Câu chuyện quan trọng nhất của thị trường vốn trong giai đoạn tới là chuyển từ phát triển về quy mô sang phát triển về chất lượng và hiệu quả phân bổ vốn, bởi chúng ta đang bước vào một giai đoạn rất khác của nền kinh tế Việt Nam.

Sau 30 năm hình thành và phát triển, vốn hóa thị trường cổ phiếu trên HOSE, HNX và UPCoM đạt hơn 10,57 triệu tỷ đồng, tương đương 82,3% GDP ước tính năm 2025.

Thanh khoản duy trì ở mức cao với giá trị giao dịch bình quân đạt gần 29.300 tỷ đồng/phiên. Trong giai đoạn mới, cơ quan quản lý cho biết sẽ tiếp tục xây dựng một thị trường vận hành an toàn, ổn định, có khả năng chống chịu cao và thích ứng với mô hình thị trường mới.

Trao đổi trong Talk show Phố Tài chính mới đây, ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS) nhấn mạnh: 30 năm là một hành trình rất đáng tự hào. Đặc biệt, nếu chúng ta nhìn lại điểm xuất phát để thấy thị trường chứng khoán đã lớn lên cùng nền kinh tế Việt Nam như thế nào.

Năm 1996, ngành chứng khoán chính thức được hình thành. Đến năm 2000, thị trường bắt đầu giao dịch với vỏn vẹn hai cổ phiếu, REE và SAM, cùng vài nghìn tài khoản. Gần ba thập kỷ sau, chúng ta đã có gần 14,1 triệu tài khoản chứng khoán, quy mô thị trường cổ phiếu hơn 10 triệu tỷ đồng và ngày càng hội nhập sâu rộng với thị trường tài chính quốc tế.

Nhưng thành tựu lớn nhất không chỉ nằm ở những con số ấy. Điều đáng quý hơn là chúng ta đã từng bước xây dựng được một kênh huy động và phân bổ vốn quan trọng cho nền kinh tế. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã lớn mạnh nhờ tiếp cận thị trường vốn. Hàng triệu người dân có thêm cơ hội tham gia đầu tư và chia sẻ thành quả phát triển của đất nước. 

Và gần đây nhất, dấu mốc nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp theo FTSE Russell ngày 21/9/2026 là một bước tiến rất ý nghĩa. Đằng sau một ngày được nâng hạng là nhiều năm cải cách bền bỉ của cơ quan quản lý, các sở giao dịch, các thành viên thị trường và cộng đồng doanh nghiệp. 

Ông Linh cho rằng câu chuyện quan trọng nhất của thị trường vốn trong giai đoạn tới là chuyển từ phát triển về quy mô sang phát triển về chất lượng và hiệu quả phân bổ vốn, bởi chúng ta đang bước vào một giai đoạn rất khác của nền kinh tế Việt Nam.

Để thực hiện khát vọng phát triển đến năm 2030 và 2045, Việt Nam cần những động lực mới: năng suất cao hơn, công nghệ, hạ tầng hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng và những doanh nghiệp Việt Nam đủ sức cạnh tranh quốc tế. Muốn làm được điều đó, nhu cầu vốn trung và dài hạn sẽ rất lớn. Ngân hàng không thể là kênh duy nhất. Thị trường vốn phải đảm nhiệm vai trò lớn hơn trong việc đưa những nguồn lực tài chính đến đúng doanh nghiệp, đúng dự án và những lĩnh vực tạo ra giá trị cao nhất cho nền kinh tế.

Ông Linh cho rằng cần có ba chuyển dịch quan trọng. Thứ nhất, từ tăng quy mô thị trường sang nâng chất lượng doanh nghiệp. Chúng ta cần nhiều hơn những doanh nghiệp lớn, có năng lực cạnh tranh, minh bạch, quản trị tốt và hoạt động trong các ngành kinh tế mới như công nghệ, công nghiệp, hạ tầng, logistics, y tế và tiêu dùng.

Với doanh nghiệp, nhà đầu tư sẽ không chỉ hỏi lợi nhuận tăng bao nhiêu, mà còn hỏi cần bao nhiêu vốn để tạo ra tăng trưởng ấy. Hiệu quả sử dụng vốn, chất lượng lợi nhuận và dòng tiền kinh doanh thật sẽ ngày càng quan trọng.

Thứ hai, từ dòng vốn ngắn hạn sang nguồn vốn dài hạn. Một thị trường trưởng thành cần hệ thống quỹ đầu tư, bảo hiểm, quỹ hưu trí và các nhà đầu tư tổ chức đủ lớn để đồng hành với doanh nghiệp qua nhiều chu kỳ, thay vì quá phụ thuộc vào giao dịch ngắn hạn.

Thứ ba, từ nhiều nhà đầu tư sang những nhà đầu tư có năng lực hơn. Mở được hàng triệu tài khoản là thành quả đáng mừng. Nhưng điều quan trọng là người dân có hiểu mình đang đầu tư vào đâu, biết quản trị rủi ro và có phương pháp để tích lũy tài sản dài hạn hay không.

Một thị trường mạnh không thể chỉ được tạo nên bởi một cơ quan quản lý hay một vài doanh nghiệp lớn. Đó phải là kết quả của cả một hệ sinh thái cùng phát triển và cùng nâng chuẩn. Cơ quan quản lý xây dựng hành lang pháp lý minh bạch và bảo vệ sự an toàn của thị trường. Các doanh nghiệp niêm yết phải kinh doanh hiệu quả, quản trị tốt và có trách nhiệm với đồng vốn của cổ đông.

Các ngân hàng, quỹ đầu tư, bảo hiểm, tổ chức lưu ký và công ty chứng khoán phải cùng tạo ra những kênh dẫn vốn an toàn, hiệu quả. Trong hệ sinh thái đó, vai trò của các công ty chứng khoán đang thay đổi rất rõ.

Trước đây, chúng ta thường được nhìn nhận như một trung gian giúp nhà đầu tư mua bán chứng khoán, cung cấp thông tin hay hỗ trợ giao dịch. Nhưng trong giai đoạn mới, trách nhiệm ấy phải lớn hơn.

"Với các doanh nghiệp, công ty chứng khoán cần có năng lực tư vấn cấu trúc vốn, huy động vốn, phát hành, tái cấu trúc và kết nối các nhà đầu tư chiến lược. Với nhà đầu tư, chúng ta không chỉ giúp họ nhìn thấy cơ hội sinh lời, mà còn phải giúp họ hiểu rủi ro, có phương pháp đầu tư và đưa ra những quyết định tài chính tốt hơn", ông Linh nhấn mạnh.