Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) xây dựng cơ chế đảm bảo quyền tự chủ đầy đủ, toàn diện cho các cơ sở giáo dục đại học không phụ thuộc vào mức độ tự chủ tài chính. Quan điểm đã chuyển từ "tự chủ là tự lo" sang cơ chế nhà nước và cơ sở giáo dục đại học cùng chăm lo cho sự phát triển của giáo dục đại học...

Quốc hội ngày 10/12 đã thông qua Luật Giáo dục đại học (sửa đổi). Luật nhấn mạnh quan điểm Nhà nước xác định giáo dục đại học là nòng cốt trong phát triển nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, thúc đẩy hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát triển hệ thống giáo dục đại học hiện đại, chất lượng, linh hoạt, liên thông, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, hội nhập quốc tế và phát triển bền vững đất nước.

Nhà nước cũng giữ vai trò chủ đạo, hỗ trợ kinh phí cho cơ sở giáo dục đại học công lập đào tạo một số ngành, lĩnh vực đạt tầm khu vực và quốc tế; hỗ trợ một phần kinh phí cho cơ sở giáo dục đại học công lập nâng chuẩn.

Đồng thời, thực hiện chính sách hỗ trợ cơ sở giáo dục đại học tư thục phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh; tạo cơ chế thu hút, huy động nguồn lực xã hội hiện đại hóa giáo dục đại học; bảo đảm quyền tự chủ đầy đủ, toàn diện cho cơ sở giáo dục đại học không phụ thuộc vào mức độ tự chủ tài chính.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn cho biết Chính phủ đã khẩn trương tiếp thu tối đa các ý kiến góp ý, cũng như hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) để trình Quốc hội thông qua.

Về tự chủ đại học gắn với trách nhiệm giải trình, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cho biết Chính phủ đã tiếp thu các ý kiến về tự chủ đại học và thể chế đầy đủ trong chủ trương, đảm bảo quyền tự chủ đầy đủ, toàn diện cho các cơ sở giáo dục đại học không phụ thuộc vào mức độ tự chủ tài chính. Quan điểm đã chuyển từ "tự chủ là tự lo" sang cơ chế nhà nước và cơ sở giáo dục đại học cùng chăm lo cho sự phát triển của giáo dục đại học.

Về mô hình đại học vùng, đại học vùng được thành lập theo chủ trương của Đảng, Chính phủ và đã phát huy được hiệu quả, có xếp hạng uy tín về cơ sở giáo dục châu Á và thế giới. 

Chính phủ tiếp thu chỉnh sửa, thiết kế theo hướng nâng cao hiệu quả quản trị bên trong của từng đại học vùng, làm rõ chức năng điều phối chiến lược của đại học vùng. Chính phủ cũng rà soát toàn diện mô hình tổ chức của đại học vùng, đánh giá mức độ phân quyền phân cấp hiện nay và rà soát giảm khâu trung gian như Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị đã chỉ đạo.

Chính phủ đã tiếp thu chỉnh lý và hoàn thiện quy định về địa vị pháp lý của trường đại học thành viên, nhằm khắc phục tình trạng chưa thống nhất trong áp dụng pháp luật thời gian qua.

Luật quy định trường đại học thành viên vừa là đơn vị cấu thành trong cấu trúc tổ chức của đại học quốc gia, đại học vùng, đồng thời kế thừa có chọn lọc các quy định của Luật Giáo dục đại học hiện hành.

Việc chỉnh lý trên đảm bảo thể hiện đầy đủ mối quan hệ tổ chức pháp lý, quản trị nội bộ giữa đại học quốc gia, đại học vùng và các trường đại học thành viên, theo tinh thần "tinh giảm trung gian, tinh gọn bộ máy, tăng cường hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả".

Riêng về đào tạo chuyên sâu sau đại học trong lĩnh vực sức khỏe, Luật xác định đào tạo bác sĩ nội trú và chuyên khoa (chuyên khoa 1, chuyên khoa 2) là đào tạo sau đại học để trở thành các bác sĩ giỏi làm việc trong bệnh viện, không thuộc các trình độ thạc sĩ, trình độ tiến sĩ theo hướng là một trình độ đào tạo học thuật.

Bộ Giáo dục và Bộ Y tế đã thống nhất cao về việc quy định những nguyên tắc chung trong dự án Luật. Các chương trình đào tạo chuyên sâu sau đại học trong lĩnh vực sức khỏe để cấp bằng bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa sẽ do Bộ Y tế hướng dẫn, tổ chức thực hiện và quản lý. Việc này là quy phạm hóa những nhóm việc mà Bộ Y tế đã và đang làm từ trước đến nay.

Liên quan đến đầu tư tài chính, đảm bảo chất lượng, chính sách đối với người học, đầu tư xây dựng mô hình trung tâm đào tạo đại học quốc tế tương tự như trung tâm tài chính quốc tế, Chính phủ đã tiếp thu chỉnh sửa định hướng theo chủ trương của Nghị quyết 71.

Trong đó, Nhà nước giữ vai trò chủ đạo hỗ trợ kinh phí cho cơ sở giáo dục đại học công lập đào tạo một số ngành lĩnh vực đạt tầm khu vực và quốc tế, cũng như hỗ trợ một phần kinh phí cho cơ sở giáo dục đại học công lập nâng chuẩn.

Chính phủ thực hiện chính sách hỗ trợ cơ sở giáo dục đại học tư thục phát triển bền vững, hình thành các đại học xuất sắc, dẫn dắt hệ thống, đảm bảo nguồn lực đầu tư cho hệ thống giáo dục đại học.

Nhà nước quản lý hệ thống ứng dụng công nghệ thông tin để đảm bảo đa chuẩn, kết hợp nhuần nhuyễn giữa hậu kiểm và tiền kiểm để đảm bảo chất lượng giáo dục đại học.

Về trung tâm đào tạo đại học quốc tế tương tự mô hình trung tâm tài chính quốc tế, Chính phủ thống nhất cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ mô hình này và xem xét khả năng áp dụng thực tế trong tương lai.