Báo cáo Travel & Sustainability Report thường niên lần thứ 11 của Booking.com cho thấy, có tới 85% du khách Việt Nam nhận định việc du lịch bền vững hơn là điều quan trọng hoặc rất quan trọng. Con số này phản ánh sự "chuyển đổi xanh" trong tư duy của du khách...

Booking.com đã tiến hành khảo sát trong hai năm liên tiếp về cảm nhận của người dân địa phương đối với hoạt động du lịch "kém xanh" nơi họ sinh sống. Kết quả cho thấy, 41% người tham gia khảo sát cho rằng ùn tắc giao thông là tác động tiêu cực nổi bật nhất, tỷ lệ tương tự cũng lo ngại lượng rác thải gia tăng. 32% cho biết chi phí sinh hoạt trở nên đắt đỏ hơn, trong khi 25% nhắc tới tình trạng quá tải du lịch.

Đáng lưu ý, 40% du khách Việt muốn tránh những nơi quá đông đúc, với quan niệm chuyến đi cần mang lại lợi ích cho cả cộng đồng địa phương lẫn du khách. Có thể thấy, bền vững đang dần trở thành tiêu chí cạnh tranh mới cho ngành du lịch cũng như điểm đến.

NHỮNG BẢN LÀNG XANH CỦA DU LỊCH THỦ ĐÔ

Sau hơn 6 tháng triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ  Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Hà Nội đang từng bước cụ thể hóa các chủ trương bằng những chương trình, đề án và sản phẩm cụ thể. 

Trong đó, cùng với các sự kiện văn hóa, thể thao, nghệ thuật quy mô, Hà Nội định hướng phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa trải nghiệm, mở rộng không gian sáng tạo và tiếp tục phát huy tiềm năng du lịch sinh thái tại các vùng ven đô. Thực tế, Hà Nội có nhiều vùng núi non trùng điệp cũng như các vùng nông thôn cảnh quan đặc sắc. Đây là tiềm năng to lớn để phát triển du lịch xanh, nhất là các loại hình du lịch nghỉ dưỡng, du lịch cộng đồng... 

Điển hình, điểm du lịch Làng nghề tăm hương Quảng Phú Cầu có tài nguyên du lịch văn hóa phong phú, với 6 thôn được công nhận là làng nghề truyền thống. Du khách đến đây không chỉ trải nghiệm một nghề thủ công có lịch sử lâu đời, mà còn được đắm chìm trong không gian văn hóa độc đáo, trải nghiệm quy trình làm nghề, gặp gỡ nghệ nhân...

Cùng với đó, việc hình thành tuyến du lịch làng nghề; hỗ trợ cơ sở sản xuất, doanh nghiệp liên kết tiêu thụ sản phẩm… đã đi vào thực tiễn. Khi dịch vụ được hoàn thiện, trải nghiệm hoạt động được mở rộng, làng hương thu hút thêm nhiều nhóm du khách không chỉ đến check- in, giải trí mà còn muốn tìm hiểu sâu hơn về nghề thủ công truyền thông lâu đời và đời sống người dân bản địa.

Tương tự với làng cổ Đường Lâm. Nhiều giải pháp đã được triển khai từ sự vào cuộc mang tính chiến lược của Sở Du lịch Hà Nội và chính quyền địa phương, trọng tâm là kết hợp hài hòa giữa cơ chế chính sách và sự đồng hành của người dân. Về hạ tầng và quy hoạch, Hà Nội chuẩn bị phê duyệt Đề án bảo tồn làng cổ Đường Lâm, mở rộng không gian quy hoạch từ 164 ha lên khoảng 329 - 350ha. 

Toàn bộ đường làng ngõ xóm sẽ được cải tạo, lát gạch nghiêng, hạ ngầm cống rãnh và đường dây điện để trả lại không gian văn hóa nguyên bản.

Quy hoạch này cũng nhằm thu hút nhà đầu tư xây dựng homestay, resort sinh thái xanh đạt chuẩn, kết hợp phố đi bộ Thành cổ với các đêm lữ hành rối bóng. Những show thực cảnh như “Hồn thiêng xứ Đoài” hay trải nghiệm làm sĩ tử được kỳ vọng sẽ là những sản phẩm chiều sâu để giữ chân du khách qua đêm.

Về sinh kế, ông Nguyễn Trần Quang, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội, cho biết Sở định hướng khơi thông dòng vốn qua các cơ chế đặc thù để đào tạo nghề và phục dựng di sản phi vật thể. Đồng thời vận dụng Nghị định số 35/2026/NĐ-CP về phát triển đô thị tăng trưởng xanh để hỗ trợ bà con phát triển mô hình du lịch nông nghiệp, biến những công việc thuần túy của nhà nông như gặt lúa, nhổ lạc, trồng rau, chăn trâu... thành chuỗi trải nghiệm sinh thái độc đáo.

Xa hơn, Hà Nội đặt mục tiêu đưa Làng cổ Đường Lâm trở thành “Làng du lịch tốt nhất thế giới” do Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism) vinh danh trước năm 2030. Đây là định hướng nhằm nâng tầm giá trị di sản, phát triển du lịch bền vững và xây dựng Sơn Tây trở thành điểm đến văn hóa - di sản tiêu biểu của Thủ đô.

PHỐI HỢP CHẶT CHẼ GIỮA CƠ QUAN QUẢN LÝ VỚI CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG

Áp lực chi phí vận chuyển đang thúc đẩy chuỗi sản phẩm du lịch đường bộ ngắn ngày quanh Hà Nội trong mùa hè năm nay. Giữa làn sóng đó, điểm đến du lịch cộng đồng Mường Cốc (xã Mỹ Đức) nổi lên với định hướng phát triển theo mô hình du lịch tái tạo, giảm phát thải và Net Zero, hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

Nằm ở vùng bán sơn địa Tây Nam Hà Nội, cách trung tâm Thủ đô khoảng 60km, Mường Cốc là nơi cộng đồng người Mường cư trú, gìn giữ kho tàng di sản phi vật thể đồ sộ với chiêng Mường, dân ca Mường, Mo Mường, ẩm thực truyền thống, nghề thuốc Nam...

Du lịch cộng đồng ở đây là một hệ sinh thái trải nghiệm trải rộng 6 thôn, gồm: 7 homestay, 4 farmstay nòng cốt, 8 cung đạp xe khám phá bản Mường, 2 cung trekking thiên nhiên và dược liệu.

Đó là chưa kể, có gần 60 điểm tài nguyên và trải nghiệm đã được số hóa với hệ thống mã QR tích hợp cẩm nang, bản đồ số và thông tin đặt dịch vụ. Chuỗi trải nghiệm đặc sắc nhất là “Một ngày làm người Mường” với hành trình nhập vai trọn vẹn từ mặc trang phục truyền thống, học giao tiếp tiếng Mường, trải nghiệm mô hình vườn - ao - chuồng, chuẩn bị và thưởng thức cỗ lá…

Tính đến nay, Mường Cốc đã đón nhiều đoàn khách quốc tế đến từ Pháp, Anh, Đức, Tây Ban Nha, Đan Mạch, Hàn Quốc... Giám đốc Công ty Du lịch Travelogy Việt Nam Vũ Văn Tuyên nhận định: “Mô hình du lịch cộng đồng đường bộ ngắn ngày cần sở hữu 3 yếu tố để thành công gồm: Sản phẩm đa dạng, cộng đồng thực sự làm chủ và bản sắc văn hóa. Mường Cốc đang đi đúng cả 3 hướng đó”.

Có thể thấy, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý với chính quyền địa phương và sự tham gia tích cực của cộng đồng cùng sự đồng hành của chuyên gia đang là lực đẩy mạnh mẽ cho mô hình du lịch sinh thái tại Hà Nội. Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng, Hà Nội cần kết hợp giữa du lịch xanh với các loại hình du lịch di sản để tạo lợi thế riêng.

Bên cạnh đó, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu cho biết, thành phố đang hướng tới thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn trong du lịch. Các cơ sở lưu trú, điểm đến được khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm tài nguyên, giảm thiểu rác thải; hệ thống thu gom, xử lý rác thải tại các khu du lịch tiếp tục được hoàn thiện.

Từ thể chế đến con người, thành phố đang từng bước đưa các chủ trương của Nghị quyết số 80-NQ/TW vào thực tiễn. Với cách làm bài bản, gắn trách nhiệm với từng nhiệm vụ và phát huy sự tham gia của các địa phương, Hà Nội hướng tới xây dựng hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo giàu bản sắc, để du lịch trở thành động lực phát triển bền vững của Thủ đô trong giai đoạn mới.