Chiều 22/9, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 49, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về các báo cáo của Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao về tình hình thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Những nội dung này không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của hệ thống pháp luật mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh và sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

TẬP TRUNG HOÀN THIỆN THỂ CHẾ, BẢO ĐẢM TIẾN ĐỘ BAN HÀNH VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT

Trình bày thẩm tra báo cáo, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng cho biết Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan của Quốc hội cơ bản tán thành với Báo cáo của Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Trong năm 2025, mặc dù còn nhiều khó khăn, thách thức, các cơ quan đã hoàn thành khối lượng công việc lớn liên quan đến công tác lập pháp, kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cùng các cơ quan của Quốc hội đề nghị Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, các bộ, ngành, địa phương tiếp tục nỗ lực, phát huy trách nhiệm, nghiên cứu và áp dụng giải pháp đồng bộ, sáng tạo nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác xây dựng, thi hành pháp luật.

Trong đó, nhiệm vụ trọng tâm là bảo đảm tiến độ, chất lượng ban hành văn bản quy định chi tiết các luật, pháp lệnh, nghị quyết đã được Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua, để chính sách sớm đi vào cuộc sống. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng yêu cầu tiếp tục quan tâm, chỉ đạo xây dựng Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI trình cấp có thẩm quyền, kịp thời thể chế hóa Nghị quyết và các văn kiện Đại hội XIV của Đảng, tiếp tục cụ thể hóa chủ trương, đường lối, hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hữu quan trong xây dựng dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết; đồng thời tăng cường giám sát việc triển khai thi hành pháp luật, nâng cao chất lượng giám sát văn bản quy phạm pháp luật.

Bên cạnh đó, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương cần tập trung khắc phục triệt để những tồn tại trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Đặc biệt là tình trạng pháp luật chồng chéo, xung đột, thiếu tính khả thi, phải sửa đổi nhiều lần trong thời gian ngắn; tình trạng đề nghị bổ sung vào Chương trình lập pháp sát kỳ họp Quốc hội hoặc phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội; trình dự án luật, nghị quyết theo thủ tục rút gọn.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị xử lý dứt điểm tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản quy định chi tiết; khắc phục văn bản có nội dung mâu thuẫn, trái pháp luật phát hiện qua công tác kiểm tra, rà soát. Đồng thời, bổ sung đánh giá kết quả thực hiện Quy định số 178-QĐ/TW; báo cáo về việc xem xét, ban hành văn bản giải quyết hoặc ủy quyền ban hành văn bản trong sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo quy định của Quốc hội.

Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao được đề nghị tập trung nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung các luật về tố tụng, kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng và ban hành văn bản chi tiết theo thẩm quyền.

YÊU CẦU LÀM RÕ NGUYÊN NHÂN, TRÁCH NHIỆM VÀ ĐỔI MỚI TƯ DUY XÂY DỰNG PHÁP LUẬT

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao báo cáo của các cơ quan cũng như ý kiến thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp. Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung nội dung đánh giá kết quả thực hiện Quy định số 178-QĐ/TW của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý khối lượng văn bản quy phạm pháp luật cần ban hành trong thời gian tới rất lớn, trong đó có nhiều văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành. Do đó, các cơ quan cần tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, đồng thời triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tăng cường phân cấp, phân quyền, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động nhằm đảm bảo chất lượng, tiết kiệm thời gian và nhân lực.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị khẩn trương rà soát, ban hành văn bản, xử lý vướng mắc về pháp luật, hoàn thành việc sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật đúng thời hạn theo yêu cầu của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các nghị quyết liên quan, cụ thể trước ngày 1/3/2027.

Các cơ quan được yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xây dựng, thi hành pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 197/2025/QH15 của Quốc hội, đảm bảo tiến độ và chất lượng văn bản quy phạm pháp luật. Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan liên quan trong quá trình xây dựng luật, pháp lệnh, nghị quyết, đồng thời tăng cường giám sát triển khai, tập trung nâng cao hiệu quả giám sát văn bản quy phạm pháp luật.

Việc nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác xây dựng pháp luật là một nhiệm vụ quan trọng, đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của toàn bộ hệ thống chính trị. Những thách thức hiện tại cũng chính là cơ hội để Việt Nam hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội trong kỷ nguyên mới.