Áp lực lớn nhất tiếp tục đến từ thị trường bất động sản Trung Quốc, khi đà suy giảm của lĩnh vực này vẫn chưa dừng lại...

Theo tờ báo Nikkei, lợi nhuận của các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục suy giảm trong năm 2025, đánh dấu năm thứ ba liên tiếp tổng lợi nhuận ròng đi xuống.

Diễn biến này phản ánh áp lực kéo dài từ thị trường bất động sản, trong khi số doanh nghiệp bán lẻ thua lỗ tăng lên, qua đó gây sức ép lên việc làm và triển vọng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Để đưa ra kết quả trên, Nikkei Asia đã tổng hợp báo cáo tài chính của khoảng 5.400 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên các sàn chứng khoán Trung Quốc đại lục, dựa trên dữ liệu từ công ty Wind. Tính đến ngày 30/4, gần như toàn bộ các doanh nghiệp này đã công bố kết quả kinh doanh.

Trong năm tài khóa kết thúc vào tháng 12/2025, tổng lợi nhuận ròng của nhóm doanh nghiệp được khảo sát đạt 2,54 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương 372 tỷ USD, giảm 2% so với năm trước. Đây là lần đầu tiên chỉ tiêu này giảm 3 năm liên tiếp kể từ khi dữ liệu bắt đầu được thống kê vào năm 2000.

Tình trạng thua lỗ cũng lan rộng hơn. Phân tích của Nikkei Asia cho thấy 1.458 doanh nghiệp, tương đương 27% tổng số doanh nghiệp được khảo sát, ghi nhận lỗ ròng. Con số này tăng gần 100 doanh nghiệp so với năm trước, thời điểm số doanh nghiệp thua lỗ đã ở mức cao kỷ lục.

Để so sánh, tại Nhật Bản, chỉ khoảng 2% doanh nghiệp thuộc phân khúc Prime Market của Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo - phân khúc dành cho các doanh nghiệp có quy mô lớn và thanh khoản cao - ghi nhận thua lỗ.

Áp lực lớn nhất tiếp tục đến từ thị trường bất động sản Trung Quốc, khi đà suy giảm của lĩnh vực này vẫn chưa dừng lại. Công ty phát triển bất động sản China Vanke ghi nhận lỗ ròng 88,5 tỷ nhân dân tệ trong năm 2025, tăng 80% so với năm trước. Doanh số bán nhà yếu khiến công ty này thiếu hụt dòng tiền và phải đàm phán với các chủ nợ để gia hạn thời hạn trả nợ.

China Vanke từng là thương hiệu mạnh và được xem là một trong những doanh nghiệp uy tín nhất trong ngành. Tuy nhiên, khó khăn không chỉ xuất hiện ở riêng công ty này. Trong số 108 công ty bất động sản được Nikkei Asia khảo sát, 59 công ty ghi nhận lỗ ròng. Tổng mức lỗ của toàn ngành cũng tăng so với năm trước.

Doanh số nhà trì trệ và giá bất động sản tiếp tục đi xuống đang làm suy yếu tâm lý tiêu dùng tại Trung Quốc. Áp lực này lan sang các nhà bán lẻ và nhiều doanh nghiệp phụ thuộc vào nhu cầu tiêu dùng nội địa, khiến lợi nhuận của nhóm này giảm rõ rệt.

Một số tập đoàn bán lẻ lớn như Wangfujing Group và Guangzhou Grandbuy rơi vào cảnh thua lỗ. Chuỗi siêu thị Yonghui Superstores lỗ nặng hơn do phát sinh chi phí tái cơ cấu sau khi đóng cửa hàng loạt cửa hàng. Trong số 61 doanh nghiệp bán lẻ được thống kê, 23 doanh nghiệp báo lỗ - con số cao gấp 2 lần so với năm trước. Tính chung cả ngành, nhóm doanh nghiệp bán lẻ đã chuyển từ có lãi sang thua lỗ.

Ngay cả ngành ô tô cũng chứng kiến lợi nhuận giảm, dù doanh số xe tăng mạnh. Lợi nhuận toàn ngành này giảm 18% khi các hãng xe bị cuốn vào cạnh tranh giá trong bối cảnh các hộ gia đình thắt chặt chi tiêu. Tại hãng xe BYD, nhà sản xuất ô tô lớn nhất Trung Quốc, lợi nhuận ròng giảm 19% xuống còn 32,6 tỷ nhân dân tệ, đánh dấu năm giảm đầu tiên trong 4 năm.

Trong thời gian qua, Chính phủ Trung Quốc đã tăng chi tiêu để hỗ trợ nền kinh tế, nhưng giới doanh nghiệp đang bắt đầu cảm nhận rõ giới hạn của việc dựa vào trợ cấp. Ngành thiết bị gia dụng là một ví dụ rõ nét. Trong nửa đầu năm 2025, lợi nhuận của ngành này tăng khoảng 10% so với cùng kỳ năm 2024 nhờ chương trình hỗ trợ người tiêu dùng đổi cũ lấy mới của chính phủ. Tuy nhiên, khi tác động của chính sách suy yếu trong nửa cuối năm, lợi nhuận cả năm của ngành giảm 15%.

Trái ngược với các ngành phụ thuộc nhiều vào nhu cầu nội địa, những lĩnh vực hướng tới thị trường xuất khẩu ghi nhận kết quả tích cực hơn. Công ty thép Baoshan Iron & Steel, công ty con của tập đoàn thép China Baowu Steel Group, ghi nhận lợi nhuận năm ngoái tăng 40% khi xuất khẩu sang Đông Nam Á đạt mức cao kỷ lục. Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump áp thuế quan khiến xuất khẩu từ Trung Quốc sang Mỹ giảm, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã đẩy mạnh tìm kiếm cơ hội ở các thị trường khác.

Ở lĩnh vực bán dẫn, các doanh nghiệp Trung Quốc hưởng lợi từ làn sóng tăng trưởng mạnh của ngành trên toàn cầu. Công ty công nghệ Cambricon Technologies - thường được ví như “Nvidia của Trung Quốc” vì cũng tập trung vào con chip phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) - lần đầu tiên báo lãi ròng.

Đầu năm nay, Quốc hội Trung Quốc đã thông qua Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, văn kiện định hướng chính sách kinh tế - xã hội của nước này trong giai đoạn tới. Một trọng tâm lớn của kế hoạch là tăng cường tự chủ về khoa học - công nghệ, qua đó xây dựng chuỗi cung ứng ít phụ thuộc hơn vào các nước như Mỹ.

Theo định hướng này, bán dẫn sẽ tiếp tục là một trong những lĩnh vực được Bắc Kinh ưu tiên hỗ trợ trong 5 năm tới. Đây là ngành nền tảng đối với AI và nhiều công nghệ mới, nên dự kiến sẽ nhận được các ưu đãi thuế và chính sách hỗ trợ lớn.

Tuy nhiên, lợi nhuận chung của doanh nghiệp trì trệ có thể tiếp tục gây sức ép lên thị trường lao động Trung Quốc. Trong tháng 3 năm nay, tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm 16-24 tuổi tại nước này tăng lên 16,9%, đánh dấu lần tăng đầu tiên theo tháng trong 7 tháng. Mức này cũng cao hơn con số 16,5% ghi nhận vào tháng 3/2025, cho thấy các doanh nghiệp vẫn thận trọng trong tuyển dụng.

Cùng với đó, các doanh nghiệp phụ thuộc vào nhu cầu nội địa cũng chịu sức ép chi phí tăng lên khi chiến sự ở Trung Đông khiến giá dầu thô duy trì ở mức cao. Trong bối cảnh tiêu dùng yếu, doanh nghiệp khó tăng giá bán để bù đắp phần chi phí phát sinh.

“Các yếu tố như thị trường bất động sản trì trệ và lạm phát thấp sẽ còn kéo dài tại Trung Quốc”, ông Tetsuji Sano, chiến lược gia trưởng khu vực châu Á tại công ty quản lý tài sản Sumitomo Mitsui DS Asset Management, nhận định với tờ báo Nikkei Asia.

Dù vậy, giá dầu thô cao cũng có thể tạo cơ hội cho một số doanh nghiệp xuất khẩu của Trung Quốc. Theo ông Sano, nhu cầu ở nước ngoài đối với công nghệ tiết kiệm năng lượng và hạ tầng điện - những lĩnh vực Trung Quốc có thế mạnh - có thể tăng lên, qua đó hỗ trợ kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp liên quan.

Do đó, ông Sano cho rằng nếu kinh tế Trung Quốc phục hồi trong năm 2026, động lực nhiều khả năng sẽ đến từ nhu cầu bên ngoài, thay vì nhu cầu trong nước.