Đã từng có thời, các trạm y tế xã, phường bị coi là nơi chỉ để tiêm chủng hay sơ cứu ban đầu. Thực tế đó đang dần thay đổi khi giờ đây người dân có thể theo dõi sức khỏe và người bệnh có thể yên tâm điều trị ngay tại khu vực dân cư…

Trước đây, y học cổ truyền thường được nhìn nhận như một phương pháp điều trị bổ sung, được sử dụng song song với y học hiện đại. Tuy nhiên, Nghị quyết 72 đã xác định rõ việc phát huy tiềm năng và thế mạnh của y học cổ truyền là một giải pháp đột phá, là chìa khóa để duy trì và phát huy tốt mô hình “chữa bệnh”, hơn nữa còn tăng cường mô hình “phòng bệnh” chủ động.

Thực tế năm 2026 cho thấy, mạng lưới khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền tại TP.Hồ Chí Minh đã được triển khai rộng khắp, từ các bệnh viện chuyên khoa, đa khoa đến trạm y tế phường, xã. Hiện có khoảng 75% trạm y tế trên địa bàn thành phố đã triển khai hoạt động khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền. Nhiều trạm y tế còn sử dụng mạng xã hội để cung cấp thông tin, tư vấn và giải đáp thắc mắc cho người dân.

Tại Trạm y tế phường An Hội Tây (TP.Hồ Chí Minh) những ngày này, khá nhiều người dân đến sử dụng dịch vụ châm cứu, kết hợp sử dụng thuốc đông y. Ghi nhận cho thấy chi phí điều trị hợp lý và người dân được hưởng bảo hiểm y tế dù đăng ký khám chữa bệnh ban đầu ở địa phương khác. Tại Trạm y tế phường An Nhơn, ngay từ đầu giờ sáng, khu vực y học cổ truyền cũng trong tình trạng đông bệnh nhân. Người dân vui vẻ xếp hàng chờ đến lượt châm cứu, bấm huyệt.

Theo dược sĩ Trịnh Văn Tiến, Giám đốc trạm y tế phường An Nhơn, sự thay đổi này là điều mà trước đây đội ngũ y tế cơ sở chưa từng hình dung rõ rệt. “Hiện nay, nhân viên y tế không còn cảnh ngồi chờ bệnh nhân mà luôn trong trạng thái bận rộn để phục vụ nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng của người dân”, dược sĩ Tiến cho biết.

Tương tự, bác sĩ Phạm Khắc Thành, Giám đốc Trạm y tế phường Gia Định, cho biết đơn vị xác định đẩy mạnh lĩnh vực y học cổ truyền do nhu cầu khám chữa bệnh của người dân trên địa bàn ngày càng lớn. Vào thời điểm cao nhất, mỗi ngày trạm tiếp nhận khoảng 80 lượt bệnh nhân điều trị bằng y học cổ truyền. Trung bình mỗi tháng đạt gần 2.000 lượt. 

Các bệnh lý thường gặp chủ yếu thuộc nhóm cơ xương khớp như thoái hóa cột sống cổ, cột sống thắt lưng, thoát vị đĩa đệm, đau vai gáy, đau thần kinh tọa, viêm khớp gối... Bên cạnh đó, các bệnh lý như mất ngủ, đau đầu cũng ngày càng phổ biến, không chỉ ở người cao tuổi mà cả người trẻ do áp lực công việc và cuộc sống gia tăng.

Về phương pháp điều trị, trạm đang triển khai chủ yếu các kỹ thuật như châm cứu, điện châm, xoa bóp - bấm huyệt kết hợp với vật lý trị liệu. Nguyên tắc điều trị được đặt ra là trường hợp phù hợp với y học cổ truyền sẽ áp dụng, còn những ca cần can thiệp y học hiện đại sẽ được chuyển tuyến hoặc phối hợp điều trị. 

Theo BSCKI. Cao Hoàng Thanh Liêm, Trưởng Khoa Đông y và Phục hồi chức năng, trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú, trên địa bàn phường có khoảng 10.000 người cao tuổi. Kể từ khi y học cổ truyền được lồng ghép vào khám định kỳ, nhiều người cao tuổi thường xuyên quay trở lại trạm y tế để được bấm huyệt, chiếu đèn điều trị các bệnh lý mạn tính.

“Sau 3 tháng triển khai, bà con rất hưởng ứng nên chúng tôi sẽ nhân rộng đến các điểm trạm. Mục tiêu cuối cùng là để người dân tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại chỗ mà không cần đi xa, từng bước nâng cao chất lượng để thay đổi quan niệm trạm y tế chỉ là nơi tiêm vaccine hay thay bông băng”, BS. Cao Hoàng Thanh Liêm chia sẻ.

Trong khi đó, tại Hà Nội, ông Nguyễn Xuân Long đã suy giảm sức khỏe sau trận đột quỵ vào tháng 10/2025. Tuy nhiên, sau một liệu trình châm cứu, bấm huyệt, vật lý trị liệu tại trạm y tế Long Biên, sức khỏe của ông đã có nhiều cải thiện: "Các bác sĩ ở đây rất nhiệt tình, cơ sở lại gần nhà, tiện đi lại. Tôi quyết định điều trị theo phác đồ của trạm y tế, vì thấy hợp với thể trạng của mình".

Bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền Vũ Thị Minh Huyền, Phòng khám đa khoa Sài Đồng - Trạm y tế Long Biên, cho biết mỗi ngày trạm điều trị cho gần 30 bệnh nhân. "Chúng tôi đang áp dụng các phương pháp như: điện châm, xoa bóp bấm huyệt, kết hợp chiếu đèn hồng ngoại và tập vận động. Ngoài ra, tùy từng đối tượng bệnh nhân, chúng tôi còn kết hợp thêm cứu ngải và thủy châm. Thông thường, sau một đến hai đợt điều trị, bệnh nhân sẽ đỡ đau và vận động tốt hơn," BS. Huyền cho biết.

Mới đây, Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Đông và Trạm Y tế phường Hà Đông cũng đã tổ chức lễ ký kết hợp tác hỗ trợ chuyên môn trong công tác khám bệnh, chữa bệnh cho người dân trên địa bàn.

Tại lễ ký kết, ông Nguyễn Đức Minh, Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Đông, cho biết bệnh viện sẽ tư vấn, hỗ trợ chuyên môn kỹ thuật để Trạm Y tế phường Hà Đông triển khai các dịch vụ khám, chữa bệnh thuộc lĩnh vực y học cổ truyền.

Bệnh viện cũng hỗ trợ đào tạo, chuyển giao các kỹ thuật chuyên ngành y học cổ truyền phù hợp với điều kiện thực tế của hai đơn vị. Song song, bệnh viện sẽ cử nhân lực chuyên môn tham gia khám bệnh luân phiên tại trạm y tế, trực tiếp hướng dẫn thực hành, “cầm tay chỉ việc” cho đội ngũ bác sĩ, y sĩ của trạm trong việc thực hiện các kỹ thuật thuộc lĩnh vực y học cổ truyền, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị cho người dân trên địa bàn.

Có thể thấy, y học cổ truyền tại tuyến y tế cơ sở đang từng bước khẳng định vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, góp phần giảm tải cho cơ sở y tế tuyến trên và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh. Khi được đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất và nguồn nhân lực, lĩnh vực này sẽ tiếp tục trở thành điểm tựa quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, góp phần xây dựng hệ thống y tế cơ sở vững mạnh, đáp ứng yêu cầu bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới.