Trong tháng 10, rủi ro tín dụng của doanh nghiệp Nhật Bản tăng mạnh nhất kể từ tháng 9/2022, gia tăng sức ép lên thị trường trái phiếu vốn đang phải hấp thụ lượng phát hành kỷ lục...

Theo dữ liệu từ hãng tin Bloomberg, từ ngày 1/10 đến 28/10, mức phí hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) kỳ hạn 5 năm của cả 40 doanh nghiệp lớn Nhật Bản mà Bloomberg theo dõi đồng loạt tăng. Mức tăng trung vị đạt 0,12 điểm phần trăm, trong đó tập đoàn SoftBank và hãng xe Nissan tăng mạnh nhất.

CDS là công cụ giúp nhà đầu tư phòng ngừa nguy cơ doanh nghiệp vỡ nợ. Phí CDS càng cao cho thấy thị trường càng lo ngại doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc trả nợ.

Lần gần nhất Nhật Bản ghi nhận mức tăng tương tự là vào tháng 9/2022. Khi đó, các ngân hàng trung ương trên thế giới mạnh tay thắt chặt chính sách tiền tệ, còn thị trường tài chính Anh đang ở trong tình trạng bất ổn dưới thời Thủ tướng Liz Truss.

SỨC ÉP TỪ AI VÀ NGUỒN CUNG TRÁI PHIẾU KỶ LỤC

Diễn biến hiện nay cho thấy tình trạng xấu đi trên thị trường tín dụng toàn cầu đang lan sang Nhật Bản, trong bối cảnh lo ngại về rủi ro tín dụng liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng lan rộng.

Tại Mỹ, chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp hạng đầu tư - nhóm có xếp hạng tín nhiệm cao, rủi ro vỡ nợ thấp - nới rộng. Phí CDS của nhiều công ty công nghệ, trong đó có tập đoàn Meta Platforms, cũng tăng.

“Đà tăng của lĩnh vực AI đã suy yếu và mối lo ngại đang lan rộng trên toàn thị trường”, ông Toshiyuki Suzuki, chuyên gia phân tích tín dụng cấp cao tại công ty chứng khoán Mizuho Securities, nhận định với Bloomberg.

Ông Suzuki dẫn chứng những lo ngại về khả năng trả nợ của CoreWeave, công ty cung cấp hạ tầng điện toán đám mây phục vụ AI của Mỹ. Theo ông, thị trường CDS cũng phản ứng mạnh trước các diễn biến tiêu cực trong ngành ô tô, nhất là tại châu Âu, như các đợt cắt giảm việc làm.

Rủi ro tín dụng gia tăng đúng vào lúc doanh nghiệp Nhật Bản đẩy mạnh huy động vốn qua kênh trái phiếu. Theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp, trong tháng 10, doanh nghiệp Nhật Bản phát hành khoảng 2,5 nghìn tỷ yên (tương đương 16 tỷ USD) trái phiếu. Đây là mức cao kỷ lục đối với tháng 10, tăng khoảng 50% so với cùng kỳ năm 2025.

Tính chung nửa đầu năm tài khóa 2026, lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành cũng đạt mức kỷ lục 10,6 nghìn tỷ yên (khoảng 67 tỷ USD).

Nguồn cung dồi dào khiến chi phí vay vốn của doanh nghiệp tăng lên. Hiện chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu chính phủ Nhật Bản ở mức cao nhất trong khoảng 2,5 năm.

Những dấu hiệu căng thẳng đã bắt đầu xuất hiện trên thị trường. Tập đoàn bất động sản Mitsui Fudosan đã tạm hoãn một đợt phát hành trái phiếu sau khi cân nhắc điều kiện thị trường. NTT Finance, đơn vị tài chính thuộc tập đoàn viễn thông NTT, chỉ huy động được lượng vốn thấp hơn so với dự kiến ban đầu. Không chỉ doanh nghiệp Nhật Bản, Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc (KEXIM) cũng đã hoãn đợt phát hành trái phiếu toàn cầu bằng đồng yên do thị trường biến động.

Theo ông Kazuma Ogino, chuyên gia phân tích tín dụng cấp cao tại tập đoàn tài chính Nomura, nguồn cung trái phiếu lớn cùng việc lợi suất trái phiếu chính phủ giảm gần đây đang khiến nhà đầu tư đòi hỏi mức chênh lệch lợi suất cao hơn. Ông cũng cho rằng mối lo ngại về hoạt động đầu tư vào AI và tình hình tài chính công của Pháp đang tác động đến thị trường, đẩy phí CDS đi lên.

“Đối với thị trường trái phiếu Nhật Bản, bối cảnh hiện nay là yếu tố bất lợi nhiều hơn”, ông Ogino nói.

MOODY’S GHI NHẬN TÍN HIỆU TÍCH CỰC VỀ TĂNG TRƯỞNG

Dù vậy, ở góc độ tín nhiệm quốc gia, cơ quan xếp hạng tín nhiệm Moody’s đánh giá nền kinh tế Nhật Bản đang có nhiều chuyển biến tích cực.

Ngày thứ Ba (27/10), trong cuộc trả lời phỏng vấn với hãng tin Reuters, ông Martin Petch, Phó chủ tịch bộ phận rủi ro tín dụng quốc gia của Moody’s Ratings, phụ trách phân tích tín nhiệm quốc gia Nhật Bản, cho biết nền kinh tế này đang quay lại quỹ đạo tăng trưởng bền vững với lạm phát ổn định. Theo ông, đây là thay đổi đáng chú ý sau nhiều thập kỷ Nhật Bản tăng trưởng yếu và lạm phát thấp kéo dài.

“Chúng tôi bắt đầu thấy những dấu hiệu cho thấy tăng trưởng đã bền vững hơn, còn kỳ vọng lạm phát neo khá vững quanh mức 2%”, ông Petch nhận định.

Moody’s hiện xếp hạng tín nhiệm Nhật Bản ở mức A1, cao thứ năm trong nhóm hạng đầu tư, với triển vọng ổn định. Moody’s giữ nguyên mức xếp hạng này kể từ năm 2014, khi hạ bậc tín nhiệm Nhật Bản từ Aa3.

Ông Petch không đưa ra dự đoán về khả năng Moody’s điều chỉnh xếp hạng tín nhiệm Nhật Bản trong thời gian tới. Tuy nhiên, ông cho biết Moody’s đang theo dõi xem những thay đổi gần đây trong môi trường kinh tế và lạm phát của Nhật Bản có bền vững hay không. Tổ chức này cũng theo dõi các cải cách nhằm nâng cao năng suất và giải quyết những thách thức về dân số.

Theo ông, phép thử then chốt là liệu Nhật Bản có duy trì được tăng trưởng và sự ổn định của lạm phát khi đối mặt với các cú sốc kinh tế trong tương lai hay không.

“Thông thường, có thể khẳng định tăng trưởng đã bền vững khi nền kinh tế vượt qua được một cú sốc”, ông Petch nói. Ông chỉ ra rằng Nhật Bản đã ứng phó tốt với các cú sốc giá năng lượng gần đây, trong khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tiếp tục nỗ lực bình thường hóa chính sách tiền tệ.

Về tài khóa, kế hoạch giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm và các kế hoạch chi tiêu tham vọng của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã gây xáo trộn trên thị trường trái phiếu từ đầu năm nay. Tuy nhiên, ông Petch cho rằng các biện pháp này chưa đe dọa đáng kể đến mức độ tín nhiệm của Nhật Bản trong ngắn hạn. Theo ông, tác động thực tế đối với ngân sách phụ thuộc vào việc Chính phủ Nhật Bản có thực hiện cam kết bù đắp khoản thu bị hụt hay không.

Các bộ của Nhật Bản đã đề xuất mức chi ngân sách ban đầu cao kỷ lục 143 nghìn tỷ yên (tương đương 908 tỷ USD). Dù vậy, ông Petch cho rằng mức tăng này tương đối khiêm tốn nếu so với tổng ngân sách ban đầu và ngân sách bổ sung cộng lại. Theo ông, điều này củng cố quan điểm của Moody’s rằng Nhật Bản chưa đi chệch đáng kể khỏi xu hướng củng cố tài khóa, tức kiểm soát thâm hụt ngân sách, trong những năm gần đây.

Điểm khiến Moody’s còn băn khoăn là sáng kiến đầu tư công - tư trị giá 370 nghìn tỷ yên (khoảng 2,35 nghìn tỷ USD) của Chính phủ Nhật Bản.

“Hiện chưa rõ khu vực tư nhân sẽ tham gia sáng kiến này đến đâu, cũng như liệu sáng kiến có tạo ra mức tăng năng suất đủ lớn để bù đắp những bất lợi về nhân khẩu học của Nhật Bản hay không”, ông Petch phát biểu.