên và số vụ việc được phát hiện, xử lý sớm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định tổ chức mới phải tạo ra năng lực mới; cơ chế phân cấp, phân quyền mới phải song hành với trách nhiệm mới; dữ liệu mới phải tạo ra phương thức quản trị mới; bộ máy mới phải đem lại chất lượng phục vụ mới cho người dân và doanh nghiệp, góp phần xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, liêm chính, kiến tạo và phục vụ nhân dân.

HOÀN THIỆN THỂ CHẾ, CHUYỂN TỪ GIAO NHIỆM VỤ SANG GIAO KẾT QUẢ

Trước đó, tại hội nghị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, thay mặt Đảng ủy Chính phủ, trình bày tham luận về kết quả 1 năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp và yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức quản trị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của nền hành chính nhà nước.

Theo Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, sau 1 năm vận hành tổng thể, mô hình hệ thống chính trị 3 cấp đã khẳng định tính đúng đắn, toàn diện, khoa học của chủ trương có tính bước ngoặt lịch sử của Đảng; mở ra không gian phát triển mới, tạo chuyển biến về nhận thức, phương thức lãnh đạo, quản trị, cơ chế vận hành và năng lực tổ chức thực hiện.

Mô hình mới cũng góp phần phát huy hiệu quả mối quan hệ giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội làm nòng cốt, nhân dân làm chủ; qua đó củng cố niềm tin xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cho rằng để hệ thống hành chính nhà nước tiếp tục tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, Chính phủ và chính quyền địa phương còn nhiều nhiệm vụ quan trọng phải thực hiện.

Trước hết là tiếp tục xây dựng, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện. Một năm qua, công tác xây dựng thể chế gắn với cải cách thủ tục hành chính được coi là đột phá quan trọng, tạo nền tảng cho hệ thống hành chính nhà nước cơ bản vận hành thông suốt, phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Đến nay, Chính phủ đã hoàn thiện khoảng 1.300 văn bản quy phạm pháp luật; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh gần 40%; tỷ lệ thủ tục hành chính do Chính phủ và bộ, ngành Trung ương giải quyết còn 27,4%, đạt và vượt chỉ tiêu Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2.

Thời gian tới, Chính phủ tập trung xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế gắn với cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, để thể chế thực sự trở thành động lực, nguồn lực, lợi thế cạnh tranh quốc gia, kiến tạo phát triển theo đúng chủ trương của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và tư tưởng chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Chính phủ cũng sẽ tiếp tục thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng sức sản xuất, tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, ổn định; hoàn thiện quy chuẩn, tiêu chuẩn; tháo gỡ kịp thời các điểm vướng mắc từ thực tiễn. Trong đó, 49 luật được ủy quyền lập pháp sẽ được sửa đổi, bổ sung xong trong năm 2027; đồng thời giải quyết 21 vướng mắc trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Nhấn mạnh yêu cầu tạo chuyển biến trong tổ chức thực hiện, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cho biết hạn chế lớn nhất hiện nay không phải thiếu thể chế, chính sách, mà là nhận thức và hiệu quả thực thi; nhất là tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu một số ngành, địa phương và năng lực của chính quyền cấp xã ở không ít nơi chưa đáp ứng yêu cầu.

Do đó, Chính phủ sẽ tiếp tục tạo không gian phát triển bằng thể chế, chính sách; phân định mạch lạc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền; chuyển mạnh từ giao nhiệm vụ sang giao kết quả; từ phân công chung cho bộ, ngành, địa phương sang trách nhiệm cá nhân người đứng đầu; từ giám sát hành chính sang giám sát bằng dữ liệu, kết quả và hiệu quả thực hiện. Mức độ hài lòng của người dân, xã hội sẽ là thước đo chất lượng hoạt động của bộ máy chính quyền từng địa phương.

CẤP XÃ LÀ TUYẾN ĐẦU CỦA QUẢN TRỊ CÔNG

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là tiếp tục đổi mới phương thức quản trị quốc gia trên cơ sở đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền gắn với chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số, chính quyền số.

Theo Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, một năm qua, thẩm quyền và hành lang pháp lý để địa phương chủ động thực hiện, chịu trách nhiệm đã cơ bản được xác lập khá rành mạch với khối lượng phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền rất lớn.

Tuy nhiên, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực, dữ liệu, công cụ thực thi và kiểm soát quyền lực; tiếp tục rà soát, phân định rõ hơn thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương.

Chính phủ tập trung quản lý vĩ mô, hoàn thiện thể chế, hoạch định chiến lược, điều phối nguồn lực lớn và kiểm soát rủi ro quốc gia. Địa phương chủ động thực hiện và chịu trách nhiệm theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Chính phủ không làm thay địa phương; Nhà nước không làm thay thị trường, không làm thay xã hội, mà tạo khuôn khổ pháp lý, mở rộng không gian điều phối và huy động nguồn lực xã hội.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cũng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện không gian phát triển và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã.

Địa phương cần rà soát, đánh giá tổng thể không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển, hình thành các đơn vị hành chính cấp xã đặc biệt hoặc đặc khu kinh tế cấp xã mang tính hạt nhân, cực tăng trưởng của tỉnh và kết nối liên vùng.

Chính phủ sẽ tập trung xử lý các địa bàn bị chia cắt quá nhỏ về không gian đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, nhất là các khu vực có tính liên kết tự nhiên, kinh tế - xã hội cao; đồng thời nghiên cứu sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã chưa đáp ứng tiêu chuẩn.

Hiện còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định. Trên cơ sở kết luận của Bộ Chính trị, Chính phủ sẽ hướng dẫn cụ thể và hoàn thành dứt điểm trong năm 2026.

Cùng với đó, Chính phủ sẽ phối hợp Ban Tổ chức Trung ương và địa phương xây dựng khung tiêu chí, tiêu chuẩn phòng chuyên môn cấp xã; tiếp tục sắp xếp tổ chức hành chính thuộc UBND cấp tỉnh, cấp xã và đơn vị sự nghiệp công lập; thúc đẩy tự chủ, xã hội hóa; tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã ngang tầm nhiệm vụ.

Theo Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phụ thuộc trước hết vào chất lượng chính quyền cấp xã, đội ngũ cán bộ và năng lực quản trị số dựa trên dữ liệu.

Kết luận Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, Trưởng Ban Chỉ đạo sơ kết, tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; đồng thời nhấn mạnh thành công của Hội nghị chỉ thực sự có ý nghĩa khi các nghị quyết, kết luận, chỉ đạo được quán triệt sâu sắc, tổ chức thực hiện nghiêm túc, tạo đột phá sáng tạo và chuyển biến rõ nét trong hoạt động của cả hệ thống chính trị.