Nếu coi nền kinh tế Mỹ là một máy bay đang trong quá trình hạ cánh, thì ở thời điểm hiện tại, mặt nạ oxy không phải là thứ cần thiết, song vẫn còn quá sớm để tháo đai an toàn...

Kinh tế Mỹ đang phát đi những tín hiệu tích cực, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua để đạt được một cuộc "hạ cánh mềm" thực sự. Lạm phát vẫn đang trong xu hướng giảm và thị trường lao động còn giữ vững, song còn đó những yếu tố tiềm ẩn có thể cản trở quá trình này - tờ báo Wall Street Journal nhận định.

“Hạ cánh mềm” (soft landing) là thuật ngữ chỉ việc đưa nền kinh tế về trạng thái lạm phát phù hợp với mục tiêu mà không đi kèm với sự gia tăng mạnh về tỷ lệ thất nghiệp hay sự sụt giảm của tốc độ tăng trưởng.

LẠC QUAN VÀ THẬN TRỌNG

Lạm phát, một trong những chỉ số kinh tế quan trọng nhất, của Mỹ tiếp tục xuống thang trong tháng 1 vừa qua. Báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) công bố tuần trước cho thấy giá cả cốt lõi - thước đo loại bỏ hai nhóm thực phẩm và năng lượng vốn thường xuyên biến động - tăng 2,5% trong tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước.

Đây là mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu xảy ra đợt tăng giá do đại dịch Covid-19 vào năm 2021, dù vẫn còn cao hơn mục tiêu lạm phát 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Thị trường lao động cũng có sự chuyển biến tích cực. Tỷ lệ thất nghiệp đã giảm xuống mức 4,3% trong tháng 1, khi số lượng việc làm trong lĩnh vực phi nông nghiệp tăng thêm 130.000 công việc, vượt xa dự báo.

“Điều tồi tệ nhất mà mọi người từng nghĩ tới đã không xảy ra. Hầu như ai cũng đã có ý nghĩ rằng cách duy nhất để lạm phát giảm về ngưỡng 2% là tỷ lệ thất nghiệp tăng vọt”, nhà kinh tế trưởng Jeffrey Cleveland của công ty Payden & Rygel nhận định với Wall Street Journal.

Một yếu tố tích cực đối với tăng trưởng kinh tế Mỹ thời gian qua là đầu tư cơ bản vào AI - yếu tố đã đóng góp gần 1 điểm phần trăm vào sản lượng kinh tế nước này trong năm ngoái và có thể tiếp tục đóng góp tương tự trong năm nay.

Chính sách tài khóa cũng có thể tạo thêm động lực. Trước cuộc bầu cử giữa kỳ mùa thu này, chính quyền Tổng thống Donald Trump có lý do để theo đuổi các chính sách tài khóa mở rộng và cẩn trọng hơn với các hành động thương mại, sau khi động thái tăng mạnh thuế quan vào tháng 4 năm ngoái đã làm tăng áp lực chi phí sinh hoạt - vấn đề mà ông Trump đã hứa sẽ giải quyết.

Tuy nhiên, một cái nhìn sâu hơn vào báo cáo CPI tháng 1 cho thấy những thách thức lạm phát đang ẩn dưới bề mặt. Chi phí nhà ở, từng là động lực lớn nhất của lạm phát cao trong những năm gần đây, cuối cùng đã giảm đáng kể.

Nhưng giá dịch vụ ngoài nhà ở vẫn ổn định, và giá hàng hóa nhạy cảm với thuế quan đã tăng tốc. Loại bỏ nhóm ô tô đã qua sử dụng, giá hàng hóa cốt lõi đã tăng với tốc độ hàng năm 4,4% vào tháng 1, nhanh nhất trong 3 năm.

Các nhà phân tích cho biết báo cáo cũng cho thấy các nhà sản xuất ô tô, những người đã hấp thụ chi phí liên quan đến thuế quan trong suốt năm 2025, bắt đầu đẩy nhiều hơn chi phí thuế quan về phía người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, còn có một mối lo ngại lớn là thị trường lao động Mỹ có thể không ổn định như báo cáo gần đây cho thấy. Tỷ lệ thất nghiệp ổn định không phải vì các nhà tuyển dụng đang thêm nhiều lao động, mà vì họ không cắt giảm nhiều nhân công.

Tình trạng sa thải ít, tuyển dụng ít này tạo ra một sự cân bằng mong manh, dễ bị phá vỡ bởi những biến động nhỏ. Một ví dụ là các công ty có giá cổ phiếu giảm mạnh do sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) có thể buộc phải cắt giảm chi phí, bao gồm cả việc sa thải nhân viên.

Tăng trưởng việc làm khả quan của tháng 1 chủ yếu tập trung vào lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và giáo dục, đồng nghĩa sự yếu kém trong các ngành khác. Số liệu hàng năm sau điều chỉnh cho thấy nền kinh tế chỉ có thêm trung bình 15.000 việc làm mỗi tháng trong năm 2025, thấp hơn so với hầu hết các năm từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, ngoại trừ các giai đoạn kinh tế Mỹ suy thoái suy thoái.

Ngoài ra, tài sản của các hộ gia đình ở Mỹ đã được củng cố bởi nhiều năm trở lại đây nhờ xu hướng tăng trưởng bền bỉ của giá cổ phiếu. Điều đó có nghĩa là một đợt bán tháo kéo dài trên thị trường chứng khoán có thể khiến người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, làm suy yếu động lực tăng trưởng kinh tế.

Một số chuyên gia cho rằng rủi ro lớn hơn đối với một cuộc “hạ cánh mềm” của nền kinh tế lớn nhất thế giới không đến từ thị trường lao động mà từ sức mua bền bỉ của người tiêu dùng - yếu tố giữ lạm phát ở mức trên 2%.

CÂU CHUYỆN “NỀN KINH TẾ CHỮ K” BỊ THỔI PHỒNG?

Nếu coi nền kinh tế Mỹ là một máy bay đang trong quá trình hạ cánh, thì ở thời điểm hiện tại, mặt nạ oxy không phải là thứ cần thiết, song vẫn còn quá sớm để tháo đai an toàn.

Nếu tính theo thước đo lạm phát được Fed ưa chuộng là chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) lõi, tốc độ lạm phát vẫn đang gần 3%, tăng từ mức thấp gần đây là 2,6% ghi nhận vào tháng 4/2025.

Nhiều nhà dự báo cho rằng lạm phát lõi sẽ không có chuyển biến đáng kể trong năm nay vì ảnh hưởng của thuế quan sẽ tiếp tục len lỏi vào giá hàng hóa trên kệ ở các siêu thị.

“Tôi sẽ chưa tuyên bố kinh tế Mỹ ‘hạ cánh mềm’. Để đạt được mục tiêu đó, lạm phát cần giảm về 2%. Bởi vậy, chúng tôi vẫn chưa hoàn thành nhiệm vụ”, bà Anna Paulson, Chủ tịch Fed chi nhánh Philadelphia, nói trong một cuộc trả lời phỏng vấn vào tháng trước.

Tuy nhiên, bà Paulson cũng như nhiều quan chức khác của Fed, lo ngại nhiều hơn về việc lạm phát có thể “cố thủ” ở mức hiện tại, thay vì lo ngại lạm phát sẽ “bốc đầu” trở lại. Bà Paulson dự báo đến cuối năm nay, tốc độ lạm phát toàn phần có thể giảm về mức 2%.

Chủ tịch Fed Jerome Powell, người sẽ kết thúc nhiệm kỳ ở cương vị này vào tháng 5 tới, đã dẫn dắt nền kinh tế vượt qua đợt lạm phát tồi tệ nhất trong 4 thập kỷ và áp lực từ chính quyền ông Trump đòi Fed hạ lãi suất nhanh hơn mạnh hơn.

Ông Powell đang chuẩn bị rời nhiệm sở với một cuộc “hạ cánh mềm” đã rất gần nhưng vẫn chưa được đảm bảo. Việc ông Kevin Warsh, người đã được ông Trump đề cử cho ghế chủ tịch Fed, đưa chính sách tiền tệ đi theo chiều hướng nào có thể quyết định điều gì sẽ xảy ra tiếp theo với kinh tế Mỹ.

“Tôi có một chút lo lắng về ‘hạ cánh mềm’, vì các hộ gia đình nhìn chung vẫn đang ở trong trạng thái tài chính tốt. Tài sản đã có sự đi lên trên diện rộng”, nhà kinh tế trưởng về Mỹ của ngân hàng Barclays, ông Marc Giannoni, nhận xét. Ông cho rằng tỷ lệ thất nghiệp sẽ giảm về mức 4% trong năm nay và lạm phát lõi sẽ duy trì quanh ngưỡng 2,8%.

Theo ông Giannoni, câu chuyện phổ biến về kinh tế Mỹ gần đây là “nền kinh tế chữ K” - trong đó nhóm thu nhập cao giữ vai trò động lực chính của tiêu dùng, che giấu sức mua suy yếu của nhóm thu nhập thấp - đã bị thổi phồng.

Nếu thực tế đúng như những gì nhà kinh tế này nhận định, đó là tin tốt cho tăng trưởng kinh tế, nhưng không phải là tin tốt cho việc đưa lạm phát về 2%.