Năm tháng đầu năm, Cục Hải quan phát hiện và xử lý hơn 8.900 vụ việc với tổng trị giá hàng hóa vi phạm ước đạt 8.394,3 tỷ đồng. Cùng với đó, số tiền thu nộp ngân sách từ xử phạt vi phạm hành chính đạt hơn 2.627 tỷ đồng, phản ánh áp lực ngày càng gia tăng trong công tác phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại…

Theo báo cáo của Cục Hải quan, nguồn thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu trong tháng 5/2026 đạt 48.839 tỷ đồng. Tính từ đầu năm đến hết tháng 5, tổng số thu đạt 215.140 tỷ đồng, tương ứng 47,7% dự toán và bằng 41,6% chỉ tiêu phấn đấu.

So với cùng kỳ năm 2025, mức thu này tăng 16,9% cho thấy hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực.

Thực tế cho thấy trong tháng 5/2026, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới không chỉ gia tăng về số lượng mà còn tinh vi về phương thức.

Trong đó, nổi lên là việc lợi dụng hình thức quá cảnh để đưa hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vào lưu thông. Chỉ riêng trong tháng 5, Cục Hải quan đã phát hiện 15 vụ việc liên quan, tăng 8 vụ (tăng 114,3%) so với cùng kỳ năm 2025; trong đó có 3 vụ có dấu hiệu hình sự và 12 vụ xử lý hành chính.

Theo Cục Hải quan, trong vòng 1 tháng (từ ngày 15/4-14/5/2026), cơ quan chức năng đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 1.902 vụ vi phạm, tăng 655 vụ (52,5%) so với cùng kỳ năm 2025 với trị giá hàng hóa vi phạm ước đạt 1.907,7 tỷ đồng. Số thu ngân sách nhà nước từ xử phạt vi phạm hành chính đạt 2.349,5 tỷ đồng.

Xét theo từng tuyến vận chuyển, đường biển tiếp tục là địa bàn trọng điểm trong tháng khi ghi nhận 1.130 vụ, chiếm 59,4% số vụ phát hiện, bắt giữ và xử lý, tăng 444 vụ (64,7%) so với cùng kỳ năm trước.

Các vụ việc chủ yếu tập trung tại các cảng lớn như Cát Lái, Hải Phòng, Cái Mép, Đà Nẵng…, với hành vi phổ biến là nhập khẩu hàng hóa thuộc diện phải kiểm tra chuyên ngành nhưng không có thông báo kết quả kiểm tra theo quy định.

Trong khi đó, tuyến đường bộ ghi nhận 572 vụ, chiếm 30,1%, tăng 157 vụ (37,8%) so với cùng kỳ, chủ yếu tại các tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào và Việt Nam - Campuchia.

Cục Hải quan cho biết các đối tượng thường lợi dụng chính sách tạo thuận lợi trong hoạt động xuất nhập khẩu cũng như ưu đãi dành cho cư dân biên giới để thực hiện hành vi vi phạm.

Hàng hóa bị phát hiện khá đa dạng, từ đường kính trắng, thực phẩm đông lạnh không có chứng từ hợp pháp đến hàng giả mạo nhãn hiệu, ma túy. Cùng với đó, tình trạng vận chuyển trái phép xăng dầu qua biên giới giáp Lào, cũng như tiền tệ và pháo nổ tại khu vực giáp Trung Quốc vẫn tiếp tục diễn ra, đặc biệt tại các khu vực cửa khẩu phụ, đường mòn, lối mở.

Ở tuyến hàng không, lực lượng chức năng phát hiện và xử lý 75 vụ, chiếm gần 3,9%, giảm 4 vụ (5,1%) so với cùng kỳ năm 2025 với trị giá hàng hóa vi phạm ước tính khoảng 10,7 tỷ đồng.

Cục Hải quan cho biết các vụ việc chủ yếu xảy ra tại các cửa khẩu sân bay quốc tế như Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng. Ngược lại, tuyến chuyển phát nhanh và bưu điện lại ghi nhận xu hướng gia tăng với 111 vụ, chiếm 5,8%, tăng 54 vụ (94,7%) với trị giá hàng hóa vi phạm ước khoảng 19,8 tỷ đồng.

Trước diễn biến nêu trên, công tác chỉ đạo và triển khai các biện pháp kiểm soát tiếp tục được đẩy mạnh. Sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026, Cục Hải quan đã kịp thời chỉ đạo các đơn vị tăng cường kiểm tra, giám sát và kiểm soát.

Song song, nhằm kiểm soát nguy cơ phát sinh vi phạm trong quá trình triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III, cơ quan Hải quan đã ban hành Kế hoạch số 16914/KH-CHQ ngày 29/5/2026 để tăng cường kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Bên cạnh đó, công tác phòng, chống ma túy tiếp tục được triển khai quyết liệt với sự phối hợp giữa Hải quan, Công an và Bộ đội Biên phòng.

Từ ngày 15/4 đến 14/5/2026, lực lượng chức năng đã phát hiện 9 vụ với 115 đối tượng và Hải quan chủ trì 3 vụ.

Cụ thể, tang vật thu giữ gồm 120,36 kg ma túy các loại bao gồm: 5,45 kg heroin, 4,68 kg ketamine, 110,23 kg ma túy tổng hợp, 600 viên ma túy tổng hợp dạng viên, 3 viên ma túy khác và 112 túi nước vui.

Tính chung từ ngày 15/12/2025 đến 14/5/2026, ngành Hải quan đã phát hiện 72 vụ với 196 đối tượng, trong đó chủ trì 23 vụ; tang vật thu giữ khoảng 428,07 kg ma túy các loại gồm 38,8 kg cần sa, 36,7 kg heroin, 13,5 kg cocain, 45,2 kg ketamine, 291,5 kg và 600 viên ma túy tổng hợp, cùng 2,37 kg và 3 viên ma túy khác, 112 túi nước vui.

Ngoài ra, Cục Hải quan tiếp tục phát huy vai trò đầu mối quốc gia trong hợp tác quốc tế, tham mưu triển khai các chương trình, chiến dịch và nhóm công tác, trong đó có Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII. Chiến dịch này tiếp tục được đưa vào Tuyên bố chung Việt Nam - Trung Quốc lần thứ ba, góp phần tăng cường phối hợp trong phòng, chống tội phạm xuyên biên giới, Cục Hải quan cho biết.