Việc EU đặt mục tiêu giảm 90% phát thải vào năm 2040 không chỉ gia tăng áp lực từ các tiêu chuẩn carbon và cơ chế như CBAM, mà còn đẩy nhanh chuyển đổi xanh ở Việt Nam, thích ứng với các tiêu chuẩn khí hậu khắt khe của thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh...

Liên minh châu Âu (EU) đã thông qua bản sửa đổi Luật Khí hậu châu Âu, đặt mục tiêu giảm 90% lượng phát thải khí nhà kính ròng vào năm 2040 so với mức năm 1990. Đây là bước đi quan trọng trong lộ trình hướng tới trung hòa khí hậu vào năm 2050.

Động thái này không chỉ tạo áp lực mà còn mở ra cơ hội cho Việt Nam trong việc chuyển đổi xanh và thích ứng với các tiêu chuẩn khí hậu khắt khe của thị trường châu Âu.

Theo TS. Nguyễn Phương Nam, Đánh giá viên quốc tế của UNFCCC, mục tiêu của EU là một phần trong chiến lược Thỏa thuận xanh châu Âu, nhằm đưa châu Âu trở thành lục địa trung hòa carbon vào năm 2050. Điều này báo hiệu rằng các yêu cầu về khí hậu sẽ ngày càng khắt khe hơn trong thương mại quốc tế, ảnh hưởng rõ rệt đến các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như thép, xi măng, nhôm và dệt may. Các ngành này sẽ chịu áp lực từ Cơ chế Điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), khi EU đưa chi phí carbon vào giá hàng nhập khẩu.

Yêu cầu minh bạch carbon sẽ mở rộng ra toàn bộ chuỗi cung ứng, đòi hỏi các ngành như dệt may, da giày và nông sản của Việt Nam phải kiểm soát phát thải tốt hơn. Xu hướng tiêu dùng xanh tại EU cũng đang tăng tốc, với người tiêu dùng ưu tiên các sản phẩm bền vững và phát thải thấp. Điều này tạo cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các phân khúc giá trị cao hơn nếu chuyển đổi sớm.

Ông Đỗ Đức Tiến, Giám đốc điều hành Công ty Nayan bền vững, nhận định rằng Luật mới của EU mở ra cơ hội cho Việt Nam phát triển tín chỉ carbon từ rừng, nông nghiệp phát thải thấp và công nghệ thu giữ carbon. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng Việt Nam cần hoàn thiện sàn giao dịch carbon trong nước và kết nối với tiêu chuẩn quốc tế để tận dụng cơ hội này.

Còn TS. Scott McDonald từ Đại học RMIT Việt Nam cho biết EU dự kiến chi 50 tỷ EUR cho tín chỉ carbon trong những năm 2030, cho thấy nhu cầu thực tế. Việt Nam có tiềm năng lớn trong lĩnh vực lâm nghiệp và năng lượng sạch, phù hợp với ưu tiên của EU. Tuy nhiên, chất lượng tín chỉ là yếu tố quan trọng, và Việt Nam cần xây dựng hệ thống MRV (Đo đạc, Báo cáo, Thẩm định) chuẩn quốc tế để thâm nhập thị trường EU.

Bài học từ EU cho thấy tính nhất quán và tầm nhìn dài hạn trong chính sách là rất quan trọng. Việt Nam cần xây dựng khung chính sách ổn định và minh bạch để tiến tới mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050. TS. McDonald nhấn mạnh rằng cam kết pháp lý là yếu tố thúc đẩy đầu tư, và Việt Nam cần củng cố mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 bằng cơ sở pháp lý vững chắc.

Việc triển khai chính sách ở cấp địa phương cũng đóng vai trò then chốt. Các địa phương cần xây dựng kế hoạch giảm phát thải phù hợp với đặc thù kinh tế - xã hội của mình, đồng thời lồng ghép mục tiêu khí hậu vào quy hoạch phát triển. Điều này sẽ giúp chuyển hóa các cam kết quốc gia thành hành động cụ thể, góp phần hiện thực hóa mục tiêu chung một cách hiệu quả hơn.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 12-2026 phát hành ngày 24/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-12-2026.html