Chính phủ Mỹ đang đứng trước nguy cơ phải đóng cửa một phần do sự thiếu đồng thuận trong Quốc hội về ngân sách cho năm tài khóa mới...

Theo thông tin từ Nhà Trắng ngày 25/9, nếu không có hành động kịp thời từ Quốc hội Mỹ, một số lượng lớn công chức liên bang có thể bị sa thải.

Cụ thể, Văn phòng quản lý và ngân sách (OMB) thuộc Nhà Trắng đã gửi một thông điệp đến các cơ quan liên bang, yêu cầu họ xác định các chương trình, dự án và hoạt động sẽ bị ảnh hưởng nếu ngân sách không được phê duyệt trước ngày 1/10/2025 - thời điểm bắt đầu năm tài khóa 2026. OMB nhấn mạnh rằng những chương trình không còn nguồn ngân sách bắt buộc sẽ phải chịu tác động nặng nề nhất từ việc đóng cửa.

Theo hãng tin Reuters, tình hình hiện tại cho thấy chính phủ Mỹ đang ở bờ vực của cuộc khủng hoảng ngân sách lần thứ 15 kể từ năm 1981. Quốc hội chưa thể đạt được thỏa thuận về ngân sách cho khoảng 1/4 trong tổng ngân sách 7 nghìn tỷ USD của chính phủ cho tài khóa tiếp theo.

Vào ngày 19/9 vừa qua, Hạ viện do Đảng Cộng hòa kiểm soát đã thông qua một dự luật tạm thời để cấp ngân sách hoạt động cho Chính phủ đến ngày 21/11. Tuy nhiên, các nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ ở Thượng viện đã bác bỏ dự luật này, đưa ra điều kiện là bất kỳ dự luật ngân sách tạm thời nào nào cũng phải đi kèm với việc khôi phục các khoản cắt giảm gần đây đối với các chương trình chăm sóc sức khỏe.

Lãnh đạo Đảng Dân chủ tại Thượng viện, nghị sỹ Chuck Schumer, đã chỉ trích việc Nhà Trắng cảnh báo sa thải công chức liêng bang, cho rằng đây là một hành động đe dọa. Ông cho rằng việc Tổng thống Donald Trump lên kế hoạch sa thải công chức liên bang ngay từ những ngày đầu nhậm chức không phải nhằm mục đích quản lý mà để gây sợ hãi.

Giới phân tích cho rằng tuyên bố của Nhà Trắng có thể là một chiến thuật đàm phán, bởi trong tuyên bố ngắn đó có tới 6 lần đề cập đến việc phe Dân chủ bác bỏ dự luật ngân sách tạm thời mà Đảng Cộng hòa thúc đẩy vào tuần trước.

Theo thông tin từ Giám đốc Văn phòng Quản lý nhân sự của Chính phủ Mỹ, ông Scott Kupor, khoảng 300.000 công chức liên bang sẽ thôi việc trong năm 2025. Trong số đó, khoảng 154.000 người đã chấp nhận các gói hỗ trợ và sẽ được xóa tên khỏi bảng lương của Chính phủ Mỹ trước ngày 1/10, ngày đầu tiên của năm tài khóa mới.

Sau khi nhậm chức vào tháng 1 năm nay, ông Trump đã khởi động chiến dịch sa thải 2,4 triệu công chức liên bang.

Trong bối cảnh này, các nhà lãnh đạo Đảng Cộng hòa vẫn chưa có động thái nào để nối lại đàm phán với Đảng Dân chủ, cho rằng các vấn đề về y tế có thể được giải quyết sau. Tuy nhiên, một cuộc khảo sát của Reuters/Ipsos cho thấy người dân Mỹ đang ủng hộ việc cắt giảm bộ máy hành chính.

Cụ thể, trong một cuộc khảo sát vào tháng 4, có 55% người tham gia - bao gồm hầu hết những người ủng hộ Đảng Cộng hòa và 1/4 những người ủng hộ Đảng Dân chủ, cho biết họ tán thành việc thu hẹp quy mô Chính phủ liên bang.

Về mặt pháp lý, chính quyền ông Trump đã có quyền sa thải nhân viên miễn là họ thông báo trước ít nhất 60 ngày - theo quy định liên bang. Thời gian này có thể được rút ngắn xuống còn 30 ngày nếu có sự chấp thuận từ Văn phòng Quản lý nhân sự.

Luật liên bang không cho phép chính quyền sa thải nhân viên liên bang trong thời gian chính phủ đóng cửa. Tuy nhiên, trong cuộc đối đầu về ngân sách tại Quốc hội vào tháng 3 năm nay, các nghị sỹ cấp cao nhất của Đảng Dân chủ đã lo ngại ông Trump có thể nhân một cuộc đóng cửa Chính phủ để đẩy mạnh việc thu hẹp quy mô Chính phủ.

Việc đóng cửa Chính phủ Mỹ sẽ không ảnh hưởng đến các chương trình phúc lợi lớn như An sinh xã hội và Medicare, và các chức năng như thực thi pháp luật và kiểm soát không lưu vẫn sẽ tiếp tục hoạt động. Tuy nhiên, hàng trăm ngàn công chức liên bang sẽ bị tạm nghỉ việc, và các tòa án liên bang đã cảnh báo rằng họ có thể hết tiền trong vòng một tuần nếu ngân sách không được phê duyệt.